Pothuajse çdo i katërti i të rinjve në Maqedoni të moshës 15 deri në 29 vjeç nuk ishte as i punësuar dhe as i përfshirë në arsim apo trajnim në vitin 2025, sipas të dhënave të përfshira në pamjen e re statistikore rajonale të Eurostat.
Shkalla e të ashtuquajturve të rinj NEET në Maqedoni ishte 23.4 përqind. Mesatarja evropiane në të njëjtin vit ishte 11 përqind, që do të thotë se shkalla është më shumë se dyfish më e lartë në RMV.
Libri i ri Rajonal i Eurostatit për vitin 2026, i publikuar më 23 shtator, përfshin Maqedoninë së bashku me vendet e tjera kandidate dhe hap një pamje më të gjerë të dallimeve në popullsi, tregun e punës, shëndetësinë, kushtet e jetesës, ekonominë, transportin dhe bujqësinë.
Fokusi i veçantë këtë vit është tek të rinjtë në tregun e punës, strehimi, sëmundjet kardiovaskulare dhe bujqësia.
Midis të rinjve, shifra për Maqedoninë është një nga më të habitshmet.
Në vitin 2024, pjesa e të rinjve që nuk ishin të punësuar, në arsim apo trajnim ishte 22.6 përqind. Në vitin 2025, ajo u rrit në 23.4 përqind.
Për krahasim, në Serbi norma në vitin 2025 ishte 15.1 përqind, në Bullgari 13.8 dhe në Greqi 13.6 përqind.
Eurostat përdor treguesin NEET si një masë më të gjerë sesa papunësia klasike, pasi ai përfshin edhe të rinjtë që nuk janë aspak aktivë në tregun e punës dhe nuk janë në shkollë, kolegj apo trajnim.
Qëllimi evropian është ta ulë normën në 9 përqind deri në vitin 2030. Maqedonia është larg këtij kufiri. Jo çdo hartë evropiane e tregon Maqedoninë në tetë pjesë.
Vjetari i ri sjell gjithashtu një mësim të rëndësishëm metodologjik kur flitet për të dhënat “rajonale” evropiane.
Maqedonia është e ndarë statistikisht në tetë rajone në nivelin 3: Vardari, Lindja, Jugperëndimi, Juglindja, Pellagonia, Pollogu, Verilindja dhe Shkupi.
Por në nivelin statistikor evropian 2, të cilin Eurostat e përdor për shumë nga treguesit në tregun e punës, strehimin dhe kujdesin shëndetësor, Maqedonia trajtohet si një entitet i vetëm.
Prandaj, atlasi i ri nuk lejon krahasime të drejtpërdrejta, për shembull, të rajoneve të Shkupit dhe Pellagonisë për secilën temë. Për disa nga treguesit ekonomikë dhe demografikë, ekzistojnë seri rajonale më të detajuara, por për të tjerët, të dhënat janë të disponueshme vetëm për të gjithë vendin.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme në strehim.
Këtë vit, Eurostat po i kushton vëmendje të veçantë të ashtuquajturës shkallë e barrës së kostos së strehimit. Një familje konsiderohet e ngarkuar nëse shpenzon më shumë se 40 përqind të të ardhurave të saj të disponueshme për strehim, duke përfshirë qiranë ose interesin e hipotekës, energjinë elektrike, ujin, ngrohjen, mirëmbajtjen dhe kosto të tjera të rregullta.
Mesatarja evropiane për vitin 2025 ishte 7.7 përqind, por vitet referuese për vendet kandidate nuk janë gjithmonë të njëjta. Kjo është arsyeja pse krahasimet me Maqedoninë duhet të tregojnë periudhën për të cilën i referohen të dhënat, dhe jo vetëm ngjyrën e hartës evropiane.
E njëjta gjë vlen edhe për kujdesin shëndetësor.
Libri i ri vjetor i kushton një kapitull të tërë sëmundjeve të sistemit të qarkullimit të gjakut, duke përfshirë sëmundjen ishemike të zemrës, sulmet në zemër, goditjet në tru dhe sëmundje të tjera kardiovaskulare.
Në BE, ato ishin përgjegjëse për pothuajse një të tretën e të gjitha vdekjeve në vitin 2023. Dallimet midis rajoneve evropiane janë të mëdha, me norma veçanërisht të larta në pjesë të Evropës Lindore.
Eurostat gjithashtu ka të dhëna shëndetësore për Maqedoninë, por për disa tregues shëndetësorë ato përsëri paraqiten në nivel të të gjithë vendit, dhe jo veçmas për të gjitha tetë rajonet planifikuese.
Pikërisht këtu, atlasi i ri ngre edhe një pyetje të brendshme: sa mirë mund t’i masë Maqedonia dallimet e veta rajonale?
Nëse politikat për zhvillim të balancuar rajonal do t’i përgjigjen emigrimit të të rinjve, mungesës së vendeve të punës, qasjes në kujdes shëndetësor ose kushteve të strehimit, atëherë të dhënat duhet të tregojnë jo vetëm se si qëndron Maqedonia në Evropë, por edhe sa ndryshim ka midis Shkupit, Rajonit Lindor, Pollogut, Pellagonisë dhe pjesës tjetër të vendit.
Libri i ri Rajonal Vjetor i Eurostat-it përmban 13 fusha tematike. Të dhënat për botimin u shkarkuan kryesisht në mars dhe prill 2026, dhe viti referues ndryshon në varësi të treguesit.
Prandaj, hartat nuk janë një pamje e shkurtër e bërë në të njëjtin moment. Për tregun e punës, ka të dhëna për vitin 2025, për disa tregues shëndetësorë për vitin 2023, ndërsa për statistika të tjera, të dhënat më të fundit të disponueshme mund të jenë më të vjetra.
Por një shifër nga pamja e re evropiane vështirë se mund të injorohet: në vitin 2025, 23.4 përqind e të rinjve në Maqedoni ishin jashtë punës dhe arsimit ose trajnimit, ndërsa mesatarja evropiane ishte 11 përqind.
