“Swan Song”, libri i ri autobiografik i Charles Spencer për marrëdhënien me motrën e tij të ndjerë, Princeshën Diana, është një rrëfim që zbulon diçka për Dianën, por ndoshta edhe shumë më tepër sesa pritej për vetë autorin.
Pas rreth 400 faqesh me kujtime, akuza, pakënaqësi të vjetra, detaje intime dhe disa pasazhe vërtet prekëse për motrën e tij, lexuesi mbetet me një portret të trazuar të botës që formësoi Dianën – por edhe me ndjesinë se Charles Spencer shpesh e vendos veten në qendër të historisë.
Një libër i mbushur me llogari të pambyllura
Spencer nuk kursen pothuajse askënd.
Ai ka ende shumë gjëra për t’u thënë njerëzve që, sipas tij, e kanë zhgënjyer atë ose Dianën ndër vite.
Në libër përmenden gazetari Martin Bashir, avokati Peter Carter-Ruck, Princesha Michael e Kentit, Princesha Margaret, tri ish-bashkëshortet e Spencerit dhe madje edhe pjesëtarë të policisë që, në vitin 1986, lejuan qentë kontrollues të hidheshin mbi mobiliet e tij.
Në një prej episodeve më pikante, Spencer ndalet gjatë te Raine, njerka e tij, dhe mënyra se si ajo ndryshoi ambientet e Althorp, pronës historike të familjes.
Ai përshkruan me neveri dritaret e reja me dopio xham, tapiceritë me shkëlqim dhe qilimat që mbulonin të gjithë dyshemenë.
Madje kujton edhe një moment kur Raine, duke qëndruar në majë të shkallëve dhe duke kërkuar mëngjesin, u bërtet punonjësve poshtë: “Ku është veza ime?”
Në duart e Spencerit, edhe këto episode të vogla familjare kthehen në pjesë të një historie më të madhe zemërimi.
Pse tani?
Një nga pyetjet e natyrshme është pse Spencer vendosi ta shkruante këtë libër pikërisht tani.
Ai thotë se, me afrimin e 30-vjetorit të vdekjes së Dianës, po merrte gjithnjë e më shumë kërkesa për të marrë pjesë në dokumentarë dhe projekte të të tjerëve.
Në vend që historia e motrës së tij të formësohej nga producentë televizivë dhe media të tjera, Spencer vendosi të tregonte versionin e tij.
Megjithatë, libri ngre edhe një pyetje tjetër: sa nga motivimi lidhet me kontrollin e narrativës dhe sa me nevojën personale për t’u kthyer edhe një herë te konfliktet e së kaluarës?
Portreti më i bukur është ai i Dianës
Mes gjithë zemërimit dhe kritikave, pjesët më të fuqishme të librit janë ato ku Spencer shkruan për motrën e tij.
Në këto momente, portreti i Dianës bëhet i dashur, i trishtuar dhe herë pas here shumë prekës.
Spencer përpiqet të mbrojë kujtimet e tij për fëmijërinë e tyre, duke këmbëngulur se familja nuk ishte gjithmonë aq e zymtë sa është paraqitur në disa biografi dhe dokumentarë.
Ai shkruan me veçanti edhe për nënën e tyre, Frances, e cila shpesh është portretizuar negativisht në publik.
Në versionin e Spencerit, ajo shfaqet si një grua energjike, paksa ekscentrike dhe shumë më interesante sesa burrat tradicionalë të familjes Spencer.
Vetë Charles pranon se gratë e familjes së tij kanë qenë shpesh më të forta dhe më interesante se burrat.
Akuzat ndaj Mbretit Charles
Një nga pjesët më të rënda të librit lidhet me marrëdhënien e Dianës me Charles, në atë kohë Princi i Uellsit.
Spencer e përshkruan ish-kunatin e tij si të ftohtë dhe shpesh agresiv emocionalisht ndaj Dianës.
Sipas tij, problemet nisën që në fillimet e lidhjes.
Ai pretendon se Charles komentonte peshën e Dianës, e injoronte gjatë festave dhe i kishte thënë se nuk e donte.
Spencer shkruan se motra e tij kishte tentuar madje të tërhiqej nga fejesa, por babai i tyre i kishte thënë se tashmë ishte tepër vonë.
Këto pretendime përputhen në disa pika me rrëfime të tjera të njohura publikisht për martesën e vështirë të çiftit, megjithëse Spencer i sjell ato me më shumë hollësi dhe shumë më tepër zemërim personal.
Telefonata pas vdekjes së Dianës
Një prej pretendimeve më të forta të librit lidhet me një telefonatë që, sipas Spencerit, ndodhi pak pas vdekjes së Dianës.
Ai pretendon se Charles i kishte thënë: “Mos u shqetëso, së shpejti do ta harrojmë.”
Mënyra se si Spencer e përshkruan skenën është dramatike dhe e ngarkuar emocionalisht.
Kritika ndaj librit vëren se autori shpesh përdor përshkrime që e shtyjnë lexuesin drejt një interpretimi të caktuar të personazheve të tjerë.
Pikërisht këtu qëndron edhe një nga dobësitë e “Swan Song”: zemërimi i Spencerit është aq i pranishëm, sa ndonjëherë bëhet e vështirë të ndash kujtimin nga interpretimi.
Funerali i Dianës, momenti më i fuqishëm i librit
Pjesët më të forta janë ato që rikrijojnë ditët pas vdekjes së Dianës në vitin 1997.
Spencer përshkruan një familje mbretërore që, sipas tij, nuk e kuptonte menjëherë shkallën e tronditjes publike.
Ai kujton debatet rreth funeralit, rolin e princërve William dhe Harry dhe vendimin që ata të ecnin pas arkivolit të nënës së tyre.
Spencer kishte kundërshtuar fuqishëm idenë që djemtë të ecnin për kilometra pas arkivolit ndërsa turma vajtonte dhe thërriste.
Më vonë, ai e përshkruan gjithë skenën me një fjali të thjeshtë:
“E gjithë kjo më dukej çmenduri, dhe aq më shumë ndërsa fillova ta kuptoja se në çfarë prove ishim futur.”
Ka edhe detaje të tjera tronditëse.
Sipas Spencerit, motra e tij Jane e telefonoi kur u konfirmua vdekja e Dianës dhe i tha në mënyrë të prerë: “Kaq ishte… gjithçka mbaroi… Duch ka vdekur.”
Ai shkruan gjithashtu për diskutimet mbi renditjen e familjarëve gjatë kortezhit dhe për momentin kur mbajtësit e arkivolit dukeshin sikur mund të përkuleshin nën peshën e arkivolit të përforcuar dhe të veshur me plumb.
Këto janë pjesët ku libri funksionon më mirë: kur Spencer nuk përpiqet të fitojë një betejë të vjetër, por thjesht tregon atë që pa dhe përjetoi.
Fjalimi që tronditi familjen mbretërore
Një vend të madh në libër zë edhe fjalimi i famshëm që Spencer mbajti në funeralin e Dianës.
Në atë fjalim ai kritikoi ashpër mediat, por në mënyrë të tërthortë edhe familjen mbretërore, duke deklaruar se William dhe Harry do të mbroheshin nga “familja e gjakut” të nënës së tyre.
“Swan Song” rikthehet disa herë te procesi i shkrimit të këtij fjalimi.
Spencer përshkruan ndryshimet që bëri në tekst, fjalët që zëvendësoi dhe mënyrën se si mendonte se duhej ndërtuar fuqia e retorikës së tij.
Në një moment, përpara funeralit, ai viziton Dianën në arkivol dhe ia lexon fjalimin.
Spencer thotë se ndjeu sikur motra e tij e ndjerë po “duartrokiste fjalët e mia, me një këmbëngulje të butë”.
Është një moment emocional, por njëkohësisht edhe shembulli më i qartë i dobësisë kryesore të librit: edhe përpara arkivolit të motrës së tij, autori arrin ta kthejë vëmendjen te vetja.
Diana mbetet përsëri mes interpretimeve të të tjerëve
Në fund, “Swan Song” është një libër kontradiktor.
Ka histori të jashtëzakonshme, detaje të rralla dhe kujtime që hedhin dritë mbi një prej figurave më të famshme të shekullit XX.
Por ka gjithashtu shumë vetëkeqardhje, krenari personale dhe plagë që Charles Spencer duket se nuk i ka mbyllur kurrë.
Lexuesi mund të largohet nga libri me zemërim ndaj mënyrës se si Diana u trajtua, por edhe me ndjesinë se vëllai i saj ende po lufton betejat e tij personale përmes kujtimit të saj.
Dhe aty qëndron ironia më e madhe.
Pothuajse 30 vjet pas vdekjes së saj, Diana mbetet e ngrirë në kohë, ende në qendër të historive që tregojnë të tjerët për të, ende objekt i interpretimeve, zemërimeve dhe kujtimeve të njerëzve që e rrethonin.
Edhe këtë herë, në një libër që supozohet të jetë për të, zëri më i fortë mbetet ai i dikujt tjetër. /GazetaExpress/
The post “Swan Song” nga Charles Spencer – kujtime për Dianën, por edhe një libër i mbushur me hesapet personale të vëllait të saj appeared first on Gazeta Express.
