Shkencëtarët amerikanë publikuan një studim të ri të enjten që përshkruan se si, në një risi të parë shkencore, ata përdorën inteligjencën artificiale gjeneruese për të dizajnuar viruse të reja që nuk gjenden në natyrë, duke i hapur rrugën potencialisht krijimit të sistemeve të tëra biologjike në shkallën e gjenomit.
Gjetjet, të publikuara në revistën “Science”, thanë studiuesit, “përdorën modele gjeneruese të IA-së të trajnuar në miliona gjenome natyrore për të dizajnuar bakteriofagë të tërë”, të cilët janë viruse që infektojnë dhe mund të replikohen brenda baktereve.
Shkencëtarët nga Universiteti i Stanfordit dhe Instituti Arc, një organizatë jofitimprurëse me bazë në Kaliforni, e dedikuar për kërkime “me rrezik të lartë, me shpërblim të lartë”, përdorën dy “modele të gjuhës së gjenomit” të quajtur “Evo 1” dhe “Evo 2” në procesin e tyre të projektimit.
“Evo 1” dhe “Evo 2” punojnë në parime të ngjashme me ato të modeleve të mëdha gjuhësore, por në vend që të shkruajnë tekst, ata parashikojnë sekuenca gjenetike. Të dhënat e tyre të trajnimit përbëheshin nga gjenomet e viruseve, baktereve dhe organizmave më kompleksë si bimët dhe kafshët.Kërkuesit sintetizuan kimikisht rreth 300 gjenome dhe i testuan ato në kushte laboratorike. Eksperimentet prodhuan 16 bakteriofagë të inxhinieruar artificialisht me “sekuenca, struktura dhe profile të ndryshme fitnesi”. Kur u vunë në provë, viruset e krijuara rezultuan më efektive në vrasjen e baktereve “E coli” sesa viruset që ndodhin natyrshëm.
“Qasja jonë zgjeron atë që gjenomika sintetike mund të arrijë së bashku me metoda të tilla si evolucioni i drejtuar dhe inxhinieria racionale, shtron një rrugë për gjenerimin e terapive adaptive dhe elastike të fagut kundër patogjenëve që evoluojnë me shpejtësi dhe vendos bazë për dizajnin gjenerues të gjenomeve më të mëdha dhe më komplekse”, tha studimi.
Studiuesit thanë se ky hap i parë në hartimin e gjenomit të bazuar në IA mund të hapë rrugën për një paketë më të gjerë të sekuencës dhe sintezës së gjenomit për sisteme dhe trajtime më të mëdha biologjike./atsh
