Bota po hyn në një periudhë me rrezik të shtuar për mot ekstrem, teksa fenomeni El Niño po fuqizohet dhe mund të jetë ndër më të fortët e regjistruar në dekadat e fundit. Paralajmërimi vjen nga Organizata Botërore Meteorologjike (WMO), ndërsa OKB-ja u ka bërë thirrje vendeve të përgatiten për ndikimet e mundshme.
Sipas BBC, WMO vlerëson se El Niño mund të zgjasë të paktën deri në shkurt të vitit 2027 dhe, nëse parashikimet konfirmohen, mund të bëhet më i fuqishmi që nga të paktën viti 1950.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, paralajmëroi se bota ndodhet përballë një periudhe të pazakontë të motit ekstrem.
“El Niño po mbizmadhohet para syve tanë. Shkenca nuk lë vend për dyshim: planeti është në ujëra të paeksploruara dhe këto ujëra po ngrohen”, tha Guterres.
Çfarë është El Niño?
El Niño është një fenomen natyror klimatik që zhvillohet në Oqeanin Paqësor dhe ndikon në modelet e erës, reshjeve dhe temperaturave në pjesë të ndryshme të botës.
Në muajt e fundit, temperaturat e sipërfaqes së detit në Paqësorin tropikal qendror dhe lindor janë rritur ndjeshëm. Në zonën kryesore të monitorimit, ato kanë qenë më shumë se 2 gradë Celsius mbi mesataren.
Parashikimet sugjerojnë se temperaturat mujore të sipërfaqes së detit mund të afrohen me 4 gradë Celsius mbi normalen, çka do ta vendoste këtë episod në kategorinë e El Niño-ve “shumë të fortë”.
Edhe më të larta janë temperaturat e regjistruara nën sipërfaqen e Paqësorit, ku në disa zona kanë qenë më shumë se 8 gradë Celsius mbi mesataren.
Thatësira, përmbytje dhe temperatura më të larta
El Niño mund të sjellë pasoja shumë të ndryshme në varësi të rajonit.
WMO parashikon kushte më të thata se normalja në zona të mëdha të Azisë Juglindore, Amerikës Qendrore dhe pjesëve veriore të Amerikës së Jugut. Kjo mund të rrisë rrezikun për thatësira dhe zjarre në pyje.
Ndërkohë, pjesë të Afrikës Lindore, Brazilit jugor dhe jugut të SHBA-së mund të përballen me reshje më të mëdha se zakonisht dhe rrezik më të lartë për përmbytje.
Një tjetër pasojë pritet të jetë rritja e temperaturave, e cila mund të përforcojë efektet e ngrohjes globale të shkaktuar nga aktiviteti njerëzor.
Sekretarja e Përgjithshme e WMO-së, Celeste Saulo, tha se El Niño ka potencialin të shkaktojë një goditje të rëndë për komunitetet dhe ekonomitë në mbarë botën.
Paralajmërimi për Australinë
Australia është ndër vendet që po përgatiten për ndikimet e mundshme të fenomenit, veçanërisht për shkak të temperaturave të larta të oqeanit.
Shkencëtarët paralajmërojnë për rrezikun e valëve të të nxehtit detar në pjesë të vendit, të cilat mund të ndikojnë te ekosistemet dhe jeta detare.
Studiuesi australian Alistair Hobday tha për BBC-në se situata është veçanërisht shqetësuese për Australinë e Jugut, ku në episode të mëparshme janë regjistruar ngordhje masive peshqish, lulëzim algash dhe probleme për specie të ndryshme detare.
Rrezik edhe për tregtinë globale
Pasojat e El Niño-s mund të shtrihen edhe në sektorin e transportit dhe tregtisë.
Në pritje të reshjeve më të pakta, autoritetet e Kanalit të Panamasë kanë paralajmëruar kufizime për numrin e anijeve që kalojnë nëpër këtë rrugë ujore.
Kanali është një nyje e rëndësishme për tregtinë globale dhe gjeneron miliarda dollarë të ardhura për Panamanë çdo vit.
Ndërkohë, në Indonezi, zjarret kanë përfshirë më shumë se 107 mijë hektarë tokë gjatë këtij sezoni të thatë. Autoritetet po përdorin edhe avionë për të nxitur reshjet dhe për të ndihmuar në shuarjen e vatrave të zjarrit.
Tajfunë dhe përmbytje
Ndikimet mund të jenë të kundërta në zona të tjera të botës.
Kina pret një numër të lartë tajfunësh, ndërsa pjesë të Azisë dhe Paqësorit mund të përballen me reshje të dendura dhe stuhi.
Peruja dhe Ekuadori konsiderohen veçanërisht të ekspozuara ndaj ndikimeve të El Niño-s. Reshjet intensive mund të shkaktojnë përmbytje të menjëhershme dhe rrëshqitje dheu, sidomos në zonat urbane.
Ekspertët theksojnë se El Niño nuk duhet parë i shkëputur nga ndryshimet klimatike. Ngrohja globale mund t’i bëjë disa prej pasojave më intensive, edhe pse shkencëtarët ende po studiojnë lidhjen e saktë mes ndryshimeve klimatike dhe fuqisë së episodeve të El Niño-s.
Përballë rrezikut, vendet po forcojnë sistemet e paralajmërimit të hershëm dhe po përgatisin masa për të mbrojtur komunitetet më të cenueshme.
Mesazhi i ekspertëve është se shqetësimi duhet të shndërrohet në përgatitje. “El Niño nuk vjen në boshllëk”, paralajmërojnë ata, duke iu referuar problemeve ekzistuese si infrastruktura e dobët, sistemet e ujësjellës-kanalizimeve dhe ekspozimi i komuniteteve ndaj fatkeqësive natyrore.
The post OKB ngre alarmin për El Niño-n “ekstrem”: Mund të jetë më i fuqishmi në 70 vjet – si pritet ta ndikojë motin në botë appeared first on Gazeta Express.
