Seanca e KS të OKB-së u shënua nga dorëheqja e Christian Schmidt, Përfaqësuesit të Lartë të BH. Ndërsa po kërkohet një pasardhës, Schmidt paralajmëron për bllokada dhe forcimin e retorikës separatiste në B-H.
Në sesionin gjysmëvjetor të Këshillit të Sigurimit të OKB-së mbi situatën në Bosnjë-Hercegovinë, fokusi ishte në raportin e Përfaqësuesit të Lartë Christian Schmidt, i cili më parë kishte konfirmuar dorëheqjen e tij. Edhe pse situata e sigurisë u vlerësua si e qëndrueshme, Schmidt theksoi se ajo ishte gjithashtu shumë e brishtë, me pengesa të shumta politike që kërcënonin funksionalitetin e shtetit.
Sesioni u njollos nga fërkimet e zakonshme diplomatike. Zëvendësambasadorja ruse në OKB, Anna Evstigneeva, kundërshtoi përsëri pjesëmarrjen e Christian Schmidt, duke sfiduar legjitimitetin e tij. Megjithatë, ndryshe nga sesionet e mëparshme, këtë herë përfaqësuesi kinez Geng Shuang miratoi praninë dhe fjalimin e Schmidt, gjë që lejoi prezantimin e raportit që mbulon periudhën nga tetori 2025 deri në prill 2026.
Mungesa e përparimit
Në atë që ka të ngjarë të jetë fjalimi i tij i fundit në Këshillin e Sigurimit, Schmidt ishte kritik ndaj reformave të ngecura. “Bashkësia ndërkombëtare u përqendrua për një kohë në të ashtuquajturat zgjidhje të brendshme, por ato nuk sollën përparim”, tha Përfaqësuesi i Lartë, duke theksuar disa probleme kryesore.
Duke folur për secesionizmin, ai paralajmëroi se udhëheqësit e Republikës Srpska (RS), të udhëhequr nga Milorad Dodik, vazhdojnë me retorikën secesioniste dhe vënë në pikëpyetje integritetin territorial të B-H. Ai vuri në dukje se shteti ishte në financim të përkohshëm në fund të vitit 2025, gjë që po përsëritet këtë vit, duke rrezikuar punën e sektorit të mbrojtjes dhe shërbimit publik BHRT.
Schmidt gjithashtu iu drejtua ndarjeve etnike, të mishëruara në thirrjet për krijimin e një “entiteti të tretë” pas tubimeve të fundit në Zagreb, duke i vlerësuar ato si një përpjekje për të ndarë më tej etnikisht vendin.
E ardhmja e OHR pas Schmidt
Christian Schmidt konfirmoi se po largohej për “arsye personale”, por se do të mbetej në detyrë derisa të emërohej një pasardhës. Procedura e emërimit duhet të kryhet nga Këshilli i Zbatimit të Paqes, ndërsa Rusia dhe Kina vazhdojnë të këmbëngulin në mbylljen e OHR (Zyra e Përfaqësuesit të Lartë). Schmidt kujtoi se roli i tij ishte vendimtar në miratimin e ndryshimeve në Ligjin Zgjedhor për të siguruar zgjedhje më të drejta, por pranoi se çështja e pronës shtetërore mbetet një “pengesë” për zhvillimin ekonomik.
Raporti theksoi gjithashtu se roli i misionit ushtarak të Bashkimit Evropian ) mbetet i rëndësishëm. Mandati i këtij misioni u zgjat në tetor të vitit të kaluar. Schmidt beson se prania e tyre mbetet një garantues i domosdoshëm i paqes.
Rusia dhe Kina kundër OHR
Seanca nxori përsëri në pah përçarjet midis anëtarëve të përhershëm të Këshillit të Sigurimit. Zëvendësambasadorja ruse Anna Evstigneeva përsëriti se Moska nuk e njeh Schmidt, duke akuzuar OHR për destabilizimin e vendit dhe duke kërkuar mbylljen e tij të menjëhershme. Përfaqësuesi kinez Geng Shuang, megjithëse lejoi Schmidt të fliste këtë herë, mbajti një ton kritik ndaj “ndërhyrjes së huaj”, duke bërë thirrje që udhëheqësit lokalë të marrin përgjegjësi të plotë.
Në të kundërt, përfaqësuesit e Britanisë së Madhe dhe shumica e anëtarëve të Bashkimit Evropian mbështetën Schmidt, duke theksuar se OHR mbetet një mekanizëm i domosdoshëm për ruajtjen e paqes dhe parandalimin e politikave shkatërruese.
Prezantimi i përfaqësueses së Shteteve të Bashkuara në OKB, Tammy Bruce, tërhoqi vëmendje të veçantë, pasi ajo specifikoi vizionin e Uashingtonit për periudhën e ardhshme. Ajo theksoi se roli i Përfaqësuesit të ri të Lartë nuk do të jetë thjesht ruajtja e status quo-së, por “transferimi gradual i përgjegjësisë tek udhëheqësit lokalë”.
Bruce ishte e drejtpërdrejtë në mesazhin e saj se politikanët vendas duhet të marrin një rol kyç në vendimmarrje, në vend që të mbështeten në ndërhyrjet e bashkësisë ndërkombëtare.
Perspektiva rajonale
Debati mori vrull me fjalimet e përfaqësuesve të B-H dhe vendeve fqinje, të cilët ofruan pikëpamje të ndryshme mbi prioritetet. Kryetari i Presidencës së B-H, Denis Beqiroviq, dënoi ashpër politikën separatiste të udhëheqjes së RS, duke e përshkruar atë si një sulm të drejtpërdrejtë ndaj Marrëveshjes së Paqes së Dejtonit dhe rendit kushtetues.
Ai shtoi se vendet fqinje – Serbia dhe Kroacia – nuk duhet të ndërhyjnë në punët e brendshme të B-H dhe theksoi rëndësinë e vazhdimit të pranisë ndërkombëtare ushtarake dhe civile derisa B-H të arrijë vetëmjaftueshmëri të plotë.
Nga ana tjetër, Zëvendësambasadori i Kroacisë në OKB, Hrvoje Quriq Hrvatiniq, akuzoi Beqiroviqin për përdorimin e foltores së OKB-së për qëllime të “fushatës zgjedhore”. Në fjalimin e tij, ai u përqendrua në barazinë e tre popujve përbërës dhe nevojën për të reformuar legjislacionin zgjedhor për të siguruar “përfaqësim legjitim”, kryesisht të kroatëve.
Edhe pse përfaqësuesi serb përsëriti mbështetjen e tij për integritetin territorial të B-H, theksi u vu në rëndësinë e një marrëveshjeje midis dy entiteteve dhe tre popujve pa imponuar një zgjidhje nga jashtë, me të cilën Beogradi mbështeti indirekt pikëpamjet mbi nevojën për të mbyllur OHR-në.
Hartat e ndarjes dhe “Parlamenti Gjithëserb”
Ambasadori i B-H-së në OKB, Zlatko Lagumxhija, mbrojti Denis Beqiroviqin, duke hedhur poshtë kritikat se paraqitja e tij ishte në funksion të fushatës zgjedhore. “Beqiroviq me të drejtë tregoi dokumente që kërcënojnë drejtpërdrejt mbijetesën e vendit”, tha ambasadori i B-H.
Si provë të këtyre pretendimeve, ai tregoi një hartë të botuar së fundmi në Zagreb, në të cilën B-H është e ndarë në tre republika etnike – serbe, kroate dhe myslimane, Ai tërhoqi vëmendjen te “Deklarata e Parlamentit Gjithëserb”, e cila u miratua bashkërisht nga Serbia dhe RS. Lagumxhija paralajmëron se akte të tilla përbëjnë një kërcënim serioz për sovranitetin dhe integritetin territorial të B-H.
Dodik kërcënon me shpalljen e pavarësisë
Ndërsa debati po zhvillohej në Nju Jork, Milorad Dodik kërcënoi se RS do të “shpallte menjëherë pavarësinë” nëse Christian Schmidt do të impononte Ligjin për Pronën Shtetërore. Ky reagim i kreut të Aleancës së Socialdemokratëve të Pavarur u motivua gjithashtu nga apeli i Zëvendëspresidentit të RS, Qamil Durakoviq, i cili i kërkoi Schmidt të përdorte “fuqitë e Bonit” dhe ta shpallte këtë ligj në nivel shtetëror para se të largohej nga detyra.
A do të propozojë Amerika pasardhësin e Schmidt?
Edhe pse qarqet separatiste në RS kanë dashur prej kohësh mbylljen e OHR-së, fjalimi i përfaqësueses së SHBA-së në Këshillin e Sigurimit, Dorothy Shea, sugjeron zhvillimin e kundërt.
Sipas analizës së Ivica Puljiq, korrespondent i Televizionit Federal nga SHBA-ja, administrata në Uashington nuk po mbështetet vetëm në punën e vazhdueshme të OHR-së, por po planifikon në mënyrë aktive edhe hapat e ardhshëm pas tërheqjes së Schmidt.
Sipas Puljiq, qëllimi i SHBA-së që të propozojë kandidatin e vetë për pasardhës të Schmidtit tregon qartë se bashkësia ndërkombëtare, e udhëhequr nga Uashingtoni, nuk ka ndërmend të lërë një boshllëk institucional në B-H. Ai beson se kjo qasje nënkupton mbikëqyrje të vazhdueshme ndërkombëtare me presion të shtuar mbi institucionet e vendit, angazhimi më aktiv i të cilave duhet të jetë një parakusht për mbylljen përfundimtare të OHR-së. /DW
The post KS i OKB-së – Largimi i Schmidt nuk është fundi i OHR appeared first on Gazeta Express.
