Enti Shtetëror për Auditim, me auditimin e performancës mbi temën “Gratë Lidere – Gratë në Politikë, Kuvend, në Funksione Menaxhimi në Organet Qendrore të Qeverisë”, përcaktoi se nuk janë vendosur politika dhe masa efektive për të forcuar rolin e grave në pozicione drejtuese dhe funksione menaxhimi në organet qendrore të qeverisjes. Auditimi përfshiu periudhën nga viti 2020 deri në vitin 2024, ndërsa çështje dhe ngjarje të caktuara u monitoruan deri në datën e raportimit.
Edhe pse gratë përfaqësojnë 57.5% të totalit prej 110.885 punonjësish në sektorin publik, burrat emërohen më shpesh në pozicione drejtuese, gjë që tregon se përfaqësimi më i madh i grave në sektorin publik nuk përkthehet në akses të barabartë në pozicionet vendimmarrëse.
Analiza tregon se kuota e detyrueshme ligjërisht për gjininë e nën-përfaqësuar ka një efekt në pjesëmarrjen e grave në Kuvend. Në periudhën 2007–2024, pjesëmarrja e deputeteve gra varionte nga 30% në 43%, dhe në vitin 2024 ishte 39.2%. Me këtë përqindje, vendi ka një përfaqësim më të lartë të grave në Kuvend sesa 83% e shteteve anëtare të Bashkimit Evropian, dhe në raport me vendet e rajonit që nuk janë anëtare të BE-së, është në vendin e parë. Megjithatë, që nga konstituimi i Kuvendit të parë në vitin 1991 deri në vitin 2024, asnjë grua nuk është zgjedhur Kryetare e Kuvendit. Në përbërjen aktuale parlamentare, ka një nënkryetare femër, ndërsa Rregullorja e Punës e vitit 2023 prezantoi një masë pozitive me anë të së cilës të paktën një nga nënkryetarët duhet të jetë e gjinisë së nën-përfaqësuar.
Në degën ekzekutive, situata është e ndryshme. Ligji për Qeverinë dhe Rregullorja e Punës nuk parashikojnë balancën gjinore në caktimin dhe emërimin e ministrave. Ndryshe nga Kuvendi, ku ekziston një kuotë ligjërisht e detyrueshme, përbërja e degës ekzekutive varet nga propozimi i kryeministrit. Në periudhën 2014–2024, pjesëmarrja e grave në Qeveri si ministre varion nga 14% në 31%, si zëvendësministre nga 7% në 25% dhe si sekretare shteti nga 6% në 31%. Në përbërjen e Qeverisë 2024–2028, nga 20 ministre me portofole, vetëm 3 janë gra, ose 15%, ndërsa nga pesë zëvendësministrat e Kryeministrit, nuk ka asnjë grua.
Auditimi zbuloi se mungojnë mekanizma të unifikuar për përzgjedhjen dhe emërimin e personave në pozicione drejtuese në organet qendrore të qeverisjes. Emërimet bëhen në përputhje me ligje të ndryshme, dhe në disa procedura përzgjedhja kryhet në seanca të mbyllura, gjë që ndikon në transparencën e procesit. Që në vitin 2019, u hartua një projektligj për të rregulluar shërbimin e menaxhimit të lartë, procedurën për përzgjedhjen dhe plotësimin e pozicioneve të menaxhimit të lartë, si dhe llogaridhënien dhe menaxhimin e performancës së menaxherëve të lartë./Telegrafi/
