Beteja për kontrollin e Ngushticës së Hormuzit është bërë pika qendrore e luftës në Iran. Gjatë muajve të fundit, si Irani, ashtu edhe Shtetet e Bashkuara kanë pretenduar se kanë epërsinë – dhe retorika e kundërt ka shkaktuar paqartësi dhe dyshime të konsiderueshme.
Megjithatë, për momentin, provat janë të qarta: Shtetet e Bashkuara, që patrullojnë ngushticën me marinën e tyre, po fitojnë terren – ndërsa Irani po humb një pjesë të madhe të kontrollit mbi këtë rrugë ujore kritike, raporton CNN.
Më shumë se 80% e kalimeve të anijeve përmes Ngushticës së Hormuzit gjatë dy javëve të fundit kanë përdorur rrugën e Omanit – një kanal lundrimi i autorizuar nga OKB-ja, të cilin Irani e kundërshton fuqishëm – sipas Kpler, e cila gjurmon anijet duke përdorur transponderë dhe të dhëna satelitore.
Irani, duke e shpallur ngushticën nën kontrollin e tij, ka sulmuar dhjetëra anije që janë përpjekur të kalojnë nëpër rrugën ujore përgjatë bregdetit verior të Omanit. Pavarësisht rrezikut, shumica e anijeve kohët e fundit kanë zgjedhur t’i shpërfillin kërkesat e Iranit dhe të kalojnë ngushticën me premtimin për mbrojtje nga forcat detare amerikane.
“Gjithnjë e më shumë duket se Irani e ka humbur të paktën pjesërisht kontrollin e ngushticës”, tha Homayoun Falakshahi, kreu i analizës së naftës bruto në Kpler.
Kontrolli në ndryshim
Kjo është në kontrast të fortë me një muaj më parë, kur Kpler vëzhgoi praktikisht asnjë trafik detar përmes rrugës së Omanit. Rënia e mprehtë e trafikut përgjatë rrugës së preferuar nga Irani e ka penguar Iranin të vendosë tarifa për trafikun e anijeve përmes ngushticës – siç bëri në pranverë.
Skadimi i Memorandumit të Mirëkuptimit ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Iranit këtë javë, në teori, i lejon Iranit të fillojë sërish vendosjen e tarifave. Por nuk duket se vendi ka qenë në gjendje ta bëjë këtë, sipas Kpler.
“Kërkesa e Iranit për të mbledhur tarifa është diçka që shumica e njerëzve në Lindjen e Mesme nuk duan ta bëjnë dhe nuk e kanë bërë”, tha Dan Pickering, themelues dhe drejtor i investimeve në Pickering Energy Partners. “Prandaj, rruga e Omanit ka absolutisht më shumë kuptim.”
Kuvajti, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë marrë me qira anije shumë të mëdha për transportin e naftës bruto (VLCC) – cisternat më të mëdha të naftës – për të dalë nga Gjiri Persik përmes Ngushticës së Hormuzit, dhe më pas për ta transferuar naftën te cisternat e klientëve jashtë zonës së rrezikut në Gjirin e Omanit, sipas Andy Lipow, president i Lipow Oil Associates.
Për t’iu shmangur sulmeve të Iranit, ato i kanë fikur transponderët e tyre, shpesh për javë të tëra. Ky i ashtuquajtur trafik “i errët” duket se ka shmangur edhe disa shërbime të gjurmimit të të dhënave, si Kpler. Edhe pse disa prej tyre mund të kapen nga satelitët, është më e vështirë të gjurmohen përmes mjeteve tradicionale.
Por Shtetet e Bashkuara, me një forcë të konsiderueshme ushtarake në ujë, i monitorojnë të gjitha anijet që kalojnë përmes ngushticës dhe kanë raportuar shifra dukshëm më të larta të transportit të naftës sesa shumica e vlerësimeve tradicionale që ishin bërë më parë.
Sekretari i Energjisë, Chris Wright javën e kaluar, tha se kalimet e kombinuara të naftës përmes ngushticës dhe ato të devijuara rreth rrugës ujore arritën në rreth 15 milionë fuçi në ditë gjatë një jave – shumë më pranë mesatares prej 20 milionë fuçish para luftës.
Mungesë qartësie
Kjo e shtyu Presidentin Donald Trump të deklaronte të hënën se Shtetet e Bashkuara kanë “kontroll të plotë mbi ngushticën”, një pretendim i diskutueshëm që ai e ka përsëritur shpesh gjatë gjithë konfliktit. Sulmet e vazhdueshme të Iranit dhe flukset e naftës, ende shumë më të ulëta se nivelet para luftës, sugjerojnë se Shtetet e Bashkuara nuk e kontrollojnë plotësisht Ngushticën e Hormuzit.
Por as Irani nuk e kontrollon atë.
“Nëse qëllimi i tyre është të jenë ‘në krye’, atëherë do të thosha se ata nuk kanë qenë kurrë plotësisht në kontroll që në fillim”, tha Pickering. “Të krijohet përshtypja se qëllimi i tyre është parandalimi, në mënyrë që të konsiderohen si në kontroll. Mendoj se ata ende po ushtrojnë parandalim.”
Por nëse cisternat po transportojnë vërtet aq shumë naftë përmes ngushticës sa pretendojnë Shtetet e Bashkuara, atëherë aftësia parandaluese e Iranit dhe kontrolli i tij mbi Ngushticën e Hormuzit janë dobësuar krahasuar me atë që ishin një ose dy muaj më parë.
Çështjet ndërlikohen më tej nga fakti se Omani dhe Irani po zhvillojnë bisedime për të rikthyer lirinë e lundrimit përmes ngushticës – pa përfshirjen e Shteteve të Bashkuara – gjë që e ka zemëruar shumë Trumpin. Nuk është e qartë se si këto diskutime do të ndikojnë në trafikun e naftës apo në kontrollin e rrugës ujore.
“Do t’i konsideroja të gjitha informacionet dhe titujt me ‘rezervë’”, tha Lipow. “Por është e drejtë të thuhet se Irani e ka humbur pjesërisht kontrollin e ngushticës”.
The post CNN: Irani ka humbur një pjesë të konsiderueshme të kontrollit mbi Ngushticën e Hormuzit appeared first on Gazeta Express.
