Frika nga të panjohurit është pjesë e zakonshme e fëmijërisë së hershme dhe tregon se fëmija po mëson të dallojë fytyrat e njohura, të kërkojë siguri dhe të krijojë lidhje emocionale me prindërit
A ju vjen në siklet kur fëmija juaj fillon të qajë sapo i afrohet një person i panjohur? Në shumicën e rasteve, nuk ka arsye për shqetësim. Përkundrazi, kjo sjellje mund të jetë një shenjë krejt normale e zhvillimit emocional dhe njohës të fëmijës.
Kur një foshnjë ose fëmijë i vogël reagon me të qarë, turpërim ose tërheqje ndaj një personi të panjohur, kjo shpesh lidhet me atë që njihet si frikë nga të panjohurit. Sipas American Academy of Pediatrics, përmes platformës HealthyChildren, ankthi ndaj të panjohurve zakonisht është një nga arritjet e para emocionale të foshnjës dhe, në këtë moshë, zakonisht nuk duhet të shihet si diçka shqetësuese.
Në këtë periudhë, fëmija fillon të dallojë më qartë fytyrat e njohura nga ato të panjohura. Ai e kupton se prindi, kujdestari ose personi i afërt është burim sigurie, ndërsa fytyrat e reja mund t’i duken të pasigurta, sepse ende nuk i njeh. Sipas MSD Manual, frika nga të panjohurit lidhet me aftësinë e foshnjës për të dalluar të njohurën nga e panjohura; zakonisht fillon rreth moshës 8 deri në 9 muaj dhe zbehet deri rreth moshës 2 vjeç.
Kjo nuk do të thotë se fëmija është “i llastuar”, “i pasjellshëm” ose se prindërit kanë gabuar në edukim. Përkundrazi, reagimi tregon se fëmija ka ndërtuar një lidhje të sigurt me njerëzit që kujdesen për të dhe, përballë diçkaje të re, kërkon mbështetje tek ata. Sipas NHS, ankthi i ndarjes dhe frika nga të panjohurit janë të zakonshme te fëmijët nga mosha 6 muaj deri në 3 vjeç dhe zakonisht janë pjesë normale e zhvillimit, transmeton Telegrafi.
Pse fëmija qan kur i afrohet dikush i panjohur?
Për një të rritur, një përshëndetje e thjeshtë nga një i panjohur mund të duket e padëmshme. Por për një fëmijë të vogël, fytyra, zëri, aroma, lëvizjet dhe afërsia fizike e një personi të panjohur mund të jenë përvojë e re dhe e fortë.
Në atë moment, fëmija nuk po bën “teka”. Ai po reagon sipas mënyrës se si funksionon truri i tij në atë fazë zhvillimi. Po mëson të njohë kush është i afërt, kush është i panjohur dhe ku ndihet i sigurt.
Reagimi mund të jetë i ndryshëm nga një fëmijë te tjetri. Disa fëmijë qajnë menjëherë. Disa të tjerë fshihen pas prindit, kapen fort për të, heshtin ose shikojnë me kujdes nga distanca. Këto ndryshime varen nga temperamenti, përvoja, mosha dhe mënyra si të rriturit i afrohen fëmijës.
Sipas HealthyChildren, edhe të afërmit ose kujdestarët që fëmija i ka parë më parë mund ta bëjnë të qajë ose të fshihet, sidomos nëse i afrohen me nxitim.
Çfarë duhet të bëjnë prindërit në këto raste?
Gjëja më e rëndësishme është që prindi të qëndrojë i qetë. Fëmija e lexon shumë shpejt reagimin e prindit. Nëse prindi bëhet nervoz, ndihet i turpëruar ose e qorton fëmijën, ankthi i tij mund të rritet edhe më shumë.
Nuk është mirë që fëmija të detyrohet të përshëndesë, të japë dorën, të përqafojë ose të qëndrojë në prehrin e dikujt, nëse nuk është gati. Kontakti social duhet të vijë gradualisht. Më mirë është t’i lejohet të shikojë nga distanca, të qëndrojë pranë prindit dhe të vendosë vetë kur ndihet më i sigurt.
Një mënyrë e mirë është që personi i panjohur të mos i afrohet menjëherë fëmijës, por të flasë qetë me prindin, të buzëqeshë dhe t’i japë kohë fëmijës të mësohet me praninë e tij. Pas disa minutash, fëmija shpesh relaksohet vetë.
Sipas NHS, prindërit mund ta ndihmojnë fëmijën duke e qetësuar, duke ruajtur rutinën dhe duke e mësuar gradualisht se ndarjet e shkurtra ose kontaktet me njerëz të tjerë nuk janë të rrezikshme.
Kur duhet të kërkohet këshillë profesionale?
Në shumicën e rasteve, frika nga të panjohurit zbehet gradualisht me rritjen e fëmijës dhe me përvojat e reja sociale. Megjithatë, prindi mund të kërkojë këshillë nga pediatri ose psikologu i fëmijëve nëse frika është shumë e fortë, zgjat përtej moshës kur pritet të zbutet, pengon jetën e përditshme, shoqërohet me panik të theksuar ose fëmija nuk arrin të krijojë kontakt as në ambiente të sigurta.
Sipas MSD Manual, kohëzgjatja dhe intensiteti i frikës nga të panjohurit mund të ndryshojnë shumë nga një fëmijë te tjetri, por ajo duhet dalluar nga ankthi që shfaqet më vonë ose bëhet i papërshtatshëm për moshën dhe pengues në jetën e përditshme.
Një shenjë e vogël e një zhvillimi të madh
Pra, e qara e fëmijës para një personi të panjohur nuk është gjithmonë arsye për shqetësim. Shpesh është një shenjë se truri i tij po zhvillohet, se po mëson të dallojë fytyrat, të krijojë lidhje emocionale dhe të kërkojë siguri tek njerëzit e afërt.
Në vend që të turpërohemi nga ky reagim, është më mirë ta kuptojmë si një hap të natyrshëm në rrugën e fëmijës drejt pavarësisë, besimit dhe sigurisë në botën që sapo ka nisur ta njohë. /Telegrafi/
