Në mes të një klime tejet të brishtë sigurie në Ballkanin Perëndimor, deklaratat e Beogradit zyrtar po dëshmojnë dita-ditës një hendek të madh mes asaj që thuhet dhe asaj që bëhet në terren.
Pak ditë më parë, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, inauguroi një fabrikë të re sekrete për montimin e dronëve ushtarakë. Ndonëse ngjarja u shoqërua me refrenin e tij të zakonshëm se “Serbia nuk kërcënon askënd dhe thjesht po mbron veten”, specifikat e këtij projekti ushtarak zbulojnë një realitet krejtësisht ndryshe: Serbia po armatoset me ritme të shpejtuara me kapacitete të pastra sulmuese.
Në këtë fabrikë, e cila funksionon si projekt i përbashkët me kompanitë izraelite (siç raportohet për gjigantin Elbit Systems), do të montohet droni zbulues “Magni”, por ajo që ngre alarmin kryesor është prodhimi i dronit “Firefox”, i cili është specifikisht një dron sulmues. Ky investim i ri nuk është i izoluar. Ai vjen pas një zinxhiri të gjatë zhvillimesh ku institucionet shtetërore, si Instituti Teknik Ushtarak, prodhojnë dronët “Komarac 1” dhe “Komarac 2”, ndërsa kompania shtetërore Jugoimport SDPR dhe kompani private si PR-DC po furnizojnë ushtrinë me dronë “Osica”, “Sparrow” dhe dronë mbajtës të predhave të mortajave.
Pyetja që lind natyrshëm është: Për çfarë i duhet një shteti që pretendon paqe një arsenal i tillë dronësh kamikazë dhe sulmues?
Përgjigjja qëndron te strategjia e luftës hibride që regjimi aktual në Serbi po zhvillon prej vitesh, veçanërisht kundër Republikës së Kosovës, por pa përjashtuar as Bosnjë e Hercegovinën apo Kroacinë. Ky armatim nuk ka karakter defensiv. Ai është pjesë e një plani gjeopolitik që pret momentin e përshtatshëm për të vepruar. Për ta mundësuar këtë, Beogradi ka ndërtuar një narrativë sistematike propagandistike, duke kontestuar sovranitetin e Kosovës dhe duke krijuar alibinë e rreme se komuniteti serb po përzihet me dhunë. Ky rrezik i fabrikuar synon të shërbejë si një casus belli (shkak për luftë) për të arsyetuar një ndërhyrje të mundshme ushtarake në të ardhmen.
Kjo frikë nuk është thjesht teorike. Retorika agresive dhe investimet ushtarake tashmë janë përkthyer në veprime konkrete subverzive në terren, ku rasti i Banjskës dhe sulmet e fundit në infrastrukturën kritike si Ibër Lepenci janë dëshmi të qarta se Beogradi nuk ngurron të përdorë forcën dhe strategjitë asimetrike për të testuar kufijtë e sigurisë rajonale.
Në fund të ditës, fabrika e re e dronëve izraelitë në Serbi nuk është një projekt paqeje. Ajo është dëshmia e radhës se Serbia mbetet faktori kryesor destabilizues në Ballkanin Perëndimor. Komuniteti ndërkombëtar, NATO dhe aleatët perëndimorë nuk mund t’i mbyllin më sytë para këtij armatimi sulmues të kamufluar nën petkun e vetëmbrojtjes. Paqja në rajon nuk mbrohet duke lejuar fqinjin të mprehë armët e luftës agresive.
