Shërbimi i Inteligjencës Zvicerane (NDB) ka publikuar dosjen e tij arkivore mbi mjekun e kampit të përqendrimit në Auschwitz, Josef Mengele, i njohur si “Ëngjëlli i Vdekjes”. Publikimi i këtij dokumentacioni, i cili tani ndodhet i depozituar në Arkivin Federal, u bë i mundur vetëm pas një procesi të gjatë ligjor për shkak të refuzimit të autoriteteve për qasje në këto dokumente.
Deri në shkurt të vitit 2026, NDB-ja kishte refuzuar kërkesat për shqyrtimin e dosjes, duke u arsyetuar me mbrojtjen ligjore të burimeve. Dosja 217-faqëshe i nënshtrohej një afati të zgjatur mbrojtjeje sipas ligjit të arkivave deri në fund të vitit 2071. Megjithatë, gjatë procedurës së ankesës kundër vendimit të shkurtit 2026, verifikimet treguan se për këtë material zbatohej një udhëzim i qeverisë që kërkonte një qasje më liberale.
Kjo dosje përfshinte dokumente të vlerësuara më parë nga Komisioni i Pavarur i Ekspertëve “Zvicra – Lufta e Dytë Botërore” (i njohur si Komisioni Bergier). Në vitin 2001, Shërbimi i atëhershëm Policor i Prokurorisë Federale e kishte dorëzuar dosjen në Arkivin Federal, ndërsa qeveria udhëzoi zbatimin e një praktike liberale për këtë arkiv. Për NDB-në nuk kishte qenë e qartë se dosja e Mengeles bënte pjesë në këtë fond, pasi mungonin listat ose shënimet përkatëse në arkiv.
Përmbajtja e dosjes konsiston në raporte të shumta gazetash, të cilat shkruanin kryesisht mbi dyshimet se Mengele mund të ketë qëndruar disa herë në Zvicër – edhe pasi ndaj tij ishte lëshuar një fletëarrest ndërkombëtar. Përveç artikujve, dosja përmban raporte policore pjesërisht të nxira, ndalime hyrjeje, urdhërarreste kundër Mengeles, si dhe hetime ndaj personave të dyshuar se mund t’i kishin ofruar strehim atij.
Sipas NDB-së, redaktimet dhe nxirjet e tekstit janë bërë në masë minimale, duke mbrojtur vetëm të dhënat e punonjësve të administratës federale, informacionet nën mbrojtje burimesh dhe të dhënat e personave të tretë, me përjashtim të figurave publike.
Josef Mengele (1911–1979) ishte përgjegjës për eksperimente mjekësore mizore dhe shpesh fatale ndaj të burgosurve në Auschwitz. Pas përfundimit të luftës, ai u arratis në Amerikën Jugore, ku vdiq nga mbytja gjatë një aksidenti në ujë në vitin 1979./Telegrafi/
