Socialistët meritojnë të përqeshen

Humori i ndaluar nga epoka sovjetike ofron një kujtesë të fuqishme për atë që “ngrohtësia e kolektivizmit” nënkuptonte në të vërtetë për ata që e duruan atë.

Nga: David Harris / The Telegraph
Përkthimi: Telegrafi.com

Kolektivizmi është rikthyer në modë si lëvizje politike. Shumë kohë pasi blloku sovjetik u shemb dhe pavarësisht dështimeve shkatërrimtare të Kubës dhe Venezuelës, disa të rinj në Perëndim, veçanërisht në Shtetet e Bashkuara, po tërhiqen nga kënga e sirenës e marksizmit, komunizmit, antikapitalizmit dhe socializmit demokratik.

Duan ndryshim radikal politik, rishpërndarje ekonomike dhe barazi shoqërore, këmbëngulin ata. Historia duhet të shërbejë si udhërrëfyese për mënyrën se si përfundoi e gjithë kjo në të kaluarën dhe nëpër kontinente. Por, dreqi ta hajë, kujt i intereson historia këto ditë? E parëndësishme. E papërshtatshme. E përzgjedhur sipas qejfit. Por, ka një tjetër udhërrëfyes të mundshëm: humori.

Ngrohtësia e kolektivizmit, sipas fjalëve të çmuara të kryebashkiakut të Nju-Jorkut, Zohran Mamdani, krijoi një industri të tërë ilegale. E, si mund të mos e krijonte? Në fund të fundit, sipas fjalëve të Mark Twainit: “Burimi i fshehtë i vetë humorit nuk është gëzimi, por pikëllimi. Në Parajsë nuk ka humor”. Pra, si dukej në të vërtetë kolektivizmi në praktikë?

Merrni parasysh disa nga barsoletat e ndaluara politike që qarkullonin gjatë komunizmit.

Gazeta sovjetike Pravda shpalli një konkurs për barsoletën më të mirë politike. Çmimi i parë ishte 10 vjet burg; çmimi i dytë, pesë vjet; dhe çmimi i tretë, tre vjet.

Pyetja: Çfarë nënkuptohet me shkëmbim mendimesh në Partinë Komuniste të Bashkimit Sovjetik? Përgjigja: Kur unë vij në një mbledhje partie me mendimin tim dhe largohem me atë të partisë.

Një amerikan dhe një rus po debatonin se vendi i kujt ishte më demokratik.

“Hë, Ivan, ne kemi shumë më tepër liri. Mund të qëndroj përpara Shtëpisë së Bardhë dhe të bërtas: ‘Presidenti amerikan është i pavlerë’. Askush nuk do të më arrestojë”.

“Kjo s’është asgjë, Xhoni. Edhe unë mund të qëndroj përpara Kremlinit dhe të bërtas: ‘Presidenti amerikan është i pavlerë’. Jo vetëm që askush nuk do të më arrestojë, por udhëheqësi ynë kombëtar ka të ngjarë të dalë vetë për të më përgëzuar”.

Cili është përkufizimi i një kuarteti sovjetik harqesh? Një orkestër simfonike sovjetike që sapo është kthyer nga një turne në Perëndim.

Çfarë është një optimist sovjetik? Dikush që nuk është mjaftueshëm pesimist.

Një reklamë e klasifikuar në një gazetë të Gjermanisë Lindore: “I gatshëm të shkëmbej një apartament luksoz në Berlinin Lindor me një vrimë në Mur”.

Po ekonomia, premtimi për rishpërndarjen e pasurisë dhe eliminimi i supozuar i pabarazisë?

Ivani hyri në një dyqan. “A keni mish”? – e pyeti shitësin. “Jo”, pasoi përgjigjja. “Këtu nuk kemi peshk. Te dera ngjitur, në mishtore, nuk kanë mish”.

Tabelë në hyrje të një furre buke në Odesë gjatë njërës prej mungesave periodike të ushqimeve në Bashkimin Sovjetik: “Njeriu nuk jeton vetëm me bukë”.

Pjotri më në fund kurseu mjaftueshëm para për të blerë një makinë. Shkoi në pikën e shitjes në Moskë dhe pagoi paratë. “Makina juaj do të dorëzohet saktësisht 10 vjet nga sot, shok”.

“Paradite apo pasdite”? – pyeti Pjotri.

“Pse duhet ta dini këtë tani”? – pyeti shitësi.

“Sepse hidrauliku do të vijë atë mëngjes”.

Çfarë kishin të përbashkët Bashkimi Sovjetik dhe Shtetet e Bashkuara? Rubla sovjetike nuk vlente asgjë në asnjërin vend.

Punëtori sovjetik i një fabrike: “Ata bëjnë sikur na paguajnë dhe ne bëjmë sikur punojmë”.

Dhe, pastaj ishte premtimi i “vëllazërisë së kombësive” dhe i një kontrate të re shoqërore. Hëm, si përfundoi kjo?

Pse nuk ka kozmonautë hebrenj? Autoritetet sovjetike kanë frikë se nuk do të ktheheshin kurrë.

Udhëheqësi i komunitetit armen sovjetik është në shtratin e vdekjes. Familja dhe miqtë mblidhen për t’i dhënë lamtumirën. Me vështirësi, ai murmurit: “Shpëtojini hebrenjtë”.

Të hutuar, ata e pyesin pse.

Duke marrë frymë me vështirësi, ai thotë: “Nëse të gjithë hebrenjtë këtu zhduken, kush mendoni se do të jenë shënjestrat e ardhshme sovjetike? Ne”.

Pyetje: Pse Khaimi u dënua me 13 vjet burg?

Përgjigje: Sepse e quajti një ministër të qeverisë budalla. Tri vjet ishin për fyerjen e një zyrtari të partisë. Dhjetë vjetët e tjera ishin për zbulimin e një sekreti shtetëror.

Duke u kthyer në Bruklin nga një udhëtim njëmujor në Kubë, një marksiste e deklaruar u thirr në një mbledhje të grupit.

“Shoqe, na trego për besimtarët e tjerë të vërtetë marksistë që takove gjatë kohës që ishe atje”?

“Në fakt, takova vetëm një”, u përgjigj ajo.

“Dhe, kush ishte ai”? – pyeti një koleg.

“Smithi, një turist nga Sietli”.

Kremlini vendosi t’i tregonte botës mozaikun e kombësive duke krijuar një orkestër sovjetike. Në konferencën për shtyp, zyrtari prezantoi disa prej muzikantëve: “Ky është Ivanovi, rusi. Ky është Shefçenko, ukrainasi. Ky është Gelashvili, gjeorgjiani. Ky është Karimovi, uzbeku. Dhe, ky është Rabinoviqi, violinisti”.

Barsoletat ishin për të qeshur, sepse alternativa shpesh nuk ishte e tillë.

Në të vërtetë, përvojat e jetuara të atyre që rrezikuan gjithçka për t’i krijuar dhe për t’i shpërndarë këto barsoleta nuk ishin aspak për të qeshur. Ato ishin barsoleta të lindura nga mungesat, represioni, frika, censura dhe absurditetet e një sistemi që premtonte çlirim, ndërkohë që mohonte lirinë individuale dhe sillte stagnim ekonomik dhe pabarazi shoqërore.

As ndonjëra prej këtyre nuk duhet trajtuar thjesht si relike zbavitëse e së kaluarës. Sot, kur disa kërkojnë të shfrytëzojnë zhgënjimin me rendin ekzistues ekonomik dhe politik duke ripaketuar idetë e vjetra kolektiviste me një gjuhë të re, barsoletat ofrojnë një paralajmërim të dobishëm.

Historia mund të jetë e ndërlikuar. Mund të jetë e lodhshme. Por, ndonjëherë barsoleta kujton atë që sloganet pa vlerë duan që ne ta harrojmë. /Telegrafi/