Mbreti që bashkoi Anglinë

Mbreti që bashkoi Anglinë

Mbreti që bashkoi Anglinë

Gati 1100 vjet më parë, mbreti i parë i Anglisë i dëboi vikingët “paganë”, i shpalli luftë urisë dhe e bëri atë që sot është “Englalonde”.

Sponsor 3M Express

Nga: Tom Holland / The Guardian (titulli: King Æthelstan founded England in the year 927. Why don’t we celebrate that anniversary?)
Përkthimi: Telegrafi.com

Më 4 korrik, Shtetet e Bashkuara festuan 250-vjetorin e tyre me gjithë bujën dhe shkëlqimin karakteristik të një ngjarjeje publike amerikane. Verën e ardhshme, më 12 korrik, Anglia do të festojë 1100-vjetorin e ngjarjes që, më shumë se çdo tjetër, shënoi themelimin e vendit – por, bujë dhe shkëlqim, dyshoj unë, do të ketë shumë pak.

Kthesa e madhe ndodhi më 12 korrik 927, pranë lumit Imënt [Eamont], në atë që sot është Kambria [Cumbria]. Këtu, mes një natyre të egër me male dhe liqene, mbreti më i fuqishëm në Britani kishte thirrur mbretër dhe lordë të tjerë nga gjithë ishulli për t’u takuar me të në një samit.

Ethelstani [Æthelstan] ishte nipi i Alfredit të Madh [Alfred the Great], trashëgimtari i një dinastie që, deri në vitet 920, kishte arritur të sundonte të gjitha tokat në jug të Hamberit [Humber]. Ky grumbullim i fuqishëm territoresh ishte fryt i fitoreve të përsëritura mbi vikingët: një popull pagan, jashtëzakonisht luftarak dhe i dhënë pas praktikave të liga, si larja e trupit çdo javë.

Në vitin 925, kur Ethelstani ishte kurorëzuar pranë Temzës në Kingston, një viking ende sundonte në Jork [York] dhe pjesa më e madhe e Northambrisë [Northumbria] – dikur më e shkëlqyera nga mbretëritë anglosaksone – mbetej nën sundimin e tij. Por, kur në pranverën e vitit 927, ky mbret nordik i Jorkut vdiq papritur, Ethelstani e shfrytëzoi rastin. Ai u shfaq para mureve të qytetit të lashtë dhe nuk kishte askënd që t’i rezistonte. Zotërit e Northambrisë iu nënshtruan siç duhej Ethelstanit si kryezotit të tyre. Për herë të parë, të gjitha tokat e ndryshme ku flitej anglisht – tokat e anglëve dhe të saksonëve – ishin shtyrë të pranonin një mbret të vetëm. Një çast vendimtar, sepse kishte shënuar lindjen e një rendi të ri politik: mbretërinë e bashkuar të asaj që së shpejti do të njihej si “Englalonde” [Angli].

Takimi i samitit në Imënt u mbajt për ta solemnizuar këtë rend të ri. Aq frikësues ishte autoriteti i Ethelstanit saqë “të gjithë mbretërit e ishullit u vunë nën sundimin e tij”. U bë nënshtrimi; u premtuan pagesat e kontributeve; u dhanë betimet se nuk do të kishte më kurrë marrëdhënie me “vikingët paganë”. Këto betime, siç doli, nuk do të mbaheshin gjatë. Princat e Uellsit dhe Skocisë e kundërshtonin pretendimin e Ethelstanit për të sunduar si rex totius Britanniae – mbreti i gjithë Britanisë. Vdekja e tij në vitin 939 ua mundësoi atyre t’i shpëtonin sundimit të trashëgimtarëve të tij.

Por, mbijetoi mbretëria e bashkuar e Anglisë, e siguruar nga Ethelstani në vitin 927. Nuk kishte asgjë të paracaktuar në shfaqjen e saj. Sikur Ethelstani të mos e kishte shfrytëzuar rastin në vitin 927, atëherë konturat politike të Britanisë fare lehtë mund të kishin përfunduar shumë ndryshe. Nuk është e tepruar të përfytyrohet një mbretëri anglo-vikinge, e sunduar nga Jorku, duke lëshuar rrënjë të përhershme. Trashëgimtarët e Alfredit atëherë do të ishin kufizuar në Sauthambri [Southumbria], ndërsa mbretërit e skocezëve në Malësi [Highlands]. Ngjarjet e vitit 927 ishin, në këtë kuptim, krijimi i Skocisë po aq sa edhe i Anglisë.

Meriton plotësisht të përkujtohet 1100-vjetori i atij viti vendimtar. Ethelstani – ndonëse ishte luftëtar i fuqishëm – nuk ishte i madh vetëm si pushtues. Devotshmëria, dituria, pasioni për drejtësinë: edhe këto ishin cilësitë që tërhoqën lavdërimet e bashkëkohësve të tij. Ai nguliti në zemër të qeverisjes angleze parime ligjore dhe shoqërore që vazhdojnë edhe sot. Vendosmëria e Ethelstanit që askush që jetonte në tokat e tij të mos lejohej të vdiste nga uria e shtyu të nxirrte urdhëresa të përsëritura. Zyrtarët përgjegjës për pronat e tij u paralajmëruan nga zotëria i tyre se do të vendoseshin gjoba ndaj atyre që nuk e përmbushnin detyrën ndaj nevojtarëve dhe të ardhurat do të dhuroheshin për bamirësi: “Dëshira ime është që gjithmonë t’u siguroni ushqim të varfërve”.

A është vërtet aq optimiste gjendja shpirtërore në Anglinë e sotme, saqë nuk do të përmirësohej duke shënuar – dhe ndoshta edhe duke festuar – ditëlindjen e vendit? Historia se si dinastia mbretërore e Ethelstanit kaloi nga afër zhdukjes në duart e vikingëve te krijimi i një mbretërie që vazhdon edhe sot është ndër më të jashtëzakonshmet në historinë britanike.

Ishte një arritje po aq frymëzuese sa Revolucioni Amerikan dhe po aq epokale në pasojat e saj – dhe, ndryshe nga nënshkrimi i Deklaratës së Pavarësisë, pati edhe një nënë themeluese. Kjo ishte Ethelfleda [Æthelflæd], halla e jashtëzakonshme e Ethelstanit e cila, në rolin e saj si sunduese e Midlëndsit [Midlands], rimori nga vikingët zona të gjera territori. Personazhe të jashtëzakonshme, sukses dramatik kundër gjasave dhe arritja më e jashtëzakonshme e ndërtimit të shtetit në Evropën e hershme mesjetare: ka kaq shumë për të festuar.

Dhe, këtë e dinin ata që kishin qenë dëshmitarë të shfaqjes së Anglisë si shtet unitar. Ata e çmonin faktin se bashkimi i popujve të ndryshëm në një ndjenjë të përbashkët identiteti nuk ishte diçka që ishte arritur lehtë. Dy dekada e gjysmë pas vdekjes së Ethelstanit, një peshkop i quajtur Ethelvold [Æthelwold], i cili kishte shërbyer si një nga këshilltarët më të afërt të mbretit, i bëri homazh një burri që ishte “i pjekur në moshë dhe shumë i matur, largpamës në urtësi dhe i vështirë për t’u mposhtur në çfarëdo përplasjeje”.

Peshkopi Ethelvold foli në emër të të gjithë atyre të cilët, duke gëzuar rendin e sjellë në toka që vetëm disa dekada më parë kishin qenë skena masakrash dhe shkatërrimi, ndienin mirënjohjen që ua kishin borxh atyre që e kishin arritur atë. Ai, mjaft afër në kohë me sundimin e Ethelstanit sa të kishte qenë i mbrojturi i mbretit të madh, e kuptonte plotësisht përmasën e borxhit të tij. Ne, në largësinë prej 1100 vjetësh, ndoshta mund ta kujtonim më mirë. /Telegrafi/

Lexo edhe

175 zyrtarë policorë certifikohen në modulin për ballafaqimin me turma

175 zyrtarë policorë certifikohen në modulin për ballafaqimin me turma

Ylli i Barcelonës drejt largimit në janar, Manchester United dhe Liverpool në garë

Ylli i Barcelonës drejt largimit në janar, Manchester United dhe Liverpool në garë

“Uroj që Erioni ta kuptojë se është gabim me mua dhe PS”, Rama mesazh Veliajt nga Asambleja

“Uroj që Erioni ta kuptojë se është gabim me mua dhe PS”, Rama mesazh Veliajt nga Asambleja