Profesori i Universitetit Johns Hopkins, Daniel Serwer, ka vlerësuar se Kosova mund të përballet me një tjetër proces zgjedhor nëse klasa politike nuk arrin kompromis për zgjedhjen e presidentit të ri.
Në analizën e tij, të publikuar pas një vizite disaditore në Kosovë me rastin e 250-vjetorit të pavarësisë së Shteteve të Bashkuara, Serwer thotë se vendi vazhdon të jetë në ngërç institucional, pavarësisht se Lëvizja Vetëvendosje, së bashku me deputetët e komuniteteve, ka votat për të formuar shumicën parlamentare.
Megjithatë, ai rikujton se për zgjedhjen e presidentit nevojiten dy të tretat e votave në Kuvend, ndërsa opozita nuk është e gatshme të mbështesë kandidatët e propozuar nga Albin Kurti.
“Dy të tretat e votave janë të nevojshme për zgjedhjen e presidentit. Opozita e fragmentuar nuk është e gatshme t’i mbështesë kandidatët e propozuar nga Kurti. Nuk është e qartë nëse opozita mund të bjerë dakord për kandidatin e saj, apo nëse kryeministri do ta mbështeste një kandidat të opozitës nëse kjo ndodh. Ai mund të preferojë ta çojë vendin në zgjedhje të katërta”, shkruan Serwer.
Sipas profesorit amerikan, një skenar i tillë do të kishte pasoja politike, pasi qytetarët janë të lodhur nga proceset e njëpasnjëshme zgjedhore.
“Kjo do të rrezikonte zemërimin e elektoratit. Pjesëmarrja në zgjedhjet e fundit ishte më e ulët, ashtu si edhe mbështetja për Kurtin. Popullsia dëshiron që politikanët të vazhdojnë me punën e tyre. Polarizimi po e bën këtë të vështirë”, vlerëson ai.
Profesori amerikan ndalet edhe te ekonomia, duke vlerësuar se gjatë qeverisjes së Albin Kurtit Kosova ka përfituar nga rimëkëmbja pas pandemisë dhe ka përmirësuar pozicionin në disa indekse ndërkombëtare të sundimit të ligjit dhe luftës kundër korrupsionit.
Megjithatë, ai kritikon pagesat shtesë të bëra para zgjedhjeve.
“Edhe pse përfituesit kanë qenë kryesisht shtresat me të ardhura më të ulëta, blerja e votës e degradon demokracinë”, shkruan Serwer.
Një pjesë të analizës ai ia kushton edhe debatit për energjinë, duke komentuar refuzimin e Kosovës për t’u lidhur me gazin e lëngshëm amerikan përmes Maqedonisë së Veriut.
Sipas tij, debati publik nuk ka trajtuar mjaftueshëm çështjen e kostos ekonomike.
“Gazi i lëngshëm amerikan është i shtrenjtë. Po ashtu, edhe gazifikimi i linjitit është i kushtueshëm. Nëse të gjitha kushtet do të ishin të barabarta, importimi i LNG-së amerikane do të ishte i dëshirueshëm, por nuk është e qartë nëse ato janë vërtet të barabarta”, vlerëson ai.
Sa i përket shoqërisë, Serwer vëren ndryshime të mëdha në Kosovë gjatë afro dy dekadave të fundit.
Ai përmend ritmin e lartë të ndërtimit, investimet e diasporës, modernizimin e bizneseve, restoranteve, hoteleve dhe qendrave tregtare, ndërsa shton se infrastruktura publike vazhdon të mbetet prapa nevojave të vendit.
“Ka një sasi të madhe ndërtimesh në Kosovë, e nxitur në masë të madhe nga paratë e diasporës. Kjo është një shenjë e mirë. Por infrastruktura publike po mbetet prapa – vendi ka nevojë për më shumë autostrada dhe hekurudha”, shkruan ai.
Profesori amerikan thekson gjithashtu se krimet ndëretnike janë të rralla dhe se, sipas forcave amerikane të dislokuara në Kosovë, serbët dhe komunitetet e tjera lëvizin lirshëm, megjithëse retorika politike mes komuniteteve mbetet e ashpër.
Në përfundim, Serwer shprehet optimist për të ardhmen e Kosovës, duke e cilësuar anëtarësimin në NATO si hapin më të rëndësishëm të radhës.
“Hapi jetik i radhës është anëtarësimi në NATO, për të cilin Forca e Sigurisë së Kosovës do të jetë e gatshme në vitin 2028”, shkruan ai.
Ai shton se më pas duhet të vijojë edhe integrimi në Bashkimin Evropian, duke vlerësuar se, me anëtarësimin në NATO dhe BE, mungesa e ulëses së Kosovës në Kombet e Bashkuara do të kishte shumë më pak rëndësi.
