Pas paraqitjes në presidentit serb Aleksandar Vuçiq në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në New York, ku tha se katastrofa humanitare në Kosovë, e paralajmëruar 28 vjet më parë në Këshillin e Sigurimit atje, nuk ndodhi, gazetari Ardit Rada ka shkruar në revistën “The Kosovo Dispatch”, duke i kujtuar atij gjithçka.
Më poshtë teksti i plotë i Ardit Radës, i përkthyer në shqip:
Njëzet e tetë vjet, në të njëjtën datë
Në 23 shtator 1998, Këshilli i Sigurimit paralajmëroi për një katastrofë humanitare në Kosovë. Në 23 shtator 2026, presidenti i Serbisë i tha Asamblesë së Përgjithshme se ajo nuk kishte ndodhur kurrë. Shqipëria numëroi njerëzit që mbërritën.
nga Ardit Rada, Tiranë | 24 shtator 2026
Më 1 prill 1999, autobusët ndaluan disa kilometra larg pikës kufitare të Morinës dhe njerëzit që ndodheshin në ta u detyruan të ecnin pjesën tjetër të rrugës drejt Shqipërisë. Stafi i UNHCR-së numëroi 20,900 persona që mbërritën në Morinë atë ditë, shumica prej tyre gra, fëmijë dhe të moshuar. Më në jug, në Qafë Prush, dy gra dhe dy fëmijë vdiqën pas mbërritjes, me sa duket nga rraskapitja dhe ekspozimi ndaj kushteve të vështira. Deri më 10 qershor, shifra e agjencisë për Shqipërinë kishte arritur në 444,200, nga gjithsej 780,700 refugjatë dhe persona të zhvendosur në të gjithë rajonin.
Më 23 shtator 2026, Aleksandar Vučić qëndroi në foltoren e Asamblesë së Përgjithshme dhe shpjegoi pse NATO-ja kishte bombarduar vendin e tij. Ata thanë, u tha ai delegatëve, se kishin sulmuar një shtet sovran për të parandaluar një katastrofë të mundshme humanitare. “Katastrofa humanitare nuk ndodhi”, tha ai, “dhe ende nuk kam arritur të dëgjoj apo të shoh se ku ka ndodhur një shembull i ngjashëm diku në botë.”
Data ka hyrjen e saj në dosjet e OKB-së. Më 23 shtator 1998, saktësisht njëzet e tetë vjet më parë, Këshilli i Sigurimit miratoi Rezolutën 1199. Këshilli deklaroi se ishte i alarmuar nga “katastrofa humanitare e pashmangshme” në Kosovë dhe kërkoi që Beogradi të ndërmerrte hapa të menjëhershëm për ta parandaluar atë. Vučić iu referua vazhdimisht Kartës dhe Rezolutës 1244 në fjalimin e tij. Ai nuk e përmendi 1199.
Haga e dëgjoi më vonë argumentin e tij në një formë tjetër. Një dëshmitar i mbrojtjes serbe i tha Tribunalit se kolonat që drejtoheshin drejt Shqipërisë po iknin nga bombardimet e NATO-s. Gjyqtarët vunë në dukje se asnjë dëshmitar shqiptar i Kosovës nuk e kishte thënë këtë. Ata vunë gjithashtu në dukje se Beogradi, i cili ishte bombarduar më shumë se kudo tjetër, nuk u boshatis. Tribunali konstatoi një fushatë të organizuar dëbimi nga forcat e ushtrisë jugosllave dhe policisë serbe dhe dënoi një zëvendëskryeministër jugosllav, dy gjeneralë të ushtrisë dhe një gjeneral të policisë për të. Shumë prej atyre që kaluan në Morinë mbërritën pa dokumente identifikimi, sepse dokumentet u ishin marrë gjatë rrugës.
Kushdo në veri të Shqipërisë që ishte mjaftueshëm i rritur në vitin 1999, i dëgjoi njerëzit që vinin përtej maleve të tregonin pse kishin ardhur. Askush në Kukës nuk kishte nevojë për një gjykatë për t’ia shpjeguar këtë. Gjykata i duhej Beogradit.
Vetë toka e Beogradit mban pjesën tjetër të historisë. Në vitin 2001, pas rënies së Miloševićit, mbetjet e 744 njerëzve u nxorën nga territori i qendrës speciale antiterroriste të policisë në Batajnicë, në periferi të kryeqytetit serb. Ata ishin vrarë në Kosovë dhe ishin transportuar në veri që të mos gjendeshin. Varri ende ndodhet brenda kompleksit policor dhe një vizitë kërkon leje nga policia.
Disa prej të vdekurve në Batajnicë ishin nga një familje në Suharekë. Berishët u vranë më 26 mars 1999, dy ditë pas fillimit të bombardimeve. Në vitin 2009, një gjykatë e Beogradit për krimet e luftës dënoi katër policë serbë për masakrën dhe e cilësoi atë si vrasjen e vetme më të rëndë të civilëve gjatë luftës. Mes viktimave ishin katërmbëdhjetë fëmijë, dy foshnja, një grua shtatzënë dhe një grua njëqindvjeçare.
Në vitin 1999, Vučić ishte ministër i Informacionit i Serbisë. Katastrofa që nuk ndodhi është e regjistruar në një rezolutë të Këshillit të Sigurimit, në aktgjykimet e Hagës, në regjistrin e një gjykate të Beogradit dhe nën një kompleks policor në periferi të vetë kryeqytetit të tij.
Më 7 shtator, shteti serb varrosi Ratko Mladićin, i dënuar për gjenocid në Srebrenicë, me nderime ushtarake. Europa i tregoi Vučićit dy herë se çfarë mendonte për këtë dhe dy herë e la të largohej me një fotografi. Komisionerja për zgjerimin anuloi vizitën e saj në Beograd. Në New York, shefja e politikës së jashtme të BE-së e ngriti çështjen e Mladićit me të një ditë para se ai të fliste, sipas vetë Vučićit. Emmanuel Macron e priti atë në Pallatin Élysée. Ursula von der Leyen i dha një shtrëngim duarsh që zyra e saj më vonë e quajti një aksident, dhe ai e publikoi atë.
Varrimi ishte ndërtuar nga pjesë që secila mund të mbrohej më vete dhe asnjë zyrtar nuk kishte nevojë ta quante Mladićin hero. Në New York, kreu i shtetit foli për veten. Gjashtëmbëdhjetë ditë pasi gjenerali serb i Bosnjës, i dënuar, u varros me nderime, ai mohoi të dhënat për Kosovën nga foltorja e organizatës, Këshilli i së cilës kishte paralajmëruar për katastrofën.
Shqipëria ishte aty. Vendi priti rreth 465,000 njerëz atë pranverë, dy vjet pas kolapsit të skemave piramidale të vitit 1997 dhe trazirave që pasuan. Askush nuk e di numrin e saktë, sepse askush nuk u pajisi me dokumente. Familjet në Kukës, Shkodër, Tiranë dhe Durrës hapën shtëpitë e tyre për të panjohur. Shqipëria tani po përfundon negociatat e anëtarësimit me Unionin ku Serbia thotë se ende dëshiron të anëtarësohet. Von der Leyen pritet të jetë në Tiranë më 30 shtator.
Presidenti i një vendi kandidat i ka thënë Kombeve të Bashkuara se katastrofa që dërgoi rreth gjysmë milioni njerëz në Shqipëri nuk ndodhi kurrë. Brukseli do të vendosë nëse kjo fjali do t’i kushtojë diçka Beogradit. Në Shqipëri, përgjigjja u dha në vitin 1999, në një rrugë malore poshtë Morinës, nga njerëzit që ecën kilometrat e fundit sepse autobusët nuk do t’i çonin më tej.
Ardit Rada është gazetar me bazë në Tiranë, që mbulon politikën, qeverisjen dhe zhvillimet institucionale. Ai fokusohet në ndërthurjen e dinamikave të politikës së brendshme me rrugëtimin europian të Shqipërisë
The post Rada: 28 vjet pas parlajmërimit të KS të OKB për katastrofë humanitare në Kosovë, Vuçiq thotë se s’ndodhi, por Shqipëria ka numëruar njerëzit e eksodit appeared first on Gazeta Express.
