Tani në epokën digjitale, gjuha shqipe duhet të jetë më shumë e pranishme në teknologji, në mënyrë që ajo të mbijetojë.
Kjo porosi u dha sot nga ministri në detyrë i Arsimit dhe Shkencës, Hajrullah Çeku, në hapjen e edicionit të 17-të konferencës shkencore “Java e Albanologjisë” e cila do të zgjasë nga 18 deri më 22 maj. Për temën “Shqipja në rrethanat e sotme digjitale”, do të flasin albanologë nga Kosova dhe jashtë saj.
“Një gjuhë që sot mungon në hapësirën dixhitale rrezikon të margjinalizohet gradualisht edhe në komunikimin global. Prandaj, sot nuk mjafton vetëm ta ruajmë shqipen, duhet edhe ta zhvillojmë atë teknologjikisht. Duhet të krijojmë ura të qëndrueshme ndërmjet zhvillimeve globale dhe përdorimit të shqipes në jetën tonë kulturore, arsimore dhe institucionale. Për këtë është e domosdoshme të ndërmerren disa hapa konkretë. Duhet ta krijojmë, të krijojmë korpuse moderne të gjuhës shqipe. Duhet të ndërtojmë fjalorë dixhitalë, mjete për përkthim automatik, kontrollues drejtshkrimorë, sisteme të njohjes së zërit dhe platforma inteligjente që e kuptojnë shqipen natyrshëm. Shqipja duhet të jetë pjesë aktive e inteligjencës artificiale dhe jo vetëm një gjuhë periferike që teknologjia e njeh pjesërisht”, u shpreh ai.
Ndërkohë, drejtori i Institutit Albanologjik ku po mbahet ky aktivitet, Fadil Grajqevci ka thënë se kjo konferencë tashmë është bërë pjesë e identitetit të gjuhës shqipe.
“E dizajnuar që në fillim të saj më 2010 si aktivitet që do të përfshinte pesë disiplinat themelore albanologjike: gjuhën, letërsinë, historinë, folklorin dhe etnologjinë shqiptare, Java e Albanologjisë ka synuar totalitetin e saj ndërdisiplinor si shkencë. Me besimin në potencialet e atëhershme shkencore dhe me shpresën se ato do të avancoheshin duke iu përshtatur kontekstit të ri shoqëror, shtetësisë së Kosovës, nisma për krijimin e këtij aktiviteti të përveçëm shkencor doli të ishte një nga nismat më të suksesshme të Institutit të Albanologjisë”, tha Grajqevci.
Më tej, sekretari shkencor nga ky institut, Adil Olluri tregoi se çfarë do të trajtohet në këtë javë.
“Studiuesit e gjuhësisë sot do t’i prezantojnë të gjeturat e tyre rreth përballjes së shqipes sot me rrethanat e sotme dixhitale. Studiuesit e letërsisë nesër do të na flasin për aspektet e kontekstit në letërsinë shqipe. Pasnesër do të kemi rastin t’i dëgjojmë studiuesit e historisë që do t’i shpalosin qasjet e tyre në mes të historiografisë shqiptare dhe asaj evropiane. Të enjten njohësit e folklorit dhe etnomuzikologjisë do të na flasin për trashëgiminë kulturore si kujtesë, ndërsa të premten etnologët tanë do ta trajtojnë antropologjinë e ushqimit në kontekstin shqiptar”, tha Olluri.
Në këtë aktivitet nuk u la pa u përmendur veprimtaria e akademikut, Rexhep Qosja, që vdiq pak javë më parë.
“Për institutin çfarë është sot, institut bashkëkohor me të cilin për shumë arsye mund të krenohen të gjithë shqiptarët kudo që ndodhen, profesorit Rexhep Qosja do t’i jemi gjithmonë mirënjohës. Mungesën e tij në punimet e kësaj konference do ta ndjejmë shumë”, tha ai.
Ngushëllime për profesorin Qosja shprehu edhe ministri Çeku.
Ndërsa Françesk Fusha, konsultant nga Ambasada e Shqipërisë në Kosovë, u shpreh se janë të gatshëm të thellojnë bashkëpunimin me Institutin Albanologjik.
“Republika e Shqipërisë e vlerëson me mirënjohje Institutin Albanologjik të Prishtinës si një partner të rëndësishëm institucional dhe shkencor. Mbetemi të përkushtuar për të thelluar bashkëpunimin ndërinstitucional në fusha me interes të përbashkët si kërkimi shkencor, botimet akademike, dixhitalizimi i fondit dokumentar dhe arkivor, si dhe mbështetja e brezit të ri të studiuesve shqiptarë. Jemi të bindur se suksesi dhe forcimi i institucioneve tona shkencore përbën një investim të drejtpërdrejtë në të ardhmen kulturore dhe akademike të të gjithë kombit shqiptar”, theksoi ai.
Kjo konferencë shkencore, gjithëherë vjen me tema të reja e këtë herë i kushtohet aspektit të teknologjisë dhe ruajtjes së gjuhës shqipe në botën dixhitale./KP/
