Një problem demografik që mund të lërë një boshllëk prej 150,000 deri në 250,000 njerëz në Maqedoni në 20 deri në 25 vjet u pranua nga Kryeministri Hristijan Mickoski në podkastin “Ku janë paratë?”.
Ai paralajmëroi se vendi duhet të mendojë disa dekada përpara, por këtu fillon pyetja kryesore për Qeverinë: nëse problemi është kaq serioz, ku është plani për të mbajtur të rinjtë, për të kthyer ata që kanë emigruar dhe për t’u dhënë familjeve një arsye për të qëndruar këtu?
Mickoski vlerësoi se pamja demografike në Maqedoni mund të ndryshojë plotësisht në 15, 20 ose 25 vitet e ardhshme. Sipas tij, një pjesë e potencialit të punës do të vazhdojë të largohet për në Evropën Perëndimore, dhe boshllëku në ekonominë vendase do të duhet të mbushet me punëtorë nga vendet e treta.
Kjo është një diagnozë realiste, por nuk është një politikë e mjaftueshme. Demografia nuk zgjidhet duke paralajmëruar se do të na mungojnë njerëz, por me një sistem që u jep të rinjve një arsye për të qëndruar. Paga më të larta, strehim i përballueshëm, kopshte funksionale, arsim i sigurt, kujdes shëndetësor që nuk i lodh familjet, një ekonomi e parashikueshme dhe institucione të lira nga presioni partiak janë pjesë e përgjigjes që qytetarët e kanë pritur prej kohësh.
Të dhënat e konfirmojnë problemin. Zyra Shtetërore e Statistikave njoftoi se 16,061 fëmijë kanë lindur të gjallë në vitin 2024, që është një rënie prej 4 përqind krahasuar me vitin e kaluar. Në tremujorin e katërt të vitit 2024, rritja natyrore ishte negative dhe arriti në minus 1,206 persona. Kjo do të thotë se numri i vdekjeve ishte më i lartë se numri i lindjeve të gjalla.
Ndërkohë, Banka Botërore e përshkruan Maqedoninë e Veriut si një vend me një popullsi në plakje dhe në tkurrje, me një shkallë fertiliteti prej rreth 1.5 dhe një diasporë të vlerësuar në më shumë se 500,000 qytetarë. Kjo nuk është vetëm një statistikë, por një goditje e drejtpërdrejtë për tregun e punës, sistemin e pensioneve, kujdesin shëndetësor, arsimin dhe komunitetet lokale.
Prandaj, deklarata e Kryeministrit duhet të jetë fillimi i një politike serioze shtetërore, dhe jo vetëm një deklaratë tjetër politike. Nëse Qeveria e di tashmë se pas dy dekadash mund të ketë mungesë prej qindra mijëra njerëzish, atëherë duhet të thotë se çfarë masash do të marrë tani, në këtë mandat, dhe jo në një të ardhme abstrakte.
Politika demografike nuk mund të reduktohet vetëm në një apel për familjen dhe shkallën e lindjeve. Ajo duhet të përfshijë sigurinë ekonomike, zhvillimin rajonal, masat për familjet e reja, mbështetjen për nënat dhe baballarët, kthimin e personelit të kualifikuar nga jashtë, një model të kontrolluar për punëtorët nga vendet e treta dhe një strategji të qartë se çfarë lloj shteti do të jetë Maqedonia në vitin 2050.
Kryeministri tha se shteti duhet të mendojë 50, 75 ose 100 vjet përpara. Por Qeveria nuk gjykohet nga sa larg shikon në të ardhmen, por nga ajo që bën sot. Problemi demografik njihet. Tani mungon pjesa më e rëndësishme: një politikë konkrete, e matshme dhe publike që do të tregojë se shteti nuk po numëron vetëm sa njerëz do të humbasë, por më në fund po fillon të luftojë për t’i mbajtur ata.
