Pas disa vitesh mospajtimesh ndërmjet pushtetit lokal dhe atij qendror, Unaza e Jashtme e Prishtinës është përfshirë në projektbuxhetin e vitit 2027. Për tri vjet janë planifikuar 61 milionë euro, por Qeveria thotë se ende duhet të përfundojnë studimet për përcaktimin e kostos së përgjithshme. Kështu, ndonëse projekti është përfshirë në planifikimin buxhetor, faza e përgatitjes mbetet një prej çështjeve kryesore para fillimit të punimeve.
Unaza e Jashtme e Prishtinës është përfshirë në projektbuxhetin qendror për vitet 2027–2029, por shuma e planifikuar prej 61 milionë eurosh ngre pikëpyetje për koston e përgjithshme të projektit dhe mënyrën se si do të financohet ndërtimi i saj.
Sipas tabelës së investimeve kapitale në projektbuxhet, për projektin e emërtuar “Ndërtimi i Unazës së Prishtinës” janë paraparë një milion euro në vitin 2027, dhjetë milionë në vitin 2028 dhe 50 milionë euro në vitin 2029. Vlera e përgjithshme e paraqitur në tabelë është 61 milionë euro.
Sipas të njëjtit dokument, data e planifikuar për fillimin e projektit është maji i vitit 2027, ndërsa përfundimi parashihet në dhjetor të vitit 2029. Megjithatë, deri në fund të vitit 2026 nuk figurojnë shpenzime të regjistruara për këtë projekt.
Përfshirjen e Unazës në buxhet e ka konfirmuar edhe kryeministri Albin Kurti, i cili, gjatë prezantimit të projektbuxhetit, e ka renditur atë ndër investimet e planifikuara në infrastrukturën rrugore.
Por, shifra prej 61 milionë eurosh është dukshëm më e ulët se vlerat e përmendura më herët nga zyrtarët e Komunës së Prishtinës. Kryetari Përparim Rama kishte deklaruar se projekti i Unazës së Jashtme ishte përgatitur me një kosto prej rreth 206 milionë eurosh. Ai kishte përmendur edhe mundësinë e financimit nga Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), përmes një kredie prej 206 milionë eurosh dhe një granti prej 82.4 milionë eurosh.
Zyrtarët komunalë nuk kanë deklaruar për RTK-në se shuma e paraparë në buxhetin qendror nuk është e mjaftueshme për realizimin e plotë të projektit. Megjithatë, kanë thënë se nevojitet një marrëveshje ndërmjet Komunës së Prishtinës dhe Qeverisë.
A është i njëjti projekt?
Një nga paqartësitë kryesore mbetet nëse projekti i përfshirë në buxhetin qendror është i njëjtë me projektin prej rreth 29 kilometrash, të prezantuar nga Komuna e Prishtinës. Deri më tani, nuk ka sqarime të mjaftueshme publike nëse bëhet fjalë për të njëjtën trase dhe të njëjtin vëllim punimesh, apo nëse planifikimi qendror përfshin vetëm një pjesë ose fazë të projektit komunal.
Për këtë arsye, shuma prej 61 milionë eurosh nuk mund të krahasohet drejtpërdrejt me vlerat e përmendura më herët nga Komuna dhe BERZH-i, pa u sqaruar fillimisht përmbajtja dhe shtrirja e projektit të regjistruar në buxhet.
Edhe ministri i Financave, Hekuran Murati, pas mbledhjes së Qeverisë, ka thënë se për Unazën duhet të përmbyllen studimet e nevojshme për të përcaktuar koston e përgjithshme të realizimit. Ai ka theksuar se për hollësi rreth planeve, projektit dhe kostos duhet të prononcohet Ministria e Infrastrukturës dhe Transportit.
Megjithatë, nga deklarimi i ministrit nuk është bërë e ditur se cilat studime kanë mbetur për t’u përfunduar dhe nëse ato kanë të bëjnë me fizibilitetin, projektimin teknik, vlerësimin e ndikimit në mjedis apo shpronësimet. Po ashtu, nuk është dhënë ndonjë afat konkret për përfundimin e tyre dhe hapjen e procedurave të prokurimit.
Financimi nga BERZH-i, ende pa marrëveshje të konkretizuar
Financimi përmes BERZH-it ishte përmendur si një nga mundësitë kryesore për realizimin e Unazës. Shefi i Zyrës së BERZH-it në Kosovë, Sergiy Maslichenko, kishte shpjeguar se për një projekt të kësaj madhësie nevojitej garanci sovrane nga Qeveria e Kosovës. Ai kishte përmendur një investim kapital prej mbi 150 milionë eurosh, krahas kostos së shpronësimeve, duke e vlerësuar të gjithë projektin në rreth 300 milionë euro.
Ndërkaq, deklarimet e mëhershme të Komunës për financimin prej 206 milionë eurosh dhe grantin prej 82.4 milionë eurosh nuk janë pasuar, deri më tani, me një marrëveshje të publikuar që do ta konfirmonte përfundimisht këtë financim.
Deklarata e Komunës se marrëveshja me Qeverinë ende nuk është konkretizuar tregon se mbetet e hapur çështja se si do të ndahet barra financiare dhe nëse do të vazhdohet me modelin e financimit përmes kredisë së BERZH-it, me garanci sovrane, apo me një model tjetër.
Përfshirja në projektbuxhet është një hap në planifikimin financiar të Unazës, por ende nuk i sqaron koston e plotë, burimet e financimit dhe afatin e nisjes së punimeve. Për realizimin e projektit mbeten të domosdoshme sqarimet për përputhjen e projektit qendror me atë komunal, përfundimin e studimeve, marrëveshjen financiare dhe procedurat e prokurimit.
Paqartësitë që presin sqarime
Një tjetër çështje është faza e përgatitjes së projektit, përkatësisht se cilat studime dhe dokumente teknike kanë mbetur për t’u përfunduar, kur pritet të përmbyllen dhe brenda çfarë afati mund të hapen procedurat e prokurimit. Këto të dhëna janë të rëndësishme për të kuptuar nëse afati i planifikuar në buxhet, nga maji i vitit 2027 deri në dhjetor të vitit 2029, është i realizueshëm.
Po ashtu, mbetet për t’u konfirmuar nëse financimi përmes BERZH-it është ende një mundësi konkrete dhe nëse Qeveria dhe Komuna do të arrijnë marrëveshje për garancinë sovrane dhe ndarjen e përgjegjësive financiare.
Deri në sqarimin e këtyre çështjeve, 61 milionë eurot e planifikuara për tri vitet e ardhshme përbëjnë një ndarje buxhetore shumëvjeçare, por jo ende një pasqyrë të plotë të kostos dhe mënyrës së financimit të Unazës së Jashtme të Prishtinës.
Burimi: RTKLive
