Më shumë se 30 individë të dënuar ose të akuzuar për krime lufte para Tribunalit Ndërkombëtar Penal për ish-Jugosllavinë (ICTY) dhe Mekanizmit Ndërkombëtar për Tribunalet Penale (IMCT), për krime të kryera në Bosnjë dhe Hercegovinë (BeH), Kroaci dhe Kosovë, kanë vdekur gjatë ose pas vuajtjes së dënimeve. Disa prej tyre kanë vdekur edhe para fillimit të gjykimit.
Ratko Mladiq ka vdekur pesë vjet pas vendimit përfundimtar ndaj tij.
Ish-komandanti i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë së Republikës Srpska (VRS), Ratko Mladiq, është personi i 23-të i dënuar për krime lufte në Bosnjë dhe Hercegovinë, Kroaci dhe Kosovë që ka ndërruar jetë.
Mladiq, i dënuar për gjenocid ndaj boshnjakëve dhe krime të tjera të rënda në Bosnjë dhe Hercegovinë, vdiq më 27 gusht në Hagë. Mekanizmi Ndërkombëtar për Tribunalet Penale (IMCT) ka nisur, në përputhje me Statutin dhe Rregullat e Paraburgimit, një hetim të plotë standard për rrethanat e vdekjes së tij, e cila ndodhi gjatë qëndrimit të tij në spital në Hagë.
Mbrojtja e Mladiqit kishte kërkuar disa herë gjatë viteve të fundit lirimin e tij të parakohshëm për shkak të gjendjes shëndetësore dhe për trajtim mjekësor, por të gjitha kërkesat ishin refuzuar.
Një nga kërkesat e fundit të refuzuara nga presidentja e Mekanizmit, Graciela Gatti Santana, citonte një raport mjekësor, në të cilin mjekët deklaronin se “gjendja e përgjithshme e Mladiqit po përkeqësohet me shpejtësi”, se ai “tani ka hyrë në fazën e fundit të jetës së tij” dhe se “vdekja mund të ndodhë në çdo moment”.
“Duke marrë parasysh interesat e veçanta që lidhen me dënimin me burgim të përjetshëm të Mladiqit, nuk mendoj se administrimi i duhur i drejtësisë penale kërkon masën humanitare të lirimit. Përkundrazi, dinjiteti njerëzor i Mladiqit, për të cilin të gjithë kanë të drejtë, është respektuar plotësisht në rrethanat aktuale”, kishte përfunduar presidentja e Mekanizmit në vendimin e saj.
Përveç avokatëve mbrojtës dhe familjarëve, edhe politikanë serbë kishin kërkuar vazhdimisht lirimin e parakohshëm të Mladiqit. Të mbijetuarit dhe shoqatat e viktimave e kishin cilësuar këtë kërkesë si provokim, raporton BIRN.
Përveç Mladiqit, disa oficerë të tjerë të VRS-së, të dënuar për gjenocid dhe krime të tjera të kryera në Srebrenicë në korrik të vitit 1995, vdiqën pasi ndaj tyre u shpallën vendimet përfundimtare. Disa prej tyre vdiqën ndërsa prisnin transferimin në njësitë e paraburgimit në Hagë për të vuajtur dënimet.
Pas vendimeve përfundimtare, me të cilat u dënuan me burgim të përjetshëm për gjenocid, vdiqën Zdravko Tolimir, ish-ndihmës komandant për inteligjencë dhe siguri në Shtabin e Përgjithshëm të VRS-së, dhe Ljubisha Beara, ish-oficer në Shtabin e Përgjithshëm të VRS-së. Po ashtu, ndërroi jetë Drago Nikoliq, shef i sigurisë në Brigadën e Zvorniqit të VRS-së, i cili ishte dënuar me 35 vjet burgim.
Ish-oficeri i Shtabit të Përgjithshëm të VRS-së, Milan Gvero, u dënua me pesë vjet burgim në një nga rastet më të mëdha gjyqësore për krimet në Srebrenicë. Ai vdiq pas vendimit të shkallës së parë, ndërsa dënimi i tij më vonë u konfirmua nga Dhoma e Apelit. Beara dhe Nikoliq, së bashku me të tjerë, u dënuan në të njëjtin proces me Gveron.
Pas vendimeve përfundimtare për krimet e kryera në disa komuna dhe qytete të Bosnjës dhe Hercegovinës ndaj civilëve boshnjakë dhe kroatë, vdiqën Momçillo Krajišnik, ish-president i Kuvendit të Republikës Srpska, dhe Radosllav Brgjanin, ish-udhëheqës politik i Rajonit Autonom të Krajinës. Krajišniku u dënua përfundimisht me 20 vjet burgim, ndërsa Brgjanini me 30 vjet.
Pas lirimit nga burgu, ndërroi jetë Dragan Nikoliq, i njohur si Jenki, ish-komandant i kampit “Shushica” në Vlasenicë, i cili kishte pranuar krimet e kryera në këtë qytet dhe ishte dënuar me 20 vjet burgim.
Ndërroi jetë gjithashtu Mirosllav Deronjiq, president i Shtabit të Krizës në Bratunac, i cili kishte pranuar krimet në zonën e kësaj komune dhe ishte dënuar me 10 vjet burgim. Po ashtu, vdiq Dragan Zelenoviq, i njohur si Zelja, i dënuar me 15 vjet burgim për krimet e kryera në zonën e Foçës.
Ish-oficeri i VRS-së, Momir Taliq, vdiq gjatë procedurave gjyqësore, ashtu si edhe Milan Kovaçeviq, ish-anëtar i Shtabit të Krizës në Prijedor dhe Presidencës së Luftës.
Gjorgje Gjukiq, anëtar i Shtabit të Përgjithshëm të VRS-së, i cili ishte akuzuar për krime në Sarajevë, vdiq ndërsa ndodhej në lirim të përkohshëm.
Vëmendje të madhe ndër vite ka marrë edhe vdekja e Slobodan Praljak, ish-komandant i Shtabit të Përgjithshëm të Këshillit Kroat të Mbrojtjes (HVO), gjatë shpalljes së vendimit të shkallës së dytë, i cili konfirmoi dënimin e tij me 20 vjet burgim për krime kundër boshnjakëve në disa komuna të Bosnjës dhe Hercegovinës.
Praljaku, i cili qëndronte në këmbë në atë moment, deklaroi se nuk e pranonte vendimin dhe se nuk ishte kriminel lufte. Më pas, ai piu një substancë nga një gotë e vogël. Në kaosin që pasoi, avokatja e tij, Nataša Fauvë-Ivanoviq, deklaroi se ai kishte thënë se kishte pirë helm. Praljaku vdiq pak më vonë.
Ndër ish-udhëheqësit dhe pjesëtarët e HVO-së të dënuar për krime kundër boshnjakëve, vdiqën edhe Mlladen Naletiliq, i njohur si Tuta, themelues dhe komandant i “Batalionit të të Burgosurve”, i dënuar me 20 vjet burgim, si dhe Drago Josipoviq, i dënuar me 12 vjet burgim për krimet në Ahmiq pranë Vitezit.
Gjatë gjykimit vdiq edhe Slobodan Millosheviq, ish-president i Serbisë dhe Republikës Federale të Jugosllavisë, i cili ishte akuzuar për krime në Bosnjë dhe Hercegovinë, Kroaci dhe Kosovë.
Ndërsa Zhelko Razhnatoviq, i njohur si Arkan, udhëheqës i njësisë paraushtarake të Gardës Vullnetare Serbe, i akuzuar për krime në Sanski Most, nuk arriti të përballej me gjyqin, pasi u vra në Beograd.
Po ashtu, ndërroi jetë Rasim Deliq, ish-komandant i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë së Republikës së Bosnjës dhe Hercegovinës.
The post Kush janë të dënuarit dhe të paditurit e Hagës për krime në Kosovë e BeH që tashmë kanë vdekur appeared first on Gazeta Express.
