Gati 5,000 fëmijë në Maqedoni ishin në listat e pritjes për një vend në kopshtet publike në vitin 2025, ndërsa që vendi të arrijë objektivin e planifikuar të mbulimit deri në vitin 2032, do të duhet të ofrojë rreth 19,000 vende të tjera. Në të njëjtën kohë, më shumë se 79,000 fëmijë të moshës 0 deri në 6 vjeç nuk janë përfshirë fare në arsimin parashkollor.
Shifrat tregojnë se problemi prej kohësh nuk është kufizuar vetëm në disa kopshte të mbipopulluara në Shkup ose në qytete më të mëdha.
Sipas analizës së UNICEF-it, në tetor 2025, kishte 4,894 fëmijë në listat e pritjes, ndërsa kapaciteti aktual i sistemit nuk është i mjaftueshëm për të rritur ndjeshëm mbulimin në vitet e ardhshme.
Megjithatë, është e rëndësishme të bëhet dallimi midis shifrave të ndryshme. Më shumë se 79,000 fëmijë nuk do të thotë se të gjithë janë duke pritur për një vend në kopsht. Ky është vlerësim për fëmijët e moshës 0 deri në 6 vjeç që nuk janë përfshirë fare në arsimin parashkollor. Megjithatë, nevojiten rreth 19,000 vende të reja që Maqedonia të arrijë objektivin kombëtar prej 65 përqind mbulimi deri në vitin 2032.
Sipas të dhënave të përfshira në analizë, në vitin 2024 në vend kishte 127,441 fëmijë të moshës 0 deri në 6 vjeç, ndërsa 40,530 fëmijë ishin të regjistruar në institucione parashkollore. Kjo do të thotë që mbulimi aktual është shumë më poshtë objektivit që vendi ka vendosur për gjashtë vitet e ardhshme.
Një problem shtesë është ritmi me të cilin po zgjerohet sistemi publik. Në periudhën nga viti 2020 deri në vitin 2025, kapaciteti i kopshteve publike u rrit me një mesatare prej rreth 833 vendesh në vit. Me këtë ritëm, sipas vlerësimeve të UNICEF-it, sigurimi i 19,000 vendeve shtesë të nevojshme do të zgjaste më shumë se dy dekada.
Vetëm ndërtimi dhe zgjerimi i infrastrukturës publike do të kushtonte më shumë se 100 milionë euro, prandaj po merren në konsideratë modele të tjera dhe përshtatje të objekteve ekzistuese, përfshirje më e madhe e kopshteve private dhe bashkëfinancim për disa familje.
Mungesa e vendeve nuk është shpërndarë në mënyrë të barabartë në të gjithë vendin. Sipas të dhënave nga tetori 2025, Manastiri kishte listën më të madhe të pritjes, me 1,046 fëmijë.
Megjithatë, listat e pritjes nuk e tregojnë pamjen e plotë. Në disa nga komunat më të vogla dhe rurale, problemi është i ndryshëm, nuk ka mjaftueshëm shërbime parashkollore të zhvilluara për të krijuar lista të mëdha pritjeje.
UNICEF thekson se ka komuna me mbulim nën 10 përqind, si dhe zona rurale në të cilat nuk ka fëmijë të regjistruar në arsimin parashkollor fare.
Kjo krijon dy realitete të ndryshme: në disa zona urbane, prindërit kanë kërkuar vend të lirë për muaj ose vite, ndërsa në disa komuna më të vogla, problemi është se shërbimi është pothuajse inekzistent.
Në një përpjekje për të rritur kapacitetin pa pritur ndërtimin e kopshteve krejtësisht të reja, Ministria e Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë ka thirrje publike aktive deri më 30 shtator 2026. Komunat mund të aplikojnë për grante për rinovimin, adaptimin dhe pajisjen e shkollave dhe ambienteve të tjera komunale të papërdorura dhe shndërrimin e tyre në ambiente parashkollore.
