Deklaratat e presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, me rastin e dy dekadave të pavarësisë së Malit të Zi nuk janë koment i rastësishëm politik, por vazhdim i një politike afatgjatë të kontestimit të shtetësisë dhe identitetit malazez, vlerëson Sonja Biserko, kryetare e Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi.
Në një intervistë për portalin ETV, Biserko paralajmëron se një pjesë e rëndësishme e elitës politike serbe ende nuk e ka pranuar realitetin e Malit të Zi si shtet i pavarur, por vazhdon ta shohë atë si pjesë të “hapësirës kombëtare serbe”.
Sipas saj, retorika e Vuçiqit ka një funksion të dyfishtë: mobilizimin e elektoratit nacionalist në Serbi në kohë krize të brendshme politike, si dhe ushtrimin e presionit politik e mediatik ndaj Malit të Zi për të dobësuar orientimin e tij evropian dhe për të thelluar ndarjet e brendshme në vend.
Biserko thekson se për Beogradin, Mali i Zi nuk është parë vetëm si shtet fqinj, por si pjesë e një hapësire identitare, historike dhe gjeopolitike që një pjesë e elitës serbe vazhdon ta konsiderojë “hapësirë kulturore dhe kombëtare serbe”.
Sipas saj, pavarësia e rikthyer e Malit të Zi në vitin 2006 u perceptua nga këto qarqe si “humbje shteti”, ndërsa Vuçiq, me rastin e 20-vjetorit të pavarësisë, ka lënë të kuptohet sërish se shtetësia malazeze është “artificiale” ose e paqëndrueshme, duke sugjeruar se ndarja nuk do të kishte ndodhur nëse ai do të ishte në pushtet në atë kohë.
Sipas Biserkos, reagimi i presidentit serb lidhet edhe me krizën e gjatë politike në Serbi, e cila, siç thotë ajo, ka dëmtuar ndjeshëm legjitimitetin e tij.
“Përpjekja për mobilizim të opinionit publik përmes çështjes së Malit të Zi mbështetet edhe në faktin se në atë vend jeton një numër i konsiderueshëm i serbëve, si dhe në ndikimin e fortë të Kishës Ortodokse Serbe, e cila rrit polarizimin rreth çështjeve identitare”, thekson ajo.
Biserko vlerëson se një nga motivet kryesore të Beogradit është të ngadalësojë rrugën evropiane të Malit të Zi, i cili sipas saj ka gjasa reale të bëhet anëtar i Bashkimit Evropian brenda dy deri tre viteve të ardhshme.
“Përmes ndikimit politik dhe mediatik, Vuçiq nxit tensionet mes konceptit të ‘botës serbe’ dhe orientimit proevropian të Malit të Zi. Kjo politikë vështirëson konsolidimin e kursit evropian dhe thellon ndarjet e brendshme”, thotë ajo.
Duke folur për kontekstin më të gjerë rajonal, Biserko paralajmëron se Ballkani po shndërrohet sërish në një hapësirë të rivalitetit ndërkombëtar, gjë që e bën edhe më të ndërlikuar situatën politike në rajon.
Sipas saj, Vuçiç, i cili ka humbur një pjesë të besimit të partnerëve ndërkombëtarë, përpiqet të ruajë ndikimin në Malin e Zi dhe rajon përmes destabilizimit të fqinjëve dhe relativizimit të identitetit malazez, me qëllim që Beogradi të mbajë rolin e një “arbitri” në Ballkanin Perëndimor.
“Megjithatë, mbetet e hapur pyetja se sa e qëndrueshme është ende kjo politikë”, përfundon Biserko.
