Sulmet nga forcat e armatosura ukrainase ndaj rafinerive kanë shkaktuar një krizë të re karburanti në Rusi. Sipas Reuters, të paktën 30 rajone janë prekur. Ndryshe nga vala e mëparshme e mungesës së karburantit, e cila filloi në fund të majit dhe zgjati deri në mesin e korrikut, kriza aktuale po e godet veçanërisht rëndë Moskën dhe rajonin e Moskës, sipas përdoruesve të mediave sociale. Zinxhirët e stacioneve të benzinës Gazprom Neft dhe Tatneft tashmë kanë kufizuar shitjet e karburantit në Moskë.
“Nuk mund të thuash se nuk ka fare karburant, por ka një krizë. Ky nuk është vetëm një problem personal dhe pasiguri nëse dikush mund të largohet nga qyteti dhe të kthehet, por edhe një problem ekonomik”, tha në një intervistë për Deutsche Welle Oleg Grigorenko, kryeredaktor i portalit të pavarur rus të internetit “7x”, i cili është etiketuar si “agjent i huaj” në Rusi.
Sipas Grigorenko, shoferët e taksive, shërbimet e korrierëve dhe sektori i ndërtimit në disa rajone tashmë po shohin një rënie të porosive. Arsyeja, thotë ai, është varësia e shumë zinxhirëve të furnizimit nga karburanti. “Logjistika e kompanive private të ndërtimit varet kryesisht nga furnizimet me karburant”, thekson Grigorenko.
Në rajonin jugor rus të Krasnodarit, sipas raportimeve të mediave rajonale, po krijohen radhë të gjata edhe në stacionet e benzinës. Autoritetet thonë se situata dyshohet se është shkaktuar nga kërkesa e lartë gjatë sezonit të festave.
Megjithatë, shumë vendas tashmë po e përshkruajnë sezonin e verës si një katastrofë. “Me atmosferën e saj paqësore dhe ritmin e ngadaltë të jetës, Soçi i sotëm të kujton kohën para Lojërave Olimpike, kur kishte pak makina në rrugë dhe qyteti kishte dukshëm më pak turistë dhe banorë. Por ja çfarë ndodh: nuk ka benzinë në Soçi”, shkroi në Instagram Igor Zakharchenko, një agjent i pasurive të patundshme që vjen nga qyteti i Detit të Zi.
Igor Ananskih, nënkryetar i Komitetit të Energjisë të Dumës Shtetërore Ruse, i tha transmetuesit rus RTVI se furnizimet me karburant ka të ngjarë të kthehen në normalitet brenda dy deri në tre javësh.
Megjithatë, eksperti ekonomik Nikolai Korshenevsky, i cili u largua nga Rusia për të protestuar kundër luftës agresive të Rusisë në Ukrainë dhe tani jeton jashtë vendit, beson se kjo është e pamundur. Në një intervistë me DW, ai gjithashtu tregon cilësinë gjithnjë e më të dobët të produkteve të naftës. Ai thotë se të njohurit i kanë dërguar foto të makinave të tyre me paralajmërime për defekte në panelet e kontrollit, duke treguar dëmtime të motorit të shkaktuara nga cilësia e dobët e karburantit.
“Makina nuk ndizet më dhe duhet të riparohet. E di nga të njëjtët njerëz se ka lista pritjeje në serviset e riparimit të makinave që zgjasin me muaj, madje edhe në Moskë. Dhe pastaj ka muaj pritjeje për pjesë këmbimi. Me sa duket, disa automjete nuk mund ta përballojnë karburantin që po u derdhet në rezervuarët. Sigurisht, lufta është duke vazhduar dhe nuk dihet saktësisht se çfarë po prodhohet dhe në çfarë sasie përbërësit po përzihen në karburant”, thotë Korshenevsky.
Ai i sheh problemet aktuale në industrinë e naftës dhe gazit si një paralajmërues të një krize të thellë. Siç raporton Bloomberg, eksportet ruse të naftës kanë rënë më ndjeshëm gjatë luftës se kurrë më parë. Në të njëjtën kohë, edhe prodhimi i naftës u zvogëlua. “Në vitin 2019, Rusia prodhoi 11.5 milionë fuçi në ditë. Sot, kjo shifër është më pak se nëntë milionë. Nëse ky trend vazhdon dhe problemet në përpunimin e naftës përkeqësohen, prodhimi ndoshta mund të bjerë në tetë milionë fuçi. Kjo do të krijonte kushtet për një krizë të plotë ekonomike dhe sistemike”, parashikon Koršenevski.
Ai nuk sheh një zgjidhje të shpejtë për këto probleme dhe beson se situata në Rusi është e ngjashme me atë në Venezuelë dhe se është një ekonomi e karakterizuar nga një rënie kronike e produktit të brendshëm bruto.
Zgjidhja e mungesës së karburantit përmes importeve nga India, Kina ose vende të tjera, siç propozohet nga autoritetet ruse, nuk do të japë rezultate, sipas Vyacheslav Shiryayev, një analist ekonomik rus që jeton gjithashtu jashtë vendit. “Duke pasur parasysh izolimin me të cilin po përballet Rusia, është e pamundur të sigurohet një furnizim prej 200,000 tonësh karburant në ditë, që është afërsisht sasia e benzinës dhe naftës që i nevojitet Rusisë çdo ditë”, i tha ai DW. Dhe Shiryaev, i cili kundërshtoi publikisht luftën në Ukrainë, u etiketua si “agjent i huaj” nga autoritetet ruse.
Në një intervistë me DW, ekonomisti rus Igor Lipsic thekson se është e pamundur të rindërtohen shpejt rafineritë e dëmtuara. Në të njëjtën kohë, siç thotë ai, ato janë ende të ndjeshme ndaj sulmeve të reja të mundshme ajrore. Kjo është arsyeja pse autoritetet kufizojnë konsumin e karburantit. “Ky trend ka filluar tashmë,” vëren ai. Institucionet mjekësore, policia dhe zjarrfikësit, si dhe automjetet e shërbimeve, si dhe ato që i përkasin forcave të sigurisë dhe organeve qeveritare, lejohen të hyjnë në stacione dhe të furnizohen me karburant.
“Kjo po ndodh para syve të njerëzve që kanë pritur me orë të tëra, gjë që shkakton indinjatë të madhe,” thekson ky kritik i Kremlinit, i cili e përfundoi karrierën e tij si profesor në Shkollën e Lartë të Ekonomisë në Moskë për shkak të presionit politik në rritje dhe tani jeton dhe punon në mërgim në Evropë.
Lipsic thotë gjithashtu se situata aktuale në Rusi të kujton shumë rënien e Bashkimit Sovjetik. “Elita kishte qasje në sisteme të posaçme furnizimi, dyqane dhe depo ekskluzive ku mund të blinin çfarë të donin pa shumë vështirësi, pa pritur në radhë dhe me çmime relativisht të ulëta. Kjo shkaktoi pakënaqësi të madhe midis popullit rus. Kur Boris Jelcini njoftoi planet për të shfuqizuar këto qendra të mbyllura shpërndarjeje, publiku e mbështeti me entuziazëm. Tani po përballemi përsëri me një situatë të ngjashme”, thekson eksperti. Ai beson se në Rusinë e sotme po krijohet një sistem i mbyllur shpërndarjeje karburanti, i cili do ta shndërrojë drejtimin e një makine në një luks.
Çelësi për t’i dhënë fund luftës?
Sipas analistit ekonomik Vyacheslav Shiryayev, sulmet ukrainase ndaj objektivave brenda Rusisë që përqendrohen në objektiva ushtarake dhe civile mund ta trondisin seriozisht ekonominë ruse dhe të përshpejtojnë fundin e luftës. Sipas vlerësimeve të tij, konflikti mund të përfundojë brenda pak javësh, nëse Perëndimi mbështet Ukrainën dhe i lejon asaj të dyfishojë ose trefishojë intensitetin e këtyre sulmeve. “Kështu, Ukraina mund të shkaktojë kaos në brendësi të Rusisë dhe të shkaktojë një humbje të plotë të kontrollit”, thekson Shiryayev.
Ai beson se mungesa e karburantit mund të luajë një rol vendimtar në minimin e stabilitetit të regjimit të Vladimir Putinit. “Nëse nafta mbaron, rrjeti hekurudhor prej 6,000 kilometrash i Rusisë do të ndalet. Kjo mund të paralizojë qindra fabrika industriale. Pa naftë, dhjetëra mijëra kamionë nuk do të jenë në gjendje të operojnë, ushqimi nuk do të arrijë në dyqane dhe fermerët nuk do të jenë në gjendje të korrin”, theksoi ai.
Sipas Shiryayev, kjo mund të përshpejtojë ndjeshëm pengimin e planeve të Putinit për të vazhduar luftën. “Nëse Ukraina shkatërron të gjithë infrastrukturën e rafinimit të naftës, Putini do të zbulojë se urdhrat e tij nuk po zbatohen”, thotë eksperti rus. Pastaj, për shkak të mungesës së karburantit, gjithçka do të ndalet.
The post Ekonomisti rus: Rusët po ikin, karburanti po mungon – Rusia drejt një krize sistemike appeared first on Gazeta Express.
