Kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA), Rafael Mariano Grossi, tha se inspektorët e agjencisë në Siri kanë gjetur disa ton material bërthamor në një vend që autoritetet siriane ia deklaruan IAEA-s muajin e kaluar.
Njoftimi erdhi pasi qeveria e re siriane u zotua të bashkëpunonte me mbikëqyrësin ndërkombëtar bërthamor. Ministri i jashtëm sirian kishte thënë më parë se Damasku vazhdoi të zhvillonte një program bërthamor paqësor dhe kishte për qëllim ta mbante materialin bërthamor të gjetur nën kontrollin e tij, por me masa mbrojtëse ndërkombëtare.
Nën ish-Presidentin Bashar al-Assad, besohej se Siria kishte një program të gjerë bërthamor të padeklaruar, duke përfshirë një reaktor bërthamor të ndërtuar nga Koreja e Veriut në provincën lindore të Deir al-Zor.
Siria lejoi inspektorët e IAEA-s të vizitonin vende të caktuara gjatë sundimit të Assadit. Megjithatë, autoritetet e udhëhequra nga Presidenti i përkohshëm Ahmed al-Sharaa kanë premtuar bashkëpunim të plotë me agjencinë e Kombeve të Bashkuara dhe u kanë lejuar inspektorëve të saj qasje në vendet e dyshuara se janë të lidhura me aktivitete bërthamore.
“Unë dhe ekipi im ishim brenda vendit në Deir al-Zor, ku aktualisht po kryhen gërmime dhe punime kërkimore shumë të gjera”, tha Grossi në një konferencë shtypi në Damask.
Grossi tha gjithashtu se ishte zbuluar një vend tjetër që përmbante material bërthamor, por nuk dha detaje të mëtejshme.
Ai theksoi se bashkëpunimi i Sirisë ishte “i jashtëzakonshëm”.
“Po flasim për disa ton material bërthamor që mund të keqpërdoret dhe Siria ka vendosur ta hapë këtë vend për inspektorët e IAEA-s. Materiali do të regjistrohet dhe do të vendoset nën një sistem ndërkombëtar mbrojtjeje”, tha Grossi.
Qeveria e re siriane ka shprehur qëllimin e saj për të zhvilluar energji bërthamore për qëllime paqësore.
Vendi i Deir al-Zor u bë i njohur publikisht vetëm pasi sulmet ajrore izraelite shkatërruan objektin në vitin 2007. Siria më vonë e shkatërroi vendin dhe nuk iu përgjigj plotësisht pyetjeve të IAEA-s në lidhje me natyrën e objektit.
Megjithatë, në vitin 2024, përpara se Assad të rrëzohej në dhjetor të atij viti, inspektorët e IAEA-s morën mostra nga tre vende. Në vitin 2025, agjencia tha se kishte gjetur gjurmë uraniumi në njërën prej tyre.
Izraeli konsiderohet i vetmi vend në Lindjen e Mesme që zotëron armë bërthamore, megjithëse nuk e ka konfirmuar zyrtarisht kurrë ekzistencën e programit të vet bërthamor.
The post Disa ton material bërthamor u gjetën në Siri appeared first on Gazeta Express.
