Refleksion mbi deklaratën e ambasadorit suedez
Deklarata e fundit e Ambasadorit suedez, i cili vuri në dukje se para dy dekadash Kosova ishte më përpara se Shqipëria në proceset integruese, është një këmbanë alarmi që duhet të na trishtojë të gjithëve. Ky konstatim vërteton një realitet të dhimbshëm: ne nuk kemi ngecur vetëm në vend, por kemi humbur avantazhin konkurrues që kishim dikur.
Paradoksi i legjislacionit: Ligje moderne, zbatim i dobët
Fati ynë fillestar ishte pozitiv; ne i hartuam ligjet dhe aktet nënligjore duke u bazuar plotësisht në direktivat dhe praktikat më të mira të Bashkimit Evropian. Në atë kohë, kuadri ynë ligjor ishte shpesh më i avancuar se i disa vendeve që sot janë anëtare të BE-së, si Bullgaria apo Rumania.
Megjithatë, sot jemi dëshmitarë të një paradoksi:
Kemi ligje të mira, por mungon zbatimi.
Kemi zyra për integrime në çdo ministri, por roli i tyre po zbehet.
Nevoja nuk është për ndryshimin e vazhdueshëm të ligjeve, por për jetësimin e tyre.
Rreziku i centralizimit: Një hap drejt së kaluarës
Insistimi i tanishëm për ndryshime të shpeshta ligjore dhe tendenca për të centralizuar çdo mekanizëm kontrolli në duart e shtetit — siç është rasti me kontrollin e derivateve të naftës — përbën një devijim të rrezikshëm. Kjo qasje jo vetëm që bie ndesh me praktikat evropiane të tregut të lirë, por ngjason me metodat e sistemeve të vjetra moniste. Centralizimi i tepërt është forma më e gabuar e qeverisjes në një demokraci liberale.
Udhekryqi: Integrim apo “Disintegrim”?
Sot, Kosova gjendet në një udhëkryq kritik. Zyrat e integrimeve evropiane, të cilat dikur ishin motori i reformave, sot duken të pafuqishme përballë vullnetit për centralizim. Shtrohet pyetja: A po punojnë këto institucione për integrim, apo po kthehen në zyra të “disintegrimit”?
Nëse nuk largohemi nga tendenca për kontroll total shtetëror dhe nëse nuk i kthehemi frymës së ligjeve tona fillestare demokratike, rrezikojmë të kthehemi në praktikat e sistemit komunist. Nga një model i progresit në rajon, nuk duhet të lejojmë që Kosova të mbetet përfundimisht shteti i fundit në proceset euro-atlantike.
