Nga: Martina Davis / Newsweek (titulli: Women Live Longer. Why Aren’t We Planning for It?)
Përkthimi: Telegrafi.com
Gjyshja ime pati një jetë të gjatë. Sipas pothuajse çdo kriteri, kjo është diçka për të cilën duhet të jem mirënjohëse, dhe jam.
Por, fundi i jetës së saj ishte i vështirë. Një pjesë e kësaj ishte thjesht dhimbja e humbjes së saj, ajo pjesë që asnjë planifikim nuk mund ta zbusë. Pjesa tjetër ishte ndryshe dhe shpesh pyes veten nëse duhej të kishte qenë kështu. Në vitet e fundit të jetës së saj, familja ime u gjend duke marrë vendim pas vendimi, për disa prej të cilave ishim përgatitur, e për të tjerat jo, dhe shpesh na duhej t’i merrnim pikërisht në momentin më të papërshtatshëm. Sa gjatë do të mjaftonin kursimet e saj. Çfarë kujdesi mund të përballonte financiarisht dhe për sa kohë. Kush do të merrte përsipër cilat përgjegjësi dhe si të flisnim për këtë haptazi e me sinqeritet.
Ia dolëm, sepse nuk kishim zgjidhje tjetër. Por, e mbaj mend që kam menduar më shumë se një herë se gjërat duhej të kishin qenë ndryshe. Ajo kishte një jetë të gjatë. Jetëgjatësia e saj nuk ishte e papritura. Çmimi i saj ishte. Dhe, përkundër gjithë planifikimit që kishim bërë paraprakisht, periudha më e vështirë e jetës së saj dukej më e rëndë sesa duhej, si për të, ashtu edhe për të gjithë ata që e donin.
Kjo është një përvojë që përsëritet në familje anembanë vendit dhe që rëndon më shumë mbi gratë.
Gratë jetojnë më gjatë se burrat. Një grua që sot mbush 65 vjeç mund të presë të jetojë edhe rreth 21 vjet të tjera, afërsisht dy vjet e gjysmë më shumë se një burrë i së njëjtës moshë. Tingëllon si një lajm i mirë dhe, në shumë aspekte, është. Por, një jetë më e gjatë është edhe më e kushtueshme. Më shumë vite shpenzime për strehimin. Më shumë vite shpenzime për kujdesin shëndetësor. Gratë kanë gjithashtu shumë më tepër gjasa t’i kalojnë këto vite në vetmi. Rreth një e treta e grave mbi 65 vjeç jetojnë vetëm, ndërsa te gratë mbi 75 vjeç kjo përqindje kalon në 40 përqind. Ato kanë gjithashtu më shumë gjasa të kenë nevojë për kujdes profesional me pagesë. Gratë përbëjnë rreth shtatë në dhjetë banorë të shtëpive të kujdesit afatgjatë.
Në të njëjtën kohë, gratë priren të hyjnë në pension me më pak të ardhura dhe pasuri. Ato përbëjnë shumicën e kujdestarëve familjarë dhe vitet e kaluara jashtë tregut të punës, për të rritur fëmijët ose për t’u kujdesur për prindërit e moshuar, nënkuptojnë më pak vite pune, më pak kursime dhe pensione më të ulëta nga sigurimet shoqërore. Gratë që i afrohen pensionit zotërojnë rreth 77 centë pasuri për çdo dollar që zotërojnë burrat. Përfitimi mesatar nga sigurimet që merr një grua është rreth 80 përqind i atij që merr një burrë mesatar. Po na kërkohet të financojmë një pension më të gjatë me më pak mjete.
Dhe, në pjesën më të madhe, po na kërkohet ta bëjmë këtë në heshtje dhe me burime të kufizuara mbështetëse.
Këtu ndërthuren shëndeti financiar dhe shëndeti i grave. Stresi financiar nuk mbetet i kufizuar vetëm te financat. Ai të ndjek në gjumë, në marrëdhënie dhe në trupin tënd. Kjo është e vërtetë në moshën 30-vjeçare, kur shqetësimi është borxhi ose gjendja e kreditit. Është po aq e vërtetë në moshën 70-vjeçare, kur shqetësimi është nëse paratë do të zgjasin më shumë se vetë jeta jote.
Shpesh nuk planifikojmë për 20 vjetët e fundit të jetës, sepse askush nuk na i ka paraqitur ndonjëherë ato si një periudhë për të cilën duhet të përgatitemi. Por, kjo është e mundur. Jo në mënyrë të përsosur, por në mënyrë domethënëse. Dhe, ndryshimi mes një gruaje që ka planifikuar vitet e vona të jetës dhe një gruaje që nuk e ka bërë këtë zakonisht nuk varet nga pasuria. Varet nga fakti nëse dikush i ka thënë ndonjëherë se kjo është diçka që duhet ta planifikojë vetë dhe nëse i ka ofruar një vend të sigurt ku ta nisë këtë proces.
Duhet të flasim për plakjen ashtu siç kemi mësuar gradualisht të flasim për gjëra të tjera të vështira, pa e konsideruar shtrimin e një pyetjeje si pranim të dështimit. Duhet ta trajtojmë planifikimin e daljes në pension si një formë të planifikimit të shëndetit, sepse pikërisht kjo është ajo. Gruaja që e kupton se sa mund t’i kushtojnë vitet e vona të jetës dhe ka një plan që e pasqyron këtë, fiton më shumë sesa një siguri financiare. Ajo fle më mirë dhe shqetësohet më pak. Ka më pak gjasa të bëhet një barrë në kohë krize për njerëzit që e duan dhe më shumë gjasa ta jetojë periudhën më të gjatë të jetës sipas kushteve të veta.
Do të thosha se gjyshja ime ishte një grua e zgjuar në administrimin e financave. Ajo i shfrytëzoi në maksimum burimet e saj shumë të kufizuara, duke planifikuar dhe hartuar buxhet për shpenzimet e mëdha, duke përfituar nga programet e shpërblimit të kartave të kreditit dhe duke administruar me kujdes çdo borxh. Kjo i mundësoi të blinte një shtëpi në Xhamajkë, vendin e saj të dashur të origjinës, dhe të hapte plane kursimi për stërnipërit dhe stërmbesat e saj.
Megjithatë, kishte gjëra për të cilat nuk ishim përgatitur dhe biseda që familja ime dhe unë nuk i kishim zhvilluar mjaftueshëm herët. Nuk e them këtë si kritikë ndaj saj apo ndaj nesh. E them sepse, që atëherë, kam kuptuar se sa shumë gra po ecin në të njëjtën rrugë, duke menduar se pjesa e vështirë është vetë plakja. Por, plakja është mjaftueshëm e vështirë edhe pa këtë. Ta përjetosh atë pa qenë e përgatitur dhe duke ndier se nuk mund ta thuash këtë me zë të lartë, është edhe më e vështirë. /Telegrafi/
