Zëvendësimi i pajisjeve kryesore ushtarake amerikane që po tërhiqen nga Evropa do të kushtojë 500 miliardë euro, tha të martën Komisioneri Evropian i Mbrojtjes Andrius Kubilius.
Ai paralajmëroi se Bashkimi Evropian duhet të bashkëpunojë dhe të fillojë prodhimin e sistemeve të shtrenjta dhe komplekse që i nevojiten për mbrojtjen e tij ose do të përballet me pasoja.
Ndërsa administrata Trump vazhdon të tërhiqet nga Evropa, Kubilius theksoi se boshllëku që rezulton mund të mbushet vetëm përmes bashkëpunimit dhe “investimeve të mëdha”, raporton Euronews, transmeton Klankosova.tv
Çmimi i autonomisë evropiane
“Bashkimi Evropian po përballet aktualisht me sfida të mëdha industriale në fushën e mbrojtjes”, tha Kubilius në një aktivitet publik në Bruksel. “Ekspertët gjermanë llogaritën së fundmi se do t’u kushtojë vendeve evropiane rreth 500 miliardë euro për të ndërtuar sisteme strategjike kyçe dhe për të zëvendësuar ato amerikane që janë tani në kontinentin evropian.”
“Tani kemi nevojë për ndryshime themelore në politikat dhe praktikat tona të mbrojtjes”, shtoi ai.
Sisteme të tilla tradicionalisht përfshijnë mbrojtjen ajrore, zbulimin dhe transportin ajror strategjik. Komisioneri i Mbrojtjes e bazoi argumentin e tij në punën e Institutit Gjerman të Kielit, i cili vlerëson se 500 miliardë euro do të duhet të investohen në 10 fusha kryesore gjatë dekadës së ardhshme.
“Një përparim i konsiderueshëm drejt sovranitetit mund të arrihet brenda tre deri në pesë vjetësh, dhe një shkallë e lartë autonomie në shumicën e fushave brenda pesë deri në dhjetë vjetësh – me kusht që kjo të ndiqet si një përparësi politike përmes një përpjekjeje të koordinuar evropiane”, thuhet në dokumentin e Institutit.
Kubilius ka deklaruar vazhdimisht se BE-ja, për t’u mbrojtur nga agresioni i jashtëm, duhet të prodhojë më shumë kapacitete të tilla më shpejt. Kjo do të kërkojë “një sasi të madhe parash”, tha ai të martën.
Kërcënimi rus dhe tërheqja e SHBA-së
Agjenci të ndryshme evropiane të sigurisë kanë paralajmëruar se Rusia mund të jetë gati të sulmojë një aleat të NATO-s ose një shtet anëtar të BE-së deri në vitin 2030. Kërcënimi u përkeqësua nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump, i cili e përdori mandatin e tij të dytë për t’u tërhequr më tej nga mbrojtja e Evropës.
Presidenti republikan njoftoi së fundmi tërheqjen e 5,000 trupave amerikane nga Gjermania, pjesë e një fushate më të gjerë tërheqjeje të trupave që pritet gjatë gjashtë deri në 12 muajve të ardhshëm. Aktualisht, rreth 80,000 ushtarë amerikanë janë të stacionuar në të gjithë Evropën nën kujdesin e NATO-s.
Tensionet midis SHBA-së dhe pjesës tjetër të aleatëve të saj në NATO, 23 prej të cilëve janë gjithashtu anëtarë të BE-së, janë përshkallëzuar në javët e fundit për shkak të ngurrimit të Evropës për të mbështetur Uashingtonin në fushatën e tij ushtarake kundër Iranit.
Në fund të prillit, kancelari gjerman Friederich Merz tha se udhëheqja iraniane po i “poshtëronte” negociatorët e Shtëpisë së Bardhë dhe këto deklarata pasuan njoftimin për një reduktim të trupave amerikane në Gjermani.
Ambasadori i SHBA-së në BE, Andrew Puzder, i tha së fundmi Euronews se Trump “mbetet i zhgënjyer” me Evropën për qëndrimin e saj ndaj luftës. Vetë Trump shkoi një hap më tej, duke i përshkruar aleatët e tij të NATO-s në mediat sociale si “frikacakë” dhe duke u zotuar të “mos harrojë” se si ata e refuzuan kërkesën e ushtrisë amerikane për ndihmë në Lindjen e Mesme.
Sfidat e bashkëpunimit evropian
Pavarësisht vullnetit politik të Brukselit për të rritur prodhimin e mbrojtjes, një pyetje kyçe mbetet se si Evropa mund t’i financojë projektet masive të nevojshme. Komentet e Kubilius vijnë një ditë pasi Merz dhe Presidenti francez Emmanuel Macron njoftuan braktisjen e projektit kryesor të mbrojtjes të Evropës, programit franko-gjerman të Sistemit të Ajrit të Luftimit të Ardhshëm (FCAS).
Programi u lançua në vitin 2017 për të zëvendësuar avionët luftarakë Rafale të Francës dhe avionët luftarakë Eurofighter të përdorur nga Gjermania dhe Spanja. Ai do të plotësohej me mjete ajrore pa pilot, sensorë dhe sisteme komunikimi dixhital të projektuara për të vepruar së bashku.
Projekti u pa si një provë kyçe e përpjekjeve evropiane për bashkëpunim më të ngushtë në mbrojtje, në një kohë kur ata po përpiqen të tregojnë unitet përballë një Rusie armiqësore dhe në mes të marrëdhënieve të ftohta me Shtetet e Bashkuara.
Përgjigja e Komisionit Evropian
Kur u pyet nga Euronews nëse bashkëpunimi pan-evropian i mbrojtjes është i realizueshëm dhe nëse dështimi i FCAS është një shenjë e keqe për projektet e ardhshme, zëdhënësi i Komisionit Evropian, Thomas Regnier, tha se ekzekutivi i BE-së nuk do të komentonte për projekte individuale.
Megjithatë, ai theksoi se mundësitë inovative të financimit nga BE-ja, veçanërisht programi i Veprimit për Sigurinë për Evropën (SAFE), do të ndihmonin. “Ky është prioriteti kryesor i përcaktuar nga Komisioneri Kubilius dhe vetë Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen”, shpjegoi ai.
Komisioni Evropian ka vënë në dispozicion rreth 150 miliardë euro kredi në kuadër të programit, që synon të inkurajojë qeveritë kombëtare të shpenzojnë mjaftueshëm për mbrojtjen e tyre. Qëllimi është të sigurohet që Evropa të jetë gati nëse SHBA-të vazhdojnë të tërhiqen dhe Rusia trokasë në derë deri në vitin 2030.
“Prokurimi i përbashkët është shumë aktiv dhe i mirë, dhe suksesi i programit SAFE flet vetë”, tha Regnier. Ai shtoi se Komisioni kishte miratuar tetëmbëdhjetë aplikime dhe pesë marrëveshje kredie ishin finalizuar.
