Kryeministri i Shqipërisë Edi Rama ka reaguar këtë mbrëmje në platformën “X”, duke deklaruar se protesta kundër investimit në Zvërnec ka pasur rreth 2,000 pjesëmarrës, duke e cilësuar këtë si shifrën më të ulët deri tani. Rama shtoi se edhe në kulmin e saj, protesta nuk i ka kaluar 8,000 pjesëmarrës.
Në një mesazh drejtuar CNN dhe mediave të tjera ndërkombëtare që kanë pasqyruar protestën, Rama ngriti pikëpyetje për mënyrën se si protesta është paraqitur në media dhe rrjete sociale,
Kryeministri shkruan se shpesh perceptimi i krijuar nuk përputhet me realitetin në terren.
Sipas Ramës, aktualisht nuk ekziston asnjë projekt përfundimtar, as leje ndërtimi dhe as punime në zonën e përmendur, por vetëm një vizion dhe plan për zhvillimin e turizmit të nivelit të lartë dhe përmirësimin e mjedisit.
Rama theksoi se çdo ide do t’i nënshtrohet shqyrtimit publik, vlerësimeve dhe debatit transparent.
Kryeministri paralajmëroi për rrezikun e dezinformimit dhe manipulimit në rrjetet sociale, duke përmendur përhapjen e llogarive anonime dhe përmbajtjeve të manipuluara që, sipas tij, ndikojnë në amplifikimin e debatit publik dhe krijimin e konfuzionit.
Reagimi i Ramës:
Për @CNN International dhe për të gjitha mediat e pafundme, të mëdha dhe të vogla, së bashku me të gjithë prodhuesit e përmbajtjes me qëllime të mira të Facebook, X, Instagram, TikTok dhe çdo platforme tjetër që tani formëson bisedën globale, do të doja shumë të kaloja postimin e mëposhtëm:
Ndërsa flasim, protesta e sotme ka tërhequr afërsisht 2,000 pjesëmarrës. Është pjesëmarrja më e ulët deri më tani, por edhe në kulmin e saj, pjesëmarrja nuk i kaloi kurrë 8,000 njerëz. Pra, si është e mundur që ajo që pjesa më e madhe e botës ka parë gjatë ditëve të fundit të duket kaq e madhe, kaq dramatike, kaq dërrmuese? Në një moment, kur histeria dixhitale e projektuar e këtyre ditëve të ketë kaluar dhe emocionet të jenë ftohur, bota demokratike duhet të shqyrtojë më nga afër se si hendeku midis realitetit dhe përfaqësimit të tij u bë kaq i madh.
Jo vetëm si çështje e këtij rasti të veçantë, por si një simptomë e diçkaje shumë më të madhe. Si mund të bëhet një vend i vogël lajm global për arsye kaq të shkëputura nga realiteti në terren? Si mund të transformohet një protestë lokale që përfshin disa mijëra njerëz në një spektakël ndërkombëtar? Si mund të bëhen supozimet fakte, narrativat vendime dhe spekulimet e vërteta të pranuara para se të përcaktoheshin faktet themelore? Dhe ndoshta më e rëndësishmja, çfarë thotë kjo për ekosistemin tonë të informacionit kur perceptimi mund të udhëtojë nëpër botë më shpejt se vetë realiteti?
Sepse realiteti është se ende nuk ka asnjë projekt. Ende nuk ka leje ndërtimi. Ende nuk ka ndërtim. Ende nuk ka as një projekt përfundimtar. Ekziston vetëm një vizion dhe një plan: të transformohet Shqipëria në destinacionin më tërheqës të turizmit të nivelit të lartë në këtë pjesë të botës, duke krijuar njëkohësisht një zhvillim pozitiv mjedisor që, sipas vizionit aktual, në fund të fundit do të rezultonte në afërsisht 25% më shumë pemë dhe hapësira të gjelbra sesa ekzistojnë sot, së bashku me përmirësime të matshme në tregues të shumtë të biodiversitetit.
Ambicia nuk është thjesht të ndërtohet. Ambicia është të tregohet se zhvillimi dhe përmirësimi mjedisor mund të shkojnë dorë për dore. Pikërisht për këtë arsye disa nga ekspertët kryesorë në botë në ekologji, biodiversitet, arkitekturë peizazhi, inxhinieri mjedisore dhe turizëm të qëndrueshëm po punojnë mbi këto koncepte dhe parametra. Nëse ato kanë sukses apo dështojnë, kjo është një çështje për vlerësim të ardhshëm, shkencë, shqyrtim publik dhe debat transparent.
Por paraqitja si një katastrofë mjedisore e diçkaje që ende nuk ekziston, ende nuk është projektuar, ende nuk është lejuar dhe objektivi i deklaruar i së cilës është në fakt të prodhojë rezultate pozitive mjedisore, nuk është një kontribut serioz në diskutimin publik. E megjithatë, nga ky realitet i thjeshtë doli një uragan histerie dixhitale, titujsh apokaliptikë, zemërimi të fabrikuar dhe përfundimesh gjithëpërfshirëse të paraqitura si fakte të përcaktuara. Gjatë rrugës erdhën deepfakes, imazhe të manipuluara, pretendime të fabrikuara, amplifikim i koordinuar, rrjete anonime dhe sjellje online që mbart shumë nga karakteristikat e luftës hibride të informacionit që gjithnjë e më shumë formëson debatin publik në të gjitha shoqëritë demokratike.
Edhe më e habitshme është se platformat e mediave sociale regjistruan një shpërthim në aktivitet rreth kësaj teme, me angazhimin në gjuhën shqipe që u rrit disa herë brenda vetëm pak ditësh. Një pjesë e konsiderueshme e kësaj rritjeje të papritur duket se nuk është nxitur nga një zgjerim organik i pjesëmarrjes publike, por nga përhapja e shpejtë e profileve të sapokrijuara, llogarive anonime dhe faqeve me pak ose aspak histori të identifikueshme, duke ngritur pyetje legjitime në lidhje me amplifikimin artificial dhe prodhimin e momentit dixhital.
Por ndoshta detaji më zbulues është edhe më i thjeshti. Një numër i jashtëzakonshëm raportesh as nuk bëjnë dallim midis një ishulli dhe një cope private toke në kontinent. Vetë protesta ka të bëjë me të dytën. Jo me të parën. Në fakt, aktualisht nuk ka ndonjë polemikë të rëndësishme publike në Shqipëri në lidhje me vetë ishullin. Megjithatë, artikuj, postime dhe komente të panumërta i bashkojnë të dyja në një rrëfim të vetëm, duke krijuar konfuzion aty ku duhet të ekzistojë saktësia dhe emocioni aty ku duhet të mbizotërojnë faktet. Mosmarrëveshja është legjitime. Kritika është legjitime.
Pyetje janë legjitime. Shqetësimet mjedisore janë legjitime. Shqyrtimi publik është legjitim. Ajo që nuk është legjitime është zëvendësimi i fakteve me supozime, i supozimeve me siguri dhe i sigurive me zemërim kolektiv. Ajo që nuk është legjitime është trajtimi i akuzave si fakte, i spekulimeve si prova dhe i frikës si përfundime. Dhe kur mediat shumë të respektuara ndalojnë së bëri dallime themelore, kur ato nuk ndajnë më atë që ekziston nga ajo që nuk ekziston, atë që propozohet nga ajo që miratohet, atë që debatohet nga ajo që thjesht imagjinohet, ato nuk dezinformojnë thjesht. Ato kontribuojnë në erozionin e vetë realitetit. Dhe kjo duhet të shqetësojë çdo demokraci.
Sepse kështu shkatërrohet gradualisht besimi në institucione. Kështu gërryhet besimi në politikën kryesore. Kështu përgatitet terreni për demagogë, sharlatanë dhe tregtarë profesionistë të zemërimit. Kështu normalizohen thirrjet për shkatërrimin e kundërshtarëve politikë. Ja se si britmat e “tradhtarëve”, “armiqve të popullit” dhe madje edhe kërkesat për vdekje dhe hakmarrje amplifikohen dhe legjitimohen. Ja se si fantazmat e vjetra të fanatizmit kthehen të veshura me rroba të reja dixhitale. Ja se si fashizmi e rishpik veten për epokën e algoritmeve. Shqipëria do t’i mbijetojë kësaj.
Ne do të vazhdojmë udhëtimin tonë. Ne do të vazhdojmë ta transformojmë vendin tonë në një destinacion të shkëlqyer për turizëm të nivelit të lartë, një demokraci më të fortë dhe një anëtar krenar të familjes evropiane. Por kjo histori duhet të ketë rëndësi përtej Shqipërisë. Sepse të tjerët mund të shohin në të një shkëndijë të asaj që po vjen. Ne jetojmë në një kohë kur shoqëritë demokratike po investojnë miliarda për t’u mbrojtur nga raketat me rreze të gjatë veprimi, dronët dhe kërcënimet e jashtme.
Dhe kjo është e mençur. Por mbrojtja e vendeve tona nga raketat do të ketë shumë pak kuptim nëse nuk arrijmë të mbrojmë shpirtrat e vendeve tona dhe mendjet e të rinjve tanë nga manipulimi në shkallë industriale, urrejtja dhe gënjeshtrat që vijnë çdo ditë nga një distancë shumë më e shkurtër se sa mund të udhëtojë çdo raketë: Distanca midis ekranit të një telefoni inteligjent dhe mendjes njerëzore. Sepse nëse e humbasim atë betejë, përfundimisht mund të zbulojmë se i kemi mbrojtur kufijtë tanë tokësorë, duke lejuar që themelet e shoqërive tona demokratike të shemben nga brenda. Dhe atëherë mund të ketë mbetur shumë pak që ia vlen të mbrohet fare.
