Rusia dhe qeveria e Afganistanit e drejtuar nga talibanët kanë nënshkruar një marrëveshje ushtarake, në një lëvizje që sinjalizon thellim të bashkëpunimit mes palëve, thanë ekspertët.
Marrëveshja u nënshkrua më 27 maj nga Sergei Shoigu, sekretar i Këshillit të Sigurisë së Rusisë, dhe ministri i Mbrojtjes i talibanëve, Mohammad Yaqub, në margjinat e një forumi sigurie jashtë Moskës, raportuan mediat ruse.
Asnjëra palë nuk ka publikuar tekstin e marrëveshjes për bashkëpunim ushtarak dhe as nuk ka dhënë detaje për shtrirjen e saj, gjë që e bën të vështirë vlerësimin nëse marrëveshja përfaqëson një ndryshim substancial në bashkëpunimin ushtarak apo një gjest simbolik politik, thanë ekspertët.
Marrëveshjet për bashkëpunim ushtarako-teknik mund të përfshijnë një gamë të gjerë aktivitetesh, përfshirë shitjen e armëve, trajnimin, mirëmbajtjen, mbështetjen logjistike ose asistencën teknike.
Ekspertët thanë se aftësia dhe gatishmëria e Rusisë për të thelluar bashkëpunimin e mbrojtjes me talibanët është e kufizuar nga lufta e vazhdueshme e Moskës në Ukrainë dhe ndikimi shkatërrues i sanksioneve perëndimore mbi financat e Kremlinit.
“Rusia është ekonomikisht shumë e ngarkuar për t’i dhënë ndihmë ushtarake falas qeverisë talibane”, tha Hameed Hakimi, bashkëpunëtor i lartë jorezident në Atlantic Council, një think tank me bazë në Uashington.
“Në të njëjtën kohë, qeveria talibane nuk ka fonde të mjaftueshme për të blerë një sasi të tillë pajisjesh ushtarake, që do ta bënte atë një partner tregtar ushtarak me peshë në sytë e Moskës”, shtoi Hakimi, i cili është gjithashtu bashkëpunëtor i lartë kërkimor në ODI Global, një think tank me bazë në Londër.
Çdo bashkëpunim ka më shumë gjasa të fokusohet në mirëmbajtje, koordinim ose trajnim, sesa në dërgesa të mëdha armësh, thanë ekspertët.
Analisti rus Ruslan Suleymanov i tha The Insider, një media e pavarur ruse me bazë në Letoni, se marrëveshja është më shumë një sinjal politik sesa një shenjë e mbështetjes së afërt ushtarake.
Zgjerimi i lidhjeve
Rusia është i vetmi vend që ka njohur zyrtarisht talibanët si qeveri legjitime të Afganistanit. Këtë e bëri në vitin 2025, katër vjet pasi grupi u rikthye në pushtet pas tërheqjes së forcave amerikane dhe të NATO-s nga Afganistani në vitin 2021.
Disa vende — përfshirë Kinën, Kazakistanin dhe Uzbekistanin — mbajnë lidhje diplomatike, tregtare dhe ekonomike me talibanët pa e njohur zyrtarisht qeverinë e tyre.
Rusia ka pritur delegacione talibane në vitet e fundit dhe është pozicionuar si një ndërmjetës kyç për çështjet e sigurisë në Afganistan.
Moskën e shqetëson veçanërisht kërcënimi që paraqitet për Rusinë dhe Azinë Qendrore, të cilën e konsideron si zonë të saj strategjike, nga grupe militante si Shteti Islamik Khorasan (IS-K).
Grupi ekstremist me bazë në Afganistan mori përgjegjësinë për një sulm në mars 2024 në një sallë koncertesh të mbushur jashtë Moskës, ku u vranë gati 150 njerëz, duke u bërë sulmi më vdekjeprurës në Rusi në dy dekadat e fundit.
Aleksandr Bortnikov, kreu i Shërbimit Federal të Sigurisë së Rusisë (FSB), paralajmëroi më 26 maj se IS-K mbetet një nga organizatat terroriste më aktive dhe më të rrezikshme që veprojnë në Afganistan.
Kërkimi i partnerëve nga Kabuli
Për talibanët afganë, lidhjet më të ngushta me Rusinë sjellin përfitime diplomatike dhe praktike në një kohë kur vendi mbetet kryesisht i izoluar ndërkombëtarisht.
Angazhimi me Moskën i lejon Kabulit të sinjalizojë se nuk është plotësisht i shkëputur nga sistemi ndërkombëtar dhe se mund të sigurojë partneritete me fuqi të mëdha jashtë Perëndimit.
“Simbolika e marrëveshjes me Rusinë do t’i lejojë talibanët të pretendojnë legjitimitet të jashtëm dhe të krijojnë një moment PR për të ndikuar opinionin publik brenda vendit”, i tha Hakimi Radios Evropa e Lirë.
Duke qeverisur me dorë të hekurt, talibanët janë gjerësisht të urryer nga afganët. Edhe pse kanë sjellë njëfarë stabiliteti në vendin e shkatërruar nga lufta, grupi militant islamist u ka mohuar shumë njerëzve të drejtat bazike, veçanërisht grave, dhe është akuzuar për shkelje të rënda të të drejtave të njeriut.
Nga këndvështrimi i Moskës, marrëveshja përshtatet me një përpjekje më të gjerë për të riforcuar ndikimin në rajon pas tërheqjes ushtarake të udhëhequr nga SHBA-ja nga Afganistani.
Moskës i është dashur të paraqitet si kundërpeshë ndaj politikave perëndimore. Gjatë forumit të sigurisë më 27 maj, Shoigu përsëriti thirrjet e Moskës që vendet perëndimore të zhbllokojnë asetet e qeverisë afgane të ngrira në bankat e huaja dhe të pranojnë atë që ai e quajti përgjegjësi për pasojat e pranisë së tyre ushtarake dydekadëshe në vend.
Më herët, më 14 maj, gjatë një takimi rajonal të sigurisë në Kirgizi, Shoigu tha se Rusia kishte ndërtuar një “dialog pragmatik” me talibanët dhe po zhvillonte atë që ai e quajti një “partneritet të plotë” me Kabulin, duke përmendur shqetësime të përbashkëta të sigurisë dhe stabilitetin rajonal./Radio Evropa e Lirë
The post Në shenjë të thellimit të lidhjeve, Rusia dhe talibanët e Afganistanit arrijnë marrëveshje ushtarake appeared first on Gazeta Express.
