Komuniteti arbëresh në Itali vazhdon të mbetet një nga shembujt më unikë të mbijetesës kulturore dhe gjuhësore në Evropë.
Në edicionin e 31-të të Manifestimit Kulturor Folklorik për Vlerësimin e Pakicave Gjuhësore, të mbajtur në Vena di Maida, Kalabri, prania e diplomacisë shqiptare rikonfirmoi rëndësinë strategjike dhe shpirtërore që këto komunitete kanë për shtetin amë.
Aktiviteti i organizuar nga Shoqata Kulturore “Progetto Caraffa” bëri bashkë autoritete vendore italiane, figura të shquara të botës akademike dhe përfaqësues të lartë të qeverisë shqiptare, për të kremtuar një trashëgimi që sfidon shekujt, shkruan rtsh.al.
Ruajtja e identitetit kombëtar në zemër të Kalabrisë
Gjatë këtij manifestimi, Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, vlerësoi me nota emocionale kontributin e jashtëzakonshëm të familjeve arbëreshe, të cilat përmes strukturave komunitare kanë arritur të mbajnë gjallë gjuhën dhe zakonet e të parëve.
Duke ndarë mbresat nga ky takim në jug të Italisë, ministri Hoxha u shpreh:
“Një ditë vërtet e veçantë dhe emotionuese me arbëreshët në Vena di Maida, në zemër të Kalabrisë, një nga ato hapësira në Itali ku historia shqiptare vazhdon të jetojë e të flasë prej më shumë se pesë shekujsh, ku gjuha, traditat dhe identiteti ynë kombëtar janë ruajtur me përkushtim të jashtëzakonshëm nga brezi në brez.”
Ai shprehu një mirënjohje të thellë institucionalizimi për figurat akademike të pranishme, si Prof. Francesco Stirparo, Prof. Cettina Mazzei dhe Prof. Francesco Altimari, duke i cilësuar ata si rojtarë të një pasurie që i kalon kufijtë kombëtarë:
“Shpreha mirënjohjen time më të thellë për çdo individ dhe familje arbëreshe që e ruan këtë trashëgimi me aq dashuri, krenari dhe përkushtim. Arbëreshët nuk janë vetëm ruajtës të kujtesës sonë historike; ata janë një pjesë e gjallë e kommit shqiptar dhe një pasuri e çmuar e kulturës evropiane.”
Angazhimi diplomatik dhe projektet e reja të kujtesës
Përtej vlerësimeve historike, vizita shërbeu edhe si një platformë për të rikonfirmuar hapat konkretë që Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme po ndërmerr në drejtim të bashkëpunimit shkencor dhe arsimor. Mbështetja për katedrat e gjuhës shqipe në universitetet italiane dhe bashkëpunimi me autoritetet vendore si Kryetari i Bashkisë, Salvatore Paone, mbeten prioritete kyçe.
Në këtë kuadër, një vëmendje e veçantë iu kushtua edhe projekteve të reja që lidhin drejtpërdrejt trojet shqiptare me diasporën historike, siç është nisma për hapjen e një institucioni të ri muzeal në Shqipëri.
“Në këtë kuadër, mirëpritëm edhe projektet e reja që synojnë forcimin e lidhjeve me komunitetet arbëreshe, përfshirë Muzeun e ri të Arbëreshëve në Vuno, i cili pritet të shërbejë si një qendër moderne kujtese, studimi, edukimi dhe dialogu kulturor, duke afruar edhe më shumë Shqipërinë me bijtë dhe bijat e saj arbëreshe.”
Një model bashkëjetese dhe integrimi evropian
Në mbyllje të analizës së tij, ministri vuri në dukje se suksesi i komunitetit arbëresh qëndron te aftësia për t’u integruar plotësisht në strukturën shoqërore italiane pa humbur asnjë fill të identitetit origjinar. Kjo marrëdhënie e bën këtë komunitet një faktor stabiliteti dhe miqësie të palëkundur mes dy vendeve.
“Arbëreshët janë sot një urë e gjallë lidhëse mes Shqipërisë dhe Italisë, mes dy brigjeve të Adriatikut dhe Jonit, një urë e ndërtuar mbi histori, kulturë, kujtesë dhe miqësi. Ata përfaqësojnë një shembull të vyer e të veçantë se si identiteti mund të ruhet dhe të pasurohet përmes bashkëjetesës, dialogut dhe integrimit.”
