Për të kuptuar plotësisht rëndësinë e përmbysjes së madhe elektorale që sapo pësuan republikanët, duhet të kthehemi 12 muaj prapa, kur presidenti Donald Trump dukej se ishte në një pozitë të favorshme për të realizuar një agjendë ambicioze dhe ende të mbështetur nga një pjesë e madhe e opinionit publik.

Në atë kohë, Trump drejtonte një vend në paqe dhe me një ekonomi që po rritej, ndonëse jo në mënyrë të barabartë për të gjithë. Përmes metodave të ligjshme dhe të paligjshme, ai kishte dobësuar burokracinë e të ashtuquajturit “shtet i thellë”, e cila gjatë mandatit të tij të parë kishte zvarritur dhe penguar zbatimin e politikave të tij tregtare dhe të imigracionit.

Ai kishte spastruar Agjencinë e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID), për të cilën dyshonte se po promovonte jashtë vendit prioritetet e Partisë Demokratike. Departamenti i Drejtësisë kishte neutralizuar aktivistët për të drejtat civile që kundërshtonin përpjekjet e tij për t’i dhënë fund politikave të diversitetit, barazisë dhe përfshirjes. Madje, ai kishte arritur të depërtonte edhe në elitën kulturore të vendit, veçanërisht në Silicon Valley, ku njerëzit flisnin për një “ndryshim të frymës”.

Është e vërtetë se Trump kishte larguar nga vetja kundërshtarët brenda vendit dhe aleatët jashtë tij. Ai kishte frikësuar investitorët me njoftimet e tij të paparashikueshme për tarifat doganore. Megjithatë, në zgjedhjet e vitit 2024, ai kishte qenë shumë pranë fitimit të shumicës absolute të votave popullore. Pothuajse një vit pas fillimit të mandatit të dytë, administrata e tij, nëse jo e dashur për publikun, të paktën gëzonte një mbështetje relativisht të qëndrueshme. Në fund të tetorit 2025, disa sondazhe ende e nxirrnin atë me një miratim pranë 50 për qind.

Kjo do të thotë se disfata që republikanët pësuan të martën nuk ishte aspak e pashmangshme. Trump e shkatërroi vetë këtë mundësi. Në vitet 2024 dhe 2025, ai kishte në duar një pozitë të favorshme, por këtë vit, përmes një përzierjeje vaniteti, paqëndrueshmërie dhe marrëzish, arriti ta kthente fitoren e mundshme në humbje.

Disa nga politikat që Trump i kishte premtuar gjatë fushatës dhe më pas i kishte zbatuar, siç është forcimi i kontrollit kufitar, vazhdojnë të jenë të popullarizuara. Qendra për Progresin Amerikan, e cila mbështet zgjerimin e imigracionit të ligjshëm dhe krijimin e rrugëve të qarta drejt shtetësisë, konstatoi në një sondazh të pranverës së kaluar se forcimi i sigurisë kufitare mbetej politika e imigracionit që gëzonte mbështetjen më të madhe të votuesve.

Gjatë mandatit të tij të parë, Trump gjithashtu arriti ta fitonte në masë të madhe debatin disavjeçar me establishmentin politik lidhur me ndikimin e imigracionit masiv te klasa punëtore. Ndryshe nga qëndrimet e politikëbërësve para ardhjes së Trumpit në pushtet, imigracioni në Shtetet e Bashkuara rrallëherë është një proces nga i cili përfitojnë të gjithë. Ai mund t’u ndihmojë bizneseve, por shpesh këtë e bën duke dobësuar pozitën negociuese të punëtorëve vendas. Madje, edhe ekonomisti fitues i Çmimit Nobel, Angus Deaton, e kishte ndryshuar qëndrimin e tij. Në mars të vitit 2024, ai shkroi se nuk pajtohej më me “konsensusin pothuajse të përgjithshëm të ekonomistëve se imigracioni në SHBA është gjë e mirë”.

Pse atëherë sondazhet tregojnë se Trump ka vlerësime të ulëta për çështjen e imigracionit? Sepse ai zgjodhi arrogancën në vend të argumentimit racional. Në vend që t’u lejonte politikave të tij të jepnin rezultatet e pritshme, ai e shpërdoroi energjinë duke i poshtëruar kundërshtarët.

Ai mund ta kishte argumentuar në mënyrë bindëse arsyen e bastisjeve të urdhëruara në Minesota. Ashtu siç kishte logjikë forcimi i kontrollit kufitar, kishte logjikë edhe zbatimi i kësaj politike në qytete përmes Agjencisë së Emigracionit dhe Doganave (ICE). Por kjo kërkonte shpjegim, ndërsa shpjegimi është diçka në të cilën Trump nuk ka qenë kurrë i zoti.

Ai duket pothuajse alergjik ndaj lidhjes logjike mes veprimeve dhe pasojave dhe shpesh flet përmes deklaratave të shkëputura nga njëra-tjetra. Ndoshta kjo ndodh sepse e konsideron veten mjeshtër të negociatave, ku pranimi i një lidhjeje mes dy fakteve shpesh mund të shihet si lëshim ndaj palës tjetër.

Trump dhe zyrtarët e administratës së tij pretendonin vazhdimisht se në mesin e komunitetit somalez në Minesota kishte mashtrime të përhapura me ndihmat sociale. Ky ishte një justifikim që tërhiqte vëmendjen për bastisjet, por jo një argument i matur dhe bindës, i cili ishte i nevojshëm. Kur zyrtarë të trajnuar dobët e trajtuan operacionin si një mundësi për të terrorizuar njerëzit, në vend se për të zgjidhur problemet, Trump humbi mbështetjen e publikut.

E njëjta gjë ndodhi edhe me sulmet e tij ndaj politikave të diversitetit, barazisë dhe përfshirjes (DEI), si dhe ndaj korrektësisë politike, çështje për të cilat fillimisht kishte mbështetje të konsiderueshme.

Pasi ndryshoi politikat e Departamentit të Drejtësisë, Trump mund ta kishte lënë procesin të zhvillohej gradualisht, derisa publiku të mësohej me një vend pa zbatim ndërhyrës të politikave të diskriminimit pozitiv, kufizimeve të të folurit dhe normave të reja gjinore. Por ai nuk arriti të ndalej. U soll si një fëmijë që luan me ushqimin e tij. Ai u përpoq të impononte rregullat e veta edhe mbi të folurit në kampuset universitare, duke krijuar një sistem që, megjithëse ndryshonte në përmbajtje, nuk ndryshonte në strukturë nga regjimi censurues që kishte ekzistuar në kulmin e kulturës “woke”.

Kjo paaftësi për të qëndruar i përmbajtur pati pasoja katastrofike edhe në politikën e jashtme. Idetë e Trumpit shpesh ishin të arsyeshme: Grenlanda ishte vërtet një zonë me rëndësi strategjike, e cenueshme ndaj ndikimit të fuqive armiqësore; demokratët vërtet gabonin kur shqetësoheshin më shumë për Rusinë sesa për Kinën; kundërvënia ndaj ndikimit të Kinës në hemisferën tonë ishte një prioritet strategjik; ndërsa pavarësia industriale, qoftë përmes tarifave doganore apo mënyrave të tjera, ishte e domosdoshme.

Por, sërish, këmbëngulja e tij për t’i poshtëruar bashkëbiseduesit krijoi probleme aty ku më parë nuk kishte pasur.

Konservatori kanadez Pierre Poilievre dukej se ishte në rrugë të sigurt për t’u bërë kryeministër, derisa Trump filloi të fliste pa menduar për aneksimin e Kanadasë dhe shndërrimin e saj në shtetin e 51-të amerikan. Kjo i siguroi fitoren Mark Carneyt, një prej kundërshtarëve më të vendosur të Trumpit në arenën ndërkombëtare.

Këmbëngulja e Trumpit për të denigruar Danimarkën çoi në dislokimin e trupave të NATO-s nga vende të tjera, jo nga SHBA-ja, në Grenlandë. Më pas, në shtator, u arrit një marrëveshje sigurie që nuk ofronte asgjë më shumë sesa ajo që Trump mund ta kishte siguruar që në fillim, po të kishte kërkuar thjesht atë që dëshironte.

Dy idetë më të këqija të Trumpit ishin dy luftërat që ai nisi kundër Iranit. Shifrat e tij në sondazhe nuk janë rikthyer kurrë në nivelin që kishin në qershor të vitit 2025, para se ai t’i bashkohej Izraelit në një fushatë bombardimesh që synonte shkatërrimin e programit bërthamor të Iranit.

Kur Trump njoftoi armëpushimin disa ditë më vonë, dukej sikur kishte treguar një aftësi mbresëlënëse për t’u shkëputur nga një bindje e gabuar. Por më pas erdhi Operacioni “Epic Fury”, më 28 shkurt.

Kjo luftë ka depërtuar në çdo cep të administratës Trump, duke e diskredituar atë në tërësi. Ajo e ka poshtëruar Shtetet e Bashkuara jo vetëm ushtarakisht, por edhe diplomatikisht. Ka dobësuar aleancën SHBA-Izrael dhe, si pasojë, edhe vetë Izraelin. Gjithashtu, ka shkaktuar rritje të menjëhershme të çmimeve të benzinës dhe naftës, duke bërë që mbështetësit e Trumpit të përballen drejtpërdrejt me barrën e inflacionit.

Distriktet dhe shtetet që në vitin 2024 e kishin mbështetur Trumpin me shumicë të madhe votash, këtë herë u larguan nga republikanët në të gjithë vendin.

Vaniteti i Trumpit e ka shkatërruar mandatin e tij të dytë. Një nga arsyet pse kjo disfatë duket më domethënëse sesa ajo që pësoi në zgjedhjet e mesmandatit të vitit 2018 është se këtë herë ai kishte pasur më shumë pushtet për ta shfaqur pa kufizime këtë vanitet.

Trump kishte arritur të spastronte degën ekzekutive nga kundërshtarët ideologjikë dhe t’i zëvendësonte ata me besnikët e tij. Ai u ndihmua edhe nga vendimi i Gjykatës Supreme i qershorit, në çështjen Trump kundër Slaughter, i cili mbështeti një konceptim më të fuqishëm të presidencës, duke dobësuar ndjeshëm pavarësinë e pothuajse të gjitha agjencive rregullatore.

Sa i përket respektimit të idesë së presidencës të përcaktuar në Kushtetutë, Gjykata Supreme mund të ketë pasur të drejtë me vendimin e saj. Por duket se ky vendim e ka bërë publikun të reflektojë.

Që këtej e tutje, nëse presidencës do t’i jepen kompetencat që kishte paraparë George Washington, atëherë publiku do të kërkojë nga presidentët edhe diçka tjetër: të kenë një karakter më të ngjashëm me atë të vetë George Washingtonit.

Christopher Caldwell është kolumnist i ftuar i opinionit në gazetën The New York Times dhe autor i librit “The Age of Entitlement: America Since the Sixties”.

Burimi: Dukagjini