Gllënjka e parë e kafesë së zezë për shumë njerëz nuk është aspak e këndshme.

Shija e hidhur shpesh shkakton refuzim, por me kalimin e kohës kafeja mund të shndërrohet në një nga pijet më të preferuara.

Shkencëtarët kanë zbuluar një mekanizëm në tru që shpjegon se si mësojmë t’i duam shijet që fillimisht nuk na pëlqejnë.

Foto ilustruese

Një studim i realizuar nga ekipi i Universitetit të Kalifornisë në San Francisko (UCSF), i publikuar më 4 nëntor në revistën shkencore “Nature”, ka zbuluar rolin e dopaminës në këtë proces.

Dopamina është një substancë kimike në tru që lidhet me motivimin, kënaqësinë dhe të mësuarit.

Studiuesit kanë identifikuar një sistem më të ngadaltë të çlirimit të saj, i cili aktivizohet nga sinjalet që vijnë prej sistemit tretës pasi konsumojmë ushqim ose pije.

Si lidhet kafeja me kënaqësinë në tru?

Sipas studiuesve, kur ushqimi mbërrin në traktin tretës, sensorë të veçantë identifikojnë përbërësit ushqyes, si sheqernat dhe yndyrat. Informacioni më pas përcillet drejt trurit, duke nxitur çlirimin gradual të dopaminës për disa minuta.

Ky proces ndodh kryesisht pa qenë ne të vetëdijshëm për të.

Kur truri fillon ta lidhë shijen e një ushqimi me efektet që ai ka në organizëm, krijohet një preferencë që mund të mos ketë ekzistuar më parë.

Profesori i fiziologjisë Zachary Knight, autori kryesor i studimit, shpjegoi se pikërisht ky sistem i ngadaltë i dopaminës na ndihmon të mësojmë t’i pëlqejmë ushqime të caktuara me kalimin e kohës.

Në rastin e kafesë, truri mund ta lidhë shijen e saj me efektin stimulues të kafeinës, duke bërë që ajo të na duket gjithnjë e më e këndshme.

Çfarë zbuluan eksperimentet te minjtë?

Për të kuptuar më mirë këtë mekanizëm, studiuesit kryen eksperimente te minjtë, duke u dhënë ujë me sheqer ose pije të ngjashme me milkshake drejtpërdrejt në stomak.

Kjo u mundësoi të ndanin efektin e përbërësve ushqyes nga ai i shijes.

Ata vunë re se dopamina çlirohej në mënyrë të theksuar në një zonë të trurit të quajtur amigdala bazolaterale, e cila lidhet me emocionet dhe proceset e të mësuarit.

Kur studiuesit ndërprenë këtë rrugë të sinjalizimit, minjtë vazhduan të ushqeheshin normalisht, por nuk arrinin më të mësonin se një shije e re lidhej me marrjen e kalorive.

Në një eksperiment tjetër, aktivizimi artificial i fibrave të dopaminës bëri që minjtë të fillonin të preferonin një shije të caktuar, edhe pse ajo nuk u ofronte vlera ushqyese.

Pse reagimi ishte më i fortë në anën e majtë të trurit?

Studiuesit analizuan edhe të dhëna nga hulumtime të mëparshme te njerëzit.

Rezultatet treguan se çlirimi i dopaminës pas konsumimit të lëndëve ushqyese ishte veçanërisht i theksuar në anën e majtë të amigdalës bazolaterale.

Një reagim i ngjashëm u vërejt edhe në një studim tjetër, ku aktiviteti i trurit u monitorua pas konsumimit të glukozës.

Ajo që i habiti shkencëtarët ishte fakti se reagimi ishte dukshëm më i fortë në anën e majtë sesa në të djathtën, si te minjtë ashtu edhe te njerëzit.

Kjo i ka shtyrë studiuesit të hetojnë më tej arsyet e këtij dallimi.

A mund të ndryshojnë preferencat tona ushqimore?

Zbulimi hap mundësi të reja për të kuptuar mënyrën se si krijohen dhe ndryshojnë preferencat tona ushqimore.

Një nga çështjet që intereson shkencëtarët është ndikimi i barnave GLP-1, të cilat imitojnë një hormon të prodhuar në zorrë dhe ndikojnë ndjeshëm në oreks.

Megjithëse këto barna nuk janë përfshirë në studimin aktual, profesori Knight sugjeron se ato mund të ndikojnë në sinjalet e dopaminës që aktivizohen nga lëndët ushqyese, duke bërë që disa ushqime të bëhen më pak tërheqëse.

Megjithatë, kjo mbetet ende një hipotezë që kërkon hulumtime të mëtejshme.

Shkencëtarët shpresojnë se kuptimi i lidhjes mes sistemit tretës dhe trurit mund të ndihmojë në të ardhmen për të kuptuar më mirë pse disa ushqime na pëlqejnë, ndërsa të tjerat jo, si dhe nëse këto preferenca mund të ndryshohen. /Telegrafi/