Një nga figurat më të rëndësishme të industrisë së inteligjencës artificiale, drejtori ekzekutiv i Nvidia-s, Jensen Huang, është përfshirë në një skandal pas raportimeve se ka pasur një lidhje jashtëmartesore me një biznesmene kineze, për të cilën zyrtarët amerikanë të inteligjencës dyshonin se ishte spiune e Pekinit.

Sipas një raportimi të The New York Times, autoritetet amerikane dyshonin se Alice Huang, e cila kishte pasur marrëdhënie të afërt me drejtuesin e Nvidia-s, ishte rekrutuar nga shërbimet kineze të inteligjencës.

Të dielën, Jensen Huang pranoi se kishte qenë “i pabesë” ndaj bashkëshortes së tij dhe kërkoi falje për dhimbjen që u kishte shkaktuar asaj dhe fëmijëve të tyre, transmeton Telegrafi.

Ndërkohë, Nvidia ka nisur një hetim të pavarur lidhur me raportimet. Kompania deklaroi se nuk beson që siguria kombëtare e SHBA-së është komprometuar dhe se Huang mbetet i përkushtuar për të vazhduar drejtimin e saj.

Kush është Alice Huang dhe çfarë dihet për lidhjen?

Sipas The New York Times, zyrtarët amerikanë dyshonin se Alice Huang ishte rekrutuar nga agjencia më e lartë e inteligjencës së Kinës për të spiunuar në favor të Pekinit. Vendndodhja e saj aktuale nuk dihet.

Alice Huang, e cila nuk ka lidhje familjare me drejtuesin e Nvidia-s, ishte një nga drejtueset e kompanisë Megaspeed, me seli në Singapor, nga marsi deri në nëntor të vitit 2023.

Kompania ishte dyshuar se kishte ndihmuar në devijimin e dërgesave të çipave Nvidia drejt Kinës. Megjithatë, Nvidia ka deklaruar se këto dyshime ishin hetuar dhe hedhur poshtë.

BBC raporton se Megaspeed po hetohet nga autoritetet e Singaporit lidhur me pretendimet e mëparshme se kishte anashkaluar sanksionet amerikane për eksportin e çipave më të avancuar të Nvidia-s.

Kompania i kishte thënë The New York Times se drejtuesit aktualë i merrnin seriozisht akuzat dhe kishin angazhuar këshilltarë të jashtëm ligjorë për të kryer një hetim të brendshëm.

Sipas raportimit, përgjimet kishin zbuluar komunikime mes Alice Huangut dhe një shtetasi amerikan, identiteti i të cilit u zbulua më vonë përmes një procesi të njohur si “unmasking”. Personi në fjalë ishte Jensen Huang.

Megjithatë, ende nuk dihet nëse Alice Huang kishte mbledhur ndonjë informacion sekret dhe nëse ia kishte përcjellë atë autoriteteve kineze. Ajo, e cila njihet edhe me emrin Huang Le, nuk iu përgjigj kërkesës së gazetës për koment.

Kur BBC e pyeti Nvidia-n nëse kishte qenë në dijeni të shqetësimeve të inteligjencës amerikane, kompania tha se nuk kishte pasur informacion të tillë.

“Ne besojmë se, nëse do të ishim objektiv i një kërcënimi real, qeveria amerikane do të na kishte njoftuar”, deklaroi një zëdhënës i Nvidia-s.

Kina, ndërkaq, i ka mohuar akuzat për spiunazh. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme kineze, Guo Jiakun, i cilësoi ato si të pabazuara, spekulative dhe të orientuara drejt njollosjes së Kinës.

The New York Times raportoi në fund të tetorit se presidenti amerikan, Donald Trump, ishte informuar vitin e kaluar për dyshimet e inteligjencës lidhur me aktivitetin e Alice Huangut.

I pyetur të dielën nëse i vinte keq që nuk kishte vepruar mbi bazën e këtyre informacioneve, Trump u përgjigj negativisht, duke e cilësuar Jensen Huangun si një person të nderuar.

Edhe sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, refuzoi të komentonte rastin. Sipas gazetës, Rubio kishte mbikëqyrur hartimin e një memorandumi pranverën e kaluar, i cili paralajmëronte administratën Trump për marrëdhënien e Huangut me biznesmenen kineze.

Pse ka rëndësi ky rast?

Skandali ka ngritur shqetësime për sigurinë kombëtare amerikane, pasi Nvidia është një prej kompanive kryesore në garën teknologjike mes SHBA-së dhe Kinës për dominimin e inteligjencës artificiale.

Trump ka deklaruar se “kushdo që fiton garën e inteligjencës artificiale, fiton gjithçka”. Shqetësimi në Uashington është se epërsia e Kinës në këtë fushë mund të forcojë ndjeshëm kapacitetet e saj ushtarake dhe të mbikëqyrjes.

Avantazhi amerikan mbështetet në një masë të madhe te kompani si Nvidia, e cila bashkëpunon me prodhues si Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC). Kjo e fundit prodhon më shumë se 90 për qind të çipave më të avancuar në botë.

Që nga viti 2022, SHBA-ja ka vendosur një sërë kufizimesh për eksportin e teknologjisë së avancuar drejt Kinës, me qëllim ruajtjen e epërsisë amerikane dhe mbrojtjen e sigurisë kombëtare.

Si pasojë, Nvidia është përjashtuar kryesisht nga një prej tregjeve më fitimprurëse në botë. Huang kishte deklaruar më parë se pjesa e kompanisë në tregun kinez kishte rënë nga rreth 95 për qind në pothuajse zero.

Ai kishte zhvilluar vazhdimisht kontakte mes Uashingtonit dhe Pekinit, duke kërkuar një mënyrë të miratuar nga autoritetet amerikane për rikthimin e kompanisë në tregun kinez.

Zbulimet e fundit mund të shpjegojnë edhe pse Huang nuk ka arritur të sigurojë miratimin e administratës Trump për shitjen në Kinë të pothuajse të gjithë çipave të Nvidia-s, me përjashtim të modeleve më të avancuara.

Kush është Jensen Huang?

I lindur në Tajvan në vitin 1963, Jensen Huang ishte nëntë vjeç kur familja e tij u zhvendos në bregun perëndimor të SHBA-së.

Ai studioi inxhinieri elektrike në Universitetin Shtetëror të Oregonit, ndërsa më vonë mori edhe diplomën master në të njëjtën fushë në Universitetin Stanford.

Pas përfundimit të studimeve, punoi në kompaninë amerikane të çipave AMD, përpara se në vitin 1993 të bashkëthemelonte Nvidia-n.

I njohur në Tajvan si “Daddy Huang” dhe i cilësuar dikur si “Taylor Swift i teknologjisë”, ai ka reputacionin e një drejtuesi të përkushtuar ndaj punës dhe perfeksionistit, me standarde shumë të larta për punonjësit.

Pasuria e tij vlerësohet në rreth 155 miliardë dollarë, sipas indeksit të miliarderëve të Bloomberg.

Stephen Witt, autor i biografisë së tij Thinking Machine, e ka krahasuar Huangun me Steve Jobsin, duke e cilësuar si një vizionar të teknologjisë që ka ndihmuar në krijimin e infrastrukturës harduerike mbi të cilën mbështetet inteligjenca artificiale sot.

Huang ka gjithashtu marrëdhënie të afërt me presidentin Trump. Në samitin e fundit për inteligjencën artificiale në Shtëpinë e Bardhë, ku morën pjesë 42 drejtues të kompanive teknologjike, Trump u shfaq i shoqëruar nga Elon Musk dhe Jensen Huang.

Megjithatë, presidenti deklaroi se nuk kishte folur me drejtuesin e Nvidia-s që nga publikimi i lajmit për hetimin.

“E di vetëm se është një person i mirë, por kurrë nuk i dihet se çfarë po ndodh”, tha Trump, duke shtuar se Huang kishte bërë një punë të jashtëzakonshme për vendin.

Sa e rëndësishme është Nvidia?

E themeluar në vitin 1993 nga Jensen Huang dhe dy inxhinierët elektrikë Chris Malachowsky dhe Curtis Priem, Nvidia fillimisht u bë e njohur për prodhimin e çipave grafikë, veçanërisht për videolojërat.

Me kalimin e kohës, kompania e zhvendosi fokusin drejt inteligjencës artificiale, ku sot zë një pozitë dominuese.

Huang ka marrë disa vendime të rrezikshme për të ardhmen e kompanisë dhe kishte investuar në teknologjinë e inteligjencës artificiale shumë kohë përpara se ajo të bëhej një industri globale.

Sipas Stephen Wittit, Nvidia kishte ndërtuar infrastrukturë për inteligjencën artificiale në një kohë kur pothuajse nuk ekzistonin klientë për këtë teknologji. Ai përmendi edhe bashkëpunimin e hershëm me OpenAI-n, të cilës Huang i kishte dhuruar pajisje kur organizata kishte vetëm rreth 30 punonjës.

Sot, pothuajse të gjitha kompanitë e mëdha që zhvillojnë mjete dhe infrastrukturë të inteligjencës artificiale, përfshirë Amazon, Meta, Google dhe Microsoft, përdorin çipat e Nvidia-s.

Vlera e kompanisë aktualisht vlerësohet në rreth 4.5 trilionë dollarë, duke e renditur ndër më të vlefshmet në histori.

Pavarësisht skandalit, bordi drejtues i Nvidia-s nuk ka dhënë shenja se po shqyrton largimin e Huangut. Në një deklaratë të dielën, bordi tha se kishte besim te ai dhe ekipi i tij drejtues.

Burime të cituara nga BBC vlerësojnë se largimi i tij është pak i mundshëm, duke pasur parasysh interesat e mëdha financiare që lidhen me drejtimin e kompanisë.

Nvidia nuk ka një plan publik për pasardhësin e Huangut, i cili është 63 vjeç dhe ka thënë se shpreson ta drejtojë kompaninë edhe për dekada të tjera. Sipas Bloomberg, ai ka krijuar rreth vetes një strukturë joformale udhëheqjeje, ndryshe nga hierarkia tradicionale e kompanive.

Edhe fëmijët e tij, Spencer dhe Madison, si dhe dhëndri Nico Caprez, punojnë në pozita të larta në Nvidia.

Kush është bashkëshortja e Jensen Huangut?

Jensen Huang u njoh me bashkëshorten e tij, Lori Mills, në Universitetin Shtetëror të Oregonit, në fillim të viteve 1980, kur të dy studionin inxhinieri elektrike dhe ishin partnerë në laborator.

Ata u martuan në vitin 1985, rreth tetë vjet përpara themelimit të Nvidia-s, dhe kanë dy fëmijë, Madison dhe Spencer.

Në vitin 2007, çifti themeloi fondacionin “Jen-Hsun and Lori Huang Foundation”. Pasuria e këtij fondacioni është rritur ndjeshëm vitet e fundit, kryesisht falë rritjes së vlerës së aksioneve të Nvidia-s, dhe vlerësohet të ketë kaluar nëntë miliardë dollarë.

Fondacioni ka dhuruar dhjetëra miliona dollarë për programe të inxhinierisë në Universitetin Shtetëror të Oregonit dhe në Universitetin Stanford.

Stephen Witt ka thënë se Huang ka bërë përpjekje të mëdha për t’u paraqitur si një njeri i përkushtuar ndaj familjes, duke theksuar se ai shpesh e ka lavdëruar bashkëshorten e tij dhe ka folur për të me admirim.

Sipas tij, pasojat e këtij skandali mund të jenë veçanërisht të rënda për imazhin e Huangut, pikërisht për shkak të rëndësisë që ai i ka dhënë vazhdimisht familjes dhe mënyrës se si e ka paraqitur jetën e tij private në publik. /Telegrafi/