Kanë kaluar 27 vjet nga përfundimi i luftës në Kosovë dhe ura mbi lumin Ibër, e cila për vite me radhë ka simbolizuar ndarjen mes pjesës jugore dhe asaj veriore të Mitrovicës, mund të hyjë në një fazë të re.
Së fundmi është diskutuar mundësia që ura të hapet gradualisht për qarkullimin e automjeteve, ndërsa përgjegjësitë për sigurinë në këtë zonë të kalojnë gradualisht nga forcat e misionit të NATO-s në Kosovë, KFOR, te institucionet vendore të sigurisë.
Kjo çështje ka nxitur reagime nga institucionet e Serbisë dhe veçanërisht nga presidenti i saj, Aleksandar Vuçiq, i cili, në një periudhë kur Serbia po përgatitet për zhvillime të reja zgjedhore, po e rikthen gjithnjë e më shumë çështjen e urës në diskursin e tij publik, duke e përdorur edhe për qëllime të brendshme politike.
Presidenti i Serbisë ka bërë të ditur se i ka dërguar një letër Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, duke kërkuar nga Aleanca që të mos lejojë hapjen e urës mbi lumin Ibër në Mitrovicë.
Vuçiq ka deklaruar se nga KFOR-i ka kërkuar gjithashtu që të ndërhyjë për të ndalur atë që ai e ka cilësuar si “terror ndaj serbëve”, duke përmendur arrestimet, dëbimet dhe rrënimin e shtëpive.
Në anën tjetër, sipas ekspertëve të sigurisë dhe njohësve të zhvillimeve politike në Kosovë, presidenti serb ka ashpërsuar retorikën kundër planeve për hapjen e urës, ndërsa letra zyrtare drejtuar Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s po shihet si një përpjekje për ta ngritur këtë çështje nga niveli lokal në arenën më të lartë ndërkombëtare dhe diplomatike.
Sipas tyre, Beogradi synon që situata në veri të mbetet e ngrirë dhe ura të vazhdojë ta ruajë kuptimin e saj politik si simbol i ndarjes së qytetit.
Arben Fetoshi, drejtor i Institutit OCTOPUS, ka reaguar gjithashtu ndaj letrës që Vuçiq i ka dërguar Mark Rutte lidhur me hapjen e Urës së Ibrit për qarkullimin e automjeteve.
Në një analizë të publikuar me titullin “Letra e Vuçiqit në shtabin e demantimit – Një ankesë drejtuar NATO-s, kundër NATO-s”, Fetoshi vlerëson se letra e presidentit serb paraqet një përpjekje të Serbisë për ta ruajtur kuptimin politik të urës si simbol i ndarjes dhe për ta paraqitur si kërcënim një proces që, sipas tij, NATO e konsideron përmirësim të sigurisë.
Ekspertët e sigurisë në Kosovë kanë vlerësuar se letra e presidentit serb përfaqëson një përpjekje të Serbisë për ta ruajtur simbolikën politike të urës si vijë ndarëse dhe për ta paraqitur si kërcënim një proces që, sipas NATO-s, lidhet me përmirësimin e situatës së sigurisë.
Kjo çështje pritet të marrë një dimension edhe më të madh politik në Serbi, veçanërisht në kuadër të zhvillimeve zgjedhore dhe debatit të brendshëm politik.
Çfarë deklaroi NATO?
Ndërkohë, për këtë çështje është deklaruar edhe NATO. Në një përgjigje ekskluzive për Telegrafin, një zyrtar i NATO-s ka bërë të ditur se Sekretari i Përgjithshëm i Aleancës, Mark Rutte, është në kontakt të rregullt me presidentin serb.
Sipas zyrtarit të NATO-s, KFOR-i ka nisur tranzicionin gradual të pranisë së tij të përhershme nga ura kryesore në Mitrovicë, në përputhje me përmirësimin e situatës së sigurisë në Kosovë.
Ky proces, sipas tij, është pjesë e optimizimit të pozicionimit të KFOR-it dhe po zhvillohet me transparencë të plotë me të gjithë akterët e përfshirë, nën udhëheqjen e komandantit të KFOR-it, gjeneralmajorit Ulutaş.
“Ky proces do të jetë gradual, i bazuar në kushtet dhe i kthyeshëm nëse këtë e kërkojnë zhvillimet përkatëse të sigurisë”, ka thënë zyrtari i NATO-s për Telegrafin.
Ai ka bërë të ditur se procesi po koordinohet ngushtë me të gjithë akterët relevantë, përfshirë përfaqësuesit e institucioneve të Kosovës, organizatat ndërkombëtare, Policinë e Kosovës dhe Misionin e Bashkimit Evropian për Sundimin e Ligjit në Kosovë, EULEX.
Po ashtu, sipas tij, edhe akterët lokalë janë angazhuar dhe informuar rregullisht për këtë proces, përfshirë Listën Serbe.
Zyrtari ka bërë të ditur se komandanti i KFOR-it, gjeneralmajori Ulutaş, është takuar më 11 gusht me përfaqësuesit e Listës Serbe, me kërkesën e tyre.
“Gjeneralmajori Ulutaş vazhdon të mbajë kontakte të ngushta me të gjithë homologët e tij kryesorë në institucionet e Kosovës, organizatat ndërkombëtare dhe Forcat e Armatosura të Serbisë”, ka thënë zyrtari i NATO-s.
Ai ka theksuar se personeli i KFOR-it është i pozicionuar në mënyrë të tillë që të mund t’u përgjigjet zhvillimeve të mundshme të sigurisë, në përputhje me mandatin e tij të bazuar në Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.
“KFOR-i do të mbajë një prani të dukshme në Mitrovicën e Jugut dhe të Veriut, si dhe në veriun e Kosovës, dhe do të vazhdojë kontributin e tij për ruajtjen e një mjedisi të sigurt dhe të qëndrueshëm për të gjitha komunitetet”, ka deklaruar zyrtari i NATO-s.
Sa i përket mundësisë së rihapjes së urës mbi Ibër për qarkullimin e automjeteve, NATO ka bërë të ditur se çdo vendim duhet të marrë parasysh nevojat e të gjitha komuniteteve lokale.
“Çdo vendim për rihapjen e mundshme të urës për trafikun e automjeteve duhet të adresojë nevojat e të gjitha komuniteteve lokale”, ka thënë zyrtari.
KFOR-i, sipas tij, vazhdon të monitorojë zhvillimet lokale dhe mbetet i fokusuar në zbatimin e përditshëm të mandatit të tij, i cili bazohet në Rezolutën 1244 të vitit 1999, me qëllim garantimin e një mjedisi të sigurt dhe lirisë së lëvizjes për të gjitha komunitetet në Kosovë.
Ai ka shtuar se KFOR-i vazhdon të ofrojë mbështetjen e nevojshme të sigurisë, në mënyrë që të mund të avancojnë përpjekjet diplomatike të udhëhequra nga Bashkimi Evropian.
Për komentet e mëtejshme lidhur me statusin e urës, NATO i është referuar Bashkimit Evropian dhe institucioneve të Kosovës.
Ndërkaq, zyrtari i NATO-s ka sqaruar se KFOR-i nuk ka mandat për zbatimin e ligjit, por bashkëpunon ngushtë me organizatat e sigurisë në Kosovë, përfshirë Policinë e Kosovës, në përputhje me standardet operacionale dhe parimin e trajtimit të drejtë dhe të barabartë të të gjitha komuniteteve.
“KFOR-i mban një prani të fuqishme dhe të dukshme në veri të Kosovës, në dobi të të gjitha komuniteteve, përfshirë komunitetin serb”, ka deklaruar ai.
Sipas tij, ekipet ndërlidhëse dhe monitoruese të KFOR-it vazhdojnë aktivitetet e tyre të përditshme në të gjithë Kosovën, përmes kontakteve të rregullta me komunitetet lokale, në mënyrë që misioni të jetë i pozicionuar për t’iu përgjigjur nevojave lokale të sigurisë në përputhje me mandatin e tij.
Në këtë mënyrë, çështja e Urës së Ibrit po rikthehet sërish në qendër të debatit politik dhe të sigurisë. Përderisa KFOR-i po flet për një tranzicion gradual dhe të bazuar në situatën e sigurisë, Beogradi po kërkon që ura të mos hapet për automjete.
Debati pritet të vazhdojë, ndërsa vendimi përfundimtar për të ardhmen e urës mund të ketë jo vetëm ndikim praktik në lirinë e lëvizjes në Mitrovicë, por edhe peshë të konsiderueshme politike në raportet Kosovë–Serbi.
Çfarë po kërkon Serbia?
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka deklaruar se pret që deri të hënën ose të martën të marrë përgjigje nga Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, lidhur me letrën që i ka dërguar për situatën në Kosovë dhe Urën e Ibrit.
Gjatë një vizite në Vladimirci, Vuçiq ka thënë se beson se Rutte do t’i përgjigjet dhe se pret që mes tyre të zhvillohet edhe një bisedë telefonike
Ai ka thënë se përmes letrës ka dashur të mbetet një gjurmë e shkruar se kishte paralajmëruar për pasojat e asaj që ai e ka cilësuar si “veprim të egër të shqiptarëve dhe të Kurtit”
Vuçiq është shprehur i bindur se do të marrë përgjigje nga kreu i NATO-s.
Presidenti serb një ditë më parë i kishte dërguar letër Ruttes, në të cilën kishte kërkuar që KFOR-i të ndërhyjë për të ndalur atë që ai e quan “terror ndaj serbëve” në Kosovë, si dhe të pengojë hapjen e urës mbi lumin Ibër në Mitrovicë për qarkullimin e automjeteve. /Telegrafi/.
