Christine Lagarde duhet të ruajë neutralitetin politik deri në përfundimin e mandatit të saj në krye të Bankës Qendrore Evropiane (BQE), në shkurt të vitit 2027. Largimi i saj nga ky post do të ndodhte vetëm dy muaj para raundit të parë të zgjedhjeve presidenciale në Francë.

Vendimi i Lagardes, muajin e kaluar, për të përshpejtuar largimin nga drejtimi i BQE-së ka nxitur spekulime rreth hapave të saj të ardhshëm dhe mundësisë që ajo të hyjë në garën presidenciale, me synimin për t’u bërë gruaja e parë në krye të shtetit francez. Megjithatë, nuk përjashtohet as mundësia që ajo të përfshihet në një formë tjetër në fushatën zgjedhore.
Interesi për të ardhmen politike të ish-ministres franceze po rritet edhe për shkak të profilit të saj politik. Lagarde nuk identifikohet qartë me ndonjë kamp politik dhe, për këtë arsye, emri i saj po përmendet si një alternativë e mundshme për të bashkuar forcat e përçara të qendrës në Francë.
Këto zhvillime po marrin vëmendje në një periudhë kur skena politike franceze mbetet e polarizuar, ndërsa vendi i afrohet zgjedhjeve presidenciale, të cilat pritet të mbahen pas rreth pesë muajsh.
Megjithatë, analistët vlerësojnë se mbështetja për Lagarden mbetet kryesisht e përqendruar te votuesit me arsimim të lartë dhe shtresat elitare të shoqërisë. Sipas tyre, rezultatet e saj në sondazhe pasqyrojnë më shumë mungesën e një figure udhëheqëse në kampin e së djathtës franceze sesa ndonjë mbështetje të gjerë apo entuziazëm të mirëfilltë për kandidaturën e saj të mundshme presidenciale.
Ndonëse Lagarde nuk ka shprehur publikisht synimin për të kandiduar, një sondazh i publikuar nga Politico më 11 nëntor tregoi se ajo mund të arrijë rezultate të përafërta me ish-kryeministrin e qendrës së djathtë, Édouard Philippe.
Nëse testohen veçmas përballë kandidatëve të tjerë të mundshëm presidencialë, Lagarde siguron 13.5 për qind të mbështetjes së votuesve, ndërsa Philippe renditet me 14 për qind, shkruan euronews.
Sondazhet e fundit tregojnë se Marine Le Pen, nga partia e ekstremit të djathtë Tubimi Kombëtar, dhe Jean-Luc Mélenchon, nga partia e së majtës radikale Franca e Papërkulur, janë në krye të garës presidenciale, duke pasqyruar përçarjet e thella në skenën politike franceze.
Sipas një sondazhi të realizuar më 18 nëntor nga Ifop-Fiducial, Le Pen gëzon mbështetjen e 32 deri në 34 për qind të votuesve, ndërsa Mélenchon atë të 17 deri në 19.5 për qind.
Në anën tjetër, kandidatët e tjerë nga kampet e majta, të djathta dhe të qendrës po hasin vështirësi për të fituar mbështetjen e votuesve dhe për të dalë në krye të garës.
Lagarde: Nuk mendoj se mund të mbetem neutrale
Para se të merrte drejtimin e Bankës Qendrore Evropiane, Lagarde kishte udhëhequr Fondin Monetar Ndërkombëtar (FMN). Më herët, nga viti 2007 deri në vitin 2011, ajo kishte shërbyer si ministre e Ekonomisë së Francës, në qeverinë e ish-presidentit konservator Nicolas Sarkozy.
Kur më 29 tetor njoftoi vendimin për t’u larguar nga drejtimi i BQE-së, Lagarde deklaroi se dëshironte të kishte më shumë liri për t’u angazhuar në çështje që shkojnë përtej politikës monetare.
“Nuk mendoj se mund të mbetem neutrale”, deklaroi ajo, duke shtuar se është e interesuar për të vërtetën, e cila, sipas saj, “shpesh dëmtohet dhe kundërshtohet përmes paraqitjeve të shtrembëruara”.
Pavarësisht këtij qëndrimi, Lagarde është e detyruar të ruajë neutralitetin politik deri në përfundimin e mandatit të saj në krye të BQE-së, në shkurt të vitit 2027. Kjo periudhë përfundon vetëm dy muaj para raundit të parë të zgjedhjeve presidenciale në Francë.
E pyetur në korrik nga Euronews për mundësinë e kandidimit në zgjedhjet presidenciale, Lagarde ishte përgjigjur se nuk kishte ambicie të tilla, por theksoi se mbetej e përkushtuar ndaj mbrojtjes së Evropës dhe rolit të saj në funksionimin e shteteve anëtare, përfshirë Francën.
“Nuk jam kandidate për asgjë, por jam shumë e interesuar që Evropa të mbrohet dhe të mbetet korniza brenda së cilës funksionojnë shtetet anëtare, përfshirë Francën”, kishte deklaruar ajo.
Ndërkohë, në gusht, gazeta zvicerane Neue Zürcher Zeitung (NZZ) raportoi se emri i Lagardes ishte përmendur si një kandidate e mundshme për të marrë drejtimin e Forumit Ekonomik Botëror, gjatë një takimi të bordit të organizatës pranë Gjenevës.
Duke iu referuar burimeve anonime, gazeta raportoi se Lagarde, e cila është anëtare e Bordit të Administruesve të Forumit Ekonomik Botëror, kishte falënderuar anëtarët e tjerë për besimin e shprehur dhe ishte deklaruar e “gatshme për të shërbyer”.
Megjithatë, një muaj më vonë, në një intervistë për gazetën franceze La Croix, ajo u shpreh se kandidimi për presidente të Francës “nuk do të ishte ide e mirë”.
“Aty shtrohen çështjet e gjallërisë, energjisë dhe forcës. Ekziston edhe ndjenja e pashmangshme e sakrificës që kërkon një angazhim i tillë. Për më tepër, unë jam 70 vjeçe”, deklaroi Lagarde.
Qendra dhe e djathta franceze në kërkim të drejtimit
Sipas Bruno Cautrès, studiues në institutin Cevipof dhe ligjërues në Universitetin Sciences Po në Paris, rezultatet e Lagardes në sondazhe pasqyrojnë më shumë mungesën e një drejtimi të qartë në kampin e së djathtës franceze sesa një mbështetje të mirëfilltë për mundësinë që ajo të bëhet presidente.
Sipas tij, Lagarde mund të gjejë mbështetje te votuesit e qendrës dhe konservatorët, veçanërisht te ata që kanë siguri financiare, arsimim të lartë dhe shqetësohen për nivelin e borxhit publik.
Megjithatë, një pjesë tjetër e elektoratit mund të mos jetë e njohur me të dhe me karrierën e saj, pasi, siç shpjegon Cautrès, shumë votues “me gjasë nuk e kanë përcjellë karrierën e saj dhe nuk e dinë mirë se kush është ajo”.
Përvoja e gjatë në krye të FMN-së dhe BQE-së mund t’ia rrisë besueshmërinë te një pjesë e votuesve. Por, për të tjerët, kjo përvojë mund të përforcojë perceptimin e saj si një teknokrate e shkëputur nga realiteti i përditshëm i qytetarëve. Kjo është një kritikë që i është drejtuar edhe presidentit aktual të Francës, Emmanuel Macron.
Sipas Cautrès, pozitat e larta që Lagarde ka mbajtur në institucionet ndërkombëtare mund të jenë një armë me dy tehe, pasi ajo mund të shihet si pjesë e elitës që një pjesë e opinionit publik e konsideron përgjegjëse për gjendjen aktuale ekonomike.
“Ajo ka jetuar jashtë Francës për 15 vjet, duke punuar në institucione prestigjioze ndërkombëtare, ku ka fituar shumë mirë. Ekziston një pikëpyetje rreth aftësisë së saj për t’i kuptuar votuesit dhe popullsinë franceze”, shtoi studiuesi.
“Ajo nuk do t’ua marrë votat Mélenchonit apo Le Penit”
Në fund të fundit, kandidimi i mundshëm i Lagardes nuk pritet të ndikojë në mbështetjen për Jean-Luc Mélenchonin apo Marine Le Penin, vlerëson Bernard Dolez, profesor i shkencave politike në Universitetin Paris 1 Panthéon-Sorbonne.
Sipas tij, Lagarde ka më shumë gjasa të tërheqë votuesit që aktualisht anojnë nga kandidatë të qendrës dhe të së djathtës konservatore, si Gabriel Attal dhe Édouard Philippe. Të dy kanë shërbyer si kryeministra gjatë presidencës së Emmanuel Macronit.
“Sfida për çdo kandidat të kampit të qendrës dhe konservatorëve në këtë fazë është të zgjerojë mbështetjen përtej bazës ekzistuese të votuesve. Kjo është një sfidë e konsiderueshme, pasi kandidatët aktualë, përfshirë Glucksmannin, Philippen, Attalin, Retailleau dhe madje edhe figurat e konsoliduara, po hasin vështirësi për ta arritur këtë”, komentoi Dolez.
Gjatë dekadës së fundit, skena politike franceze ka pësuar ndryshime të mëdha, veçanërisht pas zgjedhjes së Emmanuel Macronit president në vitin 2017. Krijimi i lëvizjes së tij politike dhe ardhja në pushtet e Macronit dobësuan strukturat tradicionale të së majtës dhe së djathtës, duke ndryshuar ndjeshëm raportet mes kampeve politike.
Ndërkohë, qendra dhe e djathta konservatore po përballen me vështirësi në përpjekjet për të zgjeruar mbështetjen e tyre. Përçarjet mes tyre janë reflektuar edhe në debatet rreth mundësisë së organizimit të zgjedhjeve paraprake për të përzgjedhur një kandidat të përbashkët për presidencën.
Një nga çështjet më të debatueshme mbetet nëse në këtë proces duhet të përfshihen edhe politikanët e krahut të djathtë, apo nëse përzgjedhja duhet të kufizohet te partitë e qendrës dhe e djathta tradicionale.
Borxhi publik, një nga temat kryesore të fushatës
Meqenëse Lagarde nuk është kandidate zyrtare dhe nuk ka paraqitur ndonjë program politik, qëndrimet e saj për çështjet kryesore të politikës së brendshme franceze mbeten kryesisht të paqarta. Deri më tani, ajo ka shprehur mbështetje për integrimin evropian, disiplinën fiskale dhe reformat strukturore.
Ndërkohë, borxhi publik dhe gjendja e financave shtetërore janë shndërruar në ndër çështjet kryesore të debatit politik në Francë. Kjo ndodh në një kohë kur qeveria po përpiqet të sigurojë miratimin e buxhetit për vitin 2027, në kushtet e një parlamenti të përçarë.
Masat e propozuara për uljen e shpenzimeve publike kanë nxitur kundërshtime të forta nga partitë opozitare dhe sindikatat, ndërsa pakënaqësia sociale po rritet në vend.
Protestat, të cilat fillimisht nisën në shkollat e mesme, janë shtrirë edhe në sektorë të tjerë të shoqërisë. Ato janë nxitur kryesisht nga vështirësitë ekonomike, rritja e kostos së jetesës dhe shtrenjtimi i energjisë. Këto probleme janë rënduar më tej nga lufta në Iran dhe mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, me pasoja të drejtpërdrejta në tregjet e energjisë.
Bernard Dolez theksoi se “vendimmarrësit ekonomikë, brenda dhe jashtë Francës, janë në pritje të shfaqjes së një figure karizmatike, të cilën mund ta shohin si shpëtimtare”.
Në shtator, Lagarde kritikoi propozimin e Jean-Luc Mélenchonit për anulimin e një pjese të borxhit publik francez që mbahet nga Banka Qendrore Evropiane. Ajo paralajmëroi se një veprim i tillë do të ishte në kundërshtim me traktatet e Bashkimit Evropian dhe do të dëmtonte besimin e tregjeve financiare.
Ndërkohë, mundësia e ardhjes së Marine Le Penit në pushtet ka nxitur shqetësime në tregjet financiare. Investitorët druhen se politikat ekonomike të propozuara nga ajo mund t’i vështirësojnë përpjekjet e Francës për të ulur borxhin publik, të rrisin kostot e huamarrjes dhe të shtojnë pasigurinë ekonomike në gjithë eurozonën. /Telegrafi/





