Roveri Curiosity i NASA-s ka sjellë pamjet më të detajuara deri më tani të një prej formacioneve më misterioze gjeologjike në Mars – kreshtave të njohura si yardangs, të skalitura nga erërat gjatë miliona viteve.
Panorama e re, e realizuar më 11 gusht 2026, rreth orës 08:30 sipas kohës lokale në Mars, tregon këto formacione në distancë, të ndriçuara nga rrezet e para të mëngjesit. Pamja u realizua nga kamera Mastcam e Curiosity-t dhe përbëhet nga gjashtë fotografi të bashkuara.
Ndryshe nga shumica e imazheve të Curiosity-t, kjo panoramë u përpunua pa korrigjim të balancës së të bardhës, në mënyrë që të ruhej pamja karakteristike e mëngjesit marsian. Për këtë arsye, pjesa e përparme e imazhit shfaq nuanca të dallueshme blu, ndërsa yardangs ndriçohen nga drita e mëngjesit.
Yardangs shtrihen për rreth 16 kilometra në pjesën veriperëndimore të Mount Sharp, një mal rreth 5 kilometra i lartë, të cilin Curiosity po e ngjit që nga viti 2014. Formacionet përbëhen nga kreshta të mprehta dhe të zgjatura sedimentare, të formuara dhe gërryera nga era.
Mount Sharp përbëhet nga shtresa të ndryshme shkëmbinjsh, secila prej të cilave ruan gjurmë të një periudhe të ndryshme të historisë së Marsit, transmeton Telegrafi.
Duke studiuar këto shtresa, shkencëtarët kanë zbuluar dëshmi se miliarda vite më parë kjo zonë ishte e mbushur me liqene dhe rrjedha uji. Me kalimin e kohës, uji u zhduk dhe la pas minerale e kripëra në sipërfaqe. Më pas, pasi depozitimi i materialeve në mal u ndal, erërat mund të kenë gërryer pjesë të tij dhe të kenë krijuar format e sotme të yardangs.
Megjithatë, shkencëtarët ende nuk e dinë me siguri se si u krijua shtresa e këtyre formacioneve.
“Shtresa e yardangs duket sikur nuk i përket vendit. Ka ngjyrën e gabuar, shtresat janë të anuara në një kënd të pazakontë dhe duket pothuajse sikur është vendosur mbi mal”, tha Ashwin Vasavada, shkencëtar i projektit Curiosity në Laboratorin Jet Propulsion të NASA-s.
Sipas tij, pikërisht kjo e bën formacionin veçanërisht interesant për shkencëtarët. Një prej hipotezave është se shtresa mund të jetë krijuar nga hiri i depozituar gjatë shpërthimeve të lashta vullkanike, por kjo mbetet vetëm një mundësi.
Shkencëtarët e misionit presin që Curiosity të arrijë në bazën e yardangs gjatë vitit 2027. Atje roveri do të mund t’i studiojë nga afër me instrumentet e tij dhe krahun robotik, duke mbledhur të dhëna që mund të ndihmojnë në zbulimin e origjinës së këtij formacioni të pazakontë.
Deri atëherë, ndërsa afrohet gradualisht, Curiosity do të ketë mundësi të fotografojë edhe më nga afër këto struktura.
Panorama e fundit u realizua gjatë ditës së 4,982-të marsiane (sol) të misionit. Curiosity u nis nga Toka më 26 nëntor 2011 dhe mbërriti në Mars në gusht të vitit 2012. Roveri ka vazhduar të funksionojë shumë përtej jetëgjatësisë së parashikuar.
Në gusht, Curiosity arriti gjithashtu një tjetër moment historik, duke fituar 1 kilometër lartësi mbi dyshemenë e kraterit Gale – më shumë se çdo rover tjetër në Mars.
Aktualisht në vitin e dytë të misionit të pestë të zgjatur, Curiosity po eksploron terrene të pasura me sulfate dhe karbonate, minerale që lidhen me periudhat kur sipërfaqja e Marsit filloi të thahej.
Këto shtresa mund t’u japin shkencëtarëve të dhëna të reja për mënyrën se si Marsi kaloi nga një botë ku dikur kishte ujë të rrjedhshëm dhe liqene, në planetin e ftohtë e të thatë që njohim sot. /Telegrafi/
