Diaspora e Kosovës vazhdon të ruajë interesim të madh për zhvillimet në vend, ndërsa një pjesë e konsiderueshme e saj shpreh gatishmëri për t’u kthyer dhe investuar.
Këto janë disa nga gjetjet kryesore të një pyetësori të realizuar nga Telegrafi, përmes të cilit janë analizuar planet e tyre për kthim, interesimi për investime, punësimi, përmbajtjet që duan të shohin në mediat kosovare dhe ndryshimet që i konsiderojnë të nevojshme në Kosovë.
Planifikimi për t’u kthyer
Rezultatet tregojnë se 52.25 për qind e pjesëmarrësve planifikojnë të kthehen në Kosovë, megjithëse për shumicën kthimi mbetet një synim afatgjatë.
Nga 446 të anketuar, 203 persona apo 45.52 për qind kanë deklaruar se planifikojnë të kthehen, por në një të ardhme më të largët. Vetëm 30 persona, përkatësisht 6.73 për qind, synojnë të kthehen brenda vitit të ardhshëm.
Ndërkaq, 111 persona apo 24.89 për qind ende nuk kanë vendosur, kurse 102 të anketuar, ose 22.87 për qind, kanë thënë se nuk planifikojnë të kthehen.
Nëse përfshihen edhe personat që nuk kanë marrë ende një vendim përfundimtar, 77.13 për qind e pjesëmarrësve nuk e përjashtojnë mundësinë e kthimit në Kosovë.
Rreth 66 për qind planifikojnë të investojnë në Kosovë
Gatishmëria për investime rezulton më e lartë se gatishmëria për kthim.
Gjithsej 294 persona, ose 65.92 për qind e të anketuarve, kanë deklaruar se planifikojnë të investojnë në Kosovë në forma të ndryshme. Megjithatë, pjesa më e madhe e interesimit është e orientuar drejt patundshmërive.
Në këtë kategori, 156 persona apo 34.98 për qind kanë zgjedhur investimet në shtëpi, banesa ose tokë për përdorim personal dhe familjar.
Hapjen ose zgjerimin e një biznesi privat e kanë përzgjedhur 92 persona, përkatësisht 20.63 për qind e pjesëmarrësve. Për investime në bujqësi janë deklaruar 24 persona apo 5.38 për qind, ndërsa 22 persona, ose 4.93 për qind, janë të interesuar për letra me vlerë, depozita dhe fonde investimi.
Në anën tjetër, 152 persona apo 34.08 për qind kanë deklaruar se nuk planifikojnë të investojnë në Kosovë.
Të dhënat tregojnë se ekziston një potencial i konsiderueshëm financiar në diasporë, por investimet vazhdojnë të orientohen më shumë drejt sigurimit të pronës sesa drejt veprimtarive prodhuese ose instrumenteve financiare.
Këtë potencial e përforcon edhe niveli i lartë i punësimit: 401 nga 446 pjesëmarrësit, apo 89.91 për qind, kanë deklaruar se janë të punësuar.
Diaspora kërkon më shumë kulturë, tradita dhe lajme ekonomike
Pyetësori ka analizuar edhe llojin e përmbajtjeve që diaspora dëshiron të shohë më shumë në mediat e Kosovës.
Përmbajtjet kulturore dhe traditat janë përzgjedhur nga 248 persona, ose 55.61 për qind e pjesëmarrësve. Menjëherë pas tyre renditen lajmet për ekonominë, biznesin dhe investimet, të zgjedhura nga 237 persona apo 53.14 për qind.
Për historitë e suksesit të diasporës janë shprehur të interesuar 138 persona, ose 30.94 për qind, ndërsa 136 persona apo 30.49 për qind duan më shumë përmbajtje sportive.
Informacionet praktike për dokumente, konsullata dhe procedura administrative janë përzgjedhur nga 111 persona, ose 24.89 për qind. Analizat politike dhe shoqërore janë kërkuar nga 98 persona apo 21.97 për qind, ndërsa videot dhe podkastet nga 49 persona, përkatësisht 10.99 për qind.
Në këtë pyetje, pjesëmarrësit kanë pasur mundësi të zgjedhin më shumë se një kategori, prandaj përqindjet nuk përbëjnë një total prej 100 për qind.
Rezultatet sugjerojnë se diaspora dëshiron përmbajtje që e mban të lidhur me identitetin, kulturën dhe traditat e Kosovës, por njëkohësisht kërkon informacion konkret për mundësitë ekonomike dhe investuese.
Politika, drejtësia dhe ekonomia – fushat ku kërkohen ndryshime
Në pyetjen e hapur se çfarë do të ndryshonin në Kosovë, janë përgjigjur 343 persona, ose 76.91 për qind e pjesëmarrësve.
Për shkak se secili ka pasur mundësi të përgjigjet me fjalët e veta, janë regjistruar mbi 300 formulime të ndryshme. Megjithatë, disa tema janë përsëritur më shpesh.
Pjesëmarrësit kanë përmendur politikën dhe klasën politike, funksionimin e institucioneve, drejtësinë, prokurorinë, korrupsionin dhe sundimin e ligjit. Kritika dhe kërkesa për ndryshime janë shprehur edhe për shëndetësinë, arsimin, ekonominë, pagat dhe krijimin e vendeve të punës.
Në përgjigje janë përmendur gjithashtu mentaliteti shoqëror, raportet ndërmjet qytetarëve, pastërtia, infrastruktura, planifikimi urban, mbështetja për prodhimin vendor dhe trajtimi i diasporës nga institucionet dhe shoqëria në Kosovë.
Shumica e pjesëmarrësve jetojnë në Gjermani dhe Zvicër
Nga 446 pjesëmarrësit, 172 apo 38.57 për qind jetojnë në Gjermani, ndërsa 101 persona ose 22.65 për qind në Zvicër. Së bashku, këto dy vende përfaqësojnë 61.21 për qind të të gjithë të anketuarve.
Pas tyre renditen Suedia me 33 pjesëmarrës, Austria me 25, Finlanda me 17, Shtetet e Bashkuara të Amerikës me 15 dhe Norvegjia me 14.
Sa i përket moshës, grupi më i madh përbëhet nga personat mbi 46 vjeç, me 181 pjesëmarrës apo 40.58 për qind. Grupmosha 26–36 vjeç përfaqësohet me 132 persona, ndërsa ajo 37–45 vjeç me 115 persona.
Vetëm 18 pjesëmarrës, ose 4.04 për qind, i përkasin grupmoshës 18–25 vjeç.
Në aspektin gjinor, 414 pjesëmarrës apo 92.83 për qind janë burra, 26 apo 5.83 për qind janë gra, ndërsa gjashtë persona nuk kanë dashur të deklarohen.
Për shkak të këtij përfaqësimi të pabarabartë gjinor dhe dominimit të pjesëmarrësve nga Gjermania dhe Zvicra, rezultatet duhet të lexohen si qëndrime të personave që kanë marrë pjesë në pyetësor dhe jo si përfaqësim statistikor i të gjithë diasporës së Kosovës.
Në përgjithësi, të gjeturat tregojnë se diaspora mbetet e lidhur me Kosovën dhe shfaq interesim të madh për të kontribuar financiarisht.
Por kthimi i përhershëm shihet kryesisht si një mundësi afatgjatë, ndërsa pakënaqësitë me politikën, institucionet dhe kushtet ekonomike vazhdojnë të ndikojnë në mënyrën se si pjesëtarët e diasporës e shohin të ardhmen e tyre në vend. /Telegrafi/
