Demokratët kanë fituar kontrollin e të dy dhomave të Kongresit amerikan, duke i shkaktuar presidentit Donald Trump një nga humbjet më të mëdha politike të karrierës së tij. Rezultati pritet të ketë ndikim edhe përtej kufijve të SHBA-së, veçanërisht në raportet me Evropën, politikat tregtare dhe mbështetjen për Ukrainën.

Humbja e republikanëve është interpretuar si një vlerësim negativ i votuesve për presidencën e Trumpit, ndërsa çështjet kryesore që ndikuan në rezultat ishin kostoja e lartë e jetesës dhe politikat ekonomike të administratës.

Deri në orën 07:40 sipas kohës së Evropës Qendrore, demokratët kishin siguruar 25 ulëse më shumë në Dhomën e Përfaqësuesve, duke arritur në 220, dy më shumë se 218 ulëset e nevojshme për shumicën.

Në Senat, ata morën shtatë ulëse nga republikanët, përfshirë në Teksas, Ohio, Kansas dhe Maine, transmeton Telegrafi.

Çmimet e larta ndikuan ndjeshëm në vendimin e votuesve. Rreth dy të tretat e pjesëmarrësve në një anketë të realizuar ditën e zgjedhjeve deklaruan se tarifat doganore të vendosura nga Trumpi kishin dëmtuar ekonominë amerikane.

Presidenti tha se do ta pranonte rezultatin, por mohoi që humbja të përbënte një goditje personale për të. Ai gjithashtu paralajmëroi se do të përdorte të drejtën e vetos për të bllokuar nismat e demokratëve, duke publikuar në rrjetet sociale një fotografi të një kapeleje të kuqe me fjalën “VETO”.

Por sa mund të ndryshojë realisht Kongresi i kontrolluar nga demokratët politikat e Trumpit ndaj Evropës dhe tregjeve ndërkombëtare?

A do t’i japë fund Kongresi demokrat kërcënimit të tarifave ndaj Evropës?

Jo domosdoshmërisht. Kjo për shkak se kompetencat e Trumpit për vendosjen e tarifave nuk varen më drejtpërdrejt nga miratimi i Kongresit.

Pas vendimit të Gjykatës Supreme në shkurt, e cila rrëzoi tarifat e vendosura nga presidenti duke përdorur kompetencat emergjente, administrata kaloi në zbatimin e tyre përmes nenit 301 të ligjit amerikan për tregtinë.

Kjo dispozitë i lejon presidentit të ndërmarrë masa tregtare pa pasur nevojë për votim nga ligjvënësit.

Demokratët mund të organizojnë seanca dëgjimore, të kërkojnë llogaridhënie dhe të ngadalësojnë konfirmimin e emërimeve të Trumpit, por nuk mund t’ia heqin lehtësisht këtë kompetencë.

James Smith, ekonomist për tregjet e zhvilluara në bankën holandeze ING, vlerëson se ndarja e pushtetit në Uashington mund ta shtyjë presidentin të mbështetet edhe më shumë në kompetencat e tij ekzekutive.

“Ashtu si në politikën e jashtme, tregtia është një tjetër fushë ku presidenti mund të veprojë në mënyrë të njëanshme, pa pasur nevojë për Kongresin”, kishte shkruar Smith në një analizë para zgjedhjeve.

Ai nuk e përjashtoi mundësinë e vendosjes së tarifave të reja ndaj Evropës, të cilat mund të ndikojnë në inflacionin amerikan dhe në vendimet e Rezervës Federale.

Çfarë do të ndodhë me mbështetjen amerikane për Ukrainën?

Kontrolli i demokratëve mbi Senatin do t’u japë atyre mundësinë të drejtojnë komisionet e tij dhe të ndikojnë në procesin e konfirmimit të emërimeve të propozuara nga Trumpi, kur Kongresi i ri të nisë punën në janar.

Shumë demokratë mbështesin gjithashtu miratimin e fondeve të reja për Ukrainën.

Megjithatë, sfida kryesore mund të jetë sigurimi që këto fonde të shpenzohen realisht. Gjatë dy viteve të fundit, Shtëpia e Bardhë ka bllokuar fonde që ishin miratuar paraprakisht nga Kongresi, duke i mbajtur ato të pashfrytëzuara deri në përfundim të vitit fiskal, kur afati i përdorimit skadon.

Joan Lee, bashkëpunëtore për politikat në Këshillin Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë, kishte paralajmëruar në një koment muajin e kaluar se edhe nëse Kongresi demokrat miraton fonde për Ukrainën apo ndihmë për zhvillim, presidenti mund të mos i shpenzojë ato.

Ajo u ka këshilluar qeverive evropiane që të mbështeten vetëm në fondet që arrijnë realisht te përfituesit.

“Shtetet evropiane duhet t’i trajtojnë fondet e ndara si shprehje të një synimi dhe jo si zotim të garantuar”, kishte deklaruar Lee.

Si reaguan tregjet financiare?

Investitorët reaguan kryesisht me qetësi ndaj rezultateve zgjedhore, ndërsa lëvizjet në tregjet financiare ishin relativisht të kufizuara.

Euroja u rrit me 0.4 për qind, duke arritur në 1.1232 dollarë deri në orën 07:00 sipas kohës së Evropës Qendrore, ndërsa dollari u dobësua kundrejt valutave të tjera kryesore.

Ari shënoi rritje prej 2 për qind, duke arritur në 4.011 dollarë për ons dhe duke kaluar sërish pragun e 4.000 dollarëve. Edhe argjendi u rrit me 3.4 për qind, në 51.49 dollarë.

Kontratat e së ardhmes për aksionet në të dyja anët e Atlantikut shënuan rënie të lehtë. Ato për indeksin S&P 500 ranë me 0.3 për qind, ndërsa për Nasdaq 100 me 0.4 për qind. Kontratat për Euro Stoxx 50 dhe indeksin gjerman DAX shënuan rënie prej rreth 0.5 për qind para hapjes së tregjeve.

Ndërkohë, obligacionet e qeverisë amerikane u rritën në vlerë. Norma e interesit për obligacionet 10-vjeçare amerikane ra me 2.9 pikë bazë, në 4.94 për qind. Ajo për obligacionet dyvjeçare zbriti në 4.61 për qind, ndërsa për ato 30-vjeçare në 5.32 për qind.

Bitcoin mbeti pothuajse i pandryshuar, në rreth 77.700 dollarë, ndërsa nafta Brent tregtohej pranë nivelit prej 104 dollarësh për fuçi.

A është ndarja e pushtetit në Uashington pozitive për investitorët?

Historikisht, tregjet financiare shpesh kanë reaguar pozitivisht kur pushteti ndahet mes presidentit dhe Kongresit. Në situata të tilla, miratimi i ligjeve të mëdha bëhet më i vështirë, duke ulur mundësinë e ndryshimeve të papritura në politikat ekonomike.

Edhe historiku i obligacioneve favorizon këtë skenar. Sipas Luca Bindellit, drejtues i strategjisë së investimeve në bankën private zvicerane Lombard Odier, gjatë tre muajve pas zgjedhjeve të mëparshme të mesmandatit, normat e interesit për obligacionet 10-vjeçare amerikane kanë rënë mesatarisht me 20 deri në 25 pikë bazë.

Diego Barnuevo, analist i tregjeve në kompaninë e pagesave Ebury, vlerëson se fitorja e demokratëve në të dy dhomat mund të ketë ndikim neutral ose lehtësisht pozitiv në perspektivën fiskale të SHBA-së.

Sipas tij, Kongresi mund të kufizojë planet shpenzuese të Trumpit dhe, rrjedhimisht, të ndikojë në uljen e deficitit buxhetor.

Megjithatë, jo të gjithë analistët janë po aq optimistë. Ed Yardeni, president i kompanisë Yardeni Research, paralajmëroi se situata aktuale mund të jetë ndryshe nga rastet e mëparshme.

Wall Street tradicionalisht e mirëpret bllokimin politik, pasi kjo zvogëlon mundësinë e miratimit të ligjeve të diskutueshme. Por, sipas Yardeni, këtë herë rreziku kryesor lidhet me kufirin ligjor të borxhit publik amerikan.

Edhe me Kongres të ndarë politikisht, republikanët dhe demokratët do të duhet të arrijnë marrëveshje për rritjen e këtij kufiri. Një përplasje e gjatë politike mund të rrisë kostot e huamarrjes së qeverisë, në vend që t’i ulë ato.

Barnuevo pret që kufiri i borxhit të bëhet një çështje detyruese gjatë vitit 2027.

Çfarë pritet të ndodhë me euron?

Analistët e valutave nuk presin që rezultatet e zgjedhjeve të sjellin ndryshime të mëdha dhe afatgjata në kursin e këmbimit të euros.

Sipas tyre, për ecurinë e dollarit, vendimet e Rezervës Federale amerikane do të vazhdojnë të kenë më shumë rëndësi sesa përbërja e Kongresit.

“Dollari vazhdon të reagojë kryesisht ndaj politikës së Rezervës Federale, e cila nuk pritet të ndikohet menjëherë dhe drejtpërdrejt nga rezultati i zgjedhjeve të mesmandatit”, deklaruan Francesco Pesole, strateg i valutave në ING, dhe kolegët e tij.

Edhe eurozona përballet me vështirësi të veta. Çmimet e energjisë mbeten të larta, kryesisht për shkak të luftës me Iranin, ndërsa ING pret që inflacioni në eurozonë të qëndrojë rreth nivelit prej 4 për qind.

Gjithashtu, investitorët po kërkojnë kthime më të larta për të mbajtur obligacionet shtetërore franceze, duke shtuar presionin mbi tregjet financiare evropiane.

Kongresi i ri amerikan do të nisë punën në janar. Deri atëherë, Trumpi vazhdon të ketë shumicën republikane në të dy dhomat, ndërsa edhe pas marrjes së kontrollit nga demokratët, presidenti do të ruajë të drejtën e vetos për të bllokuar vendimet e tyre. /Telegrafi/