Bashkimi Evropian duhet të përgatitet të përdorë Instrumentin Kundër Shtrëngimit Ekonomik, të njohur si “bazuka tregtare”, ndaj Shteteve të Bashkuara, në përgjigje të presionit të Uashingtonit për rritjen e çmimeve të barnave në Evropë, ka deklaruar zëvendëskryeministri belg, Frank Vandenbroucke.
Vandenbroucke, i cili njëkohësisht është ministër i Shëndetësisë në Belgjikë, e bëri këtë thirrje në një dokument qëndrimi të publikuar të enjten nga instituti kërkimor Egmont, të cilin e bashkautorësoi me zëvendësshefen e kabinetit të tij, Gloria Ghéquière.
Ai kërkoi gjithashtu që BE-ja të jetë e gatshme të pezullojë koncesionet tarifore të ofruara për Uashingtonin në kuadër të marrëveshjes tregtare Turnberry, të arritur në gusht të vitit 2025, nëse SHBA-ja vendos tarifa shtesë ndaj mallrave evropiane.
Administrata e presidentit amerikan, Donald Trump, po ushtron presion ndaj qeverive evropiane që të paguajnë më shumë për barnat, përmes politikës së saj të çmimeve të ashtuquajtura “të kombit më të favorizuar”. Synimi i Uashingtonit është që çmimet e barnave në SHBA të afrohen me ato të vendeve të tjera të pasura.
Sipas administratës amerikane, qytetarët e SHBA-së po mbajnë në mënyrë të padrejtë një pjesë të madhe të kostove të kërkimit dhe zhvillimit të barnave, ndërsa vendet evropiane përfitojnë nga këto investime.
Politika e “kombit më të favorizuar” i lidh çmimet e barnave në SHBA me çmimet më të ulëta të aplikuara në një grup vendesh të pasura, përfshirë Francën, Gjermaninë dhe Italinë. Deri më tani, Uashingtoni ka arritur marrëveshje për këtë skemë me 26 kompani farmaceutike, të cilat kanë pranuar të bazojnë çmimet e barnave të furnizuara për programin amerikan Medicaid në këto standarde.
Kjo politikë synon t’i shtyjë prodhuesit farmaceutikë që të rrisin çmimet në vendet e tjera, të ulin çmimet në SHBA ose të bëjnë të dyja, transmeton Telegrafi.
Paralelisht, Uashingtoni po shton presionin ndaj vendeve të veçanta të BE-së për të paguar më shumë për barnat. Në qershor, SHBA-ja nisi një hetim në kuadër të nenit 301 ndaj Gjermanisë, lidhur me pretendimet për “nënfinancim të vazhdueshëm” të barnave inovative. Hetimi mund të çojë në vendosjen e tarifave shtesë, duke tejkaluar kufirin prej 15 për qind të përcaktuar në marrëveshjen Turnberry.
Përballë këtij presioni, disa vende evropiane po përpiqen të bashkërendojnë përgjigjen e tyre. Në një takim joformal të mbajtur javën e kaluar në Dublin, ministrat nga Irlanda, Franca, Gjermania, Italia, Danimarka, Suedia, Holanda dhe Belgjika diskutuan mundësinë e krijimit të një task-force evropiane për sektorin farmaceutik.
“Nëse nuk punojmë së bashku dhe nuk veprojmë si ekip, vendet do të tundohen në mënyrë të pashmangshme të veprojnë të vetme”, deklaroi ministri francez i Tregtisë, Nicolas Forissier, për POLITICO-n.
Në dokumentin e tyre, Vandenbroucke dhe Ghéquière argumentojnë se Brukseli duhet të nisë një hetim në kuadër të Instrumentit Kundër Shtrëngimit Ekonomik, si përgjigje ndaj politikës amerikane për çmimet e barnave. Ky mekanizëm i lejon BE-së të vendosë tarifa dhe kufizime ndaj shërbimeve në rastet kur një vend i tretë përdor presion ekonomik për të ndikuar në politikat e saj tregtare, me kusht që masa të mbështetet nga një shumicë e cilësuar e shteteve anëtare.
“Procedura është mjaft e ndërlikuar, por edhe hapja e një shqyrtimi do të kishte efektin e vet”, thuhet në dokument.
Autorët vënë në dukje gjithashtu një klauzolë në marrëveshjen e kompanisë Pfizer me administratën amerikane, sipas së cilës kompania duhet t’i ndajë me qeverinë e SHBA-së të ardhurat shtesë që vijnë nga rritja e çmimeve jashtë vendit. “Kështu, pagesat më të larta në vendet e tjera bëhen vetë burim të ardhurash për qeverinë amerikane”, shkruajnë ata.
Vandenbroucke, ekonomist me profesion, vuri në pikëpyetje edhe logjikën ekonomike të kësaj politike. Sipas tij, për shkak se tregu amerikan është shumë më fitimprurës se tregjet e tjera, kompanitë farmaceutike mund të pranojnë të tërhiqen nga disa vende të huaja, nëse kjo u mundëson të ruajnë çmimet e larta në SHBA.
Ai paralajmëroi se pasojat për Evropën mund të jenë rritje e ndjeshme e çmimeve të barnave ose tërheqje e disa produkteve nga tregu, ndërsa ulja e çmimeve në SHBA do të ishte relativisht e kufizuar.
Sipas një parashikimi të cituar në dokument, çmimet në vendet që përdoren si pikë referimi mund të trefishohen, ndërsa në SHBA mund të ulen vetëm nga 7.5 deri në 15 për qind.
“Pasojat do të shkonin përtej buxhetit të barnave, duke ushtruar presion mbi solidaritetin që sistemi i sigurimit shëndetësor universal synon të garantojë”, përfundojnë autorët. /Telegrafi/
