Një rrjet i panjohur deri më tani tunelesh dhe hapësirash nëntokësore është zbuluar nën kompleksin historik të Hagia Sofisë në Stamboll, gjatë punimeve për restaurimin e këtij monumenti.

Gjatë gërmimeve janë identifikuar gjashtë hapësira nëntokësore dhe nëntë tunele, ndërsa deri më tani janë pastruar rreth 420 metra të këtij rrjeti. Nga Kopshti i Vezirit dhe kopshti perëndimor janë larguar afërsisht 3.000 tonë materiale mbushëse.
Sipas raportimit të Euronews, këto zbulime mund të ndihmojnë në kuptimin më të mirë të historisë së monumentit, pasi disa prej strukturave mund t’i përkasin një periudhe më të hershme se ndërtimi i kishës aktuale, në shekullin VI.
Ministri turk i Kulturës dhe Turizmit, Mehmet Nuri Ersoy, ka vizituar hapësirat e zbuluara, i shoqëruar nga shkencëtarët që po marrin pjesë në projektin e restaurimit.
Një prej zbulimeve më interesante është një strukturë nëntokësore varrimi në zonën e Kopshtit të Vezirit. Aty janë identifikuar shtresa arkitekturore rreth 1.5 metra nën nivelin e dyshemesë së njohur më parë, ndërsa studiuesit po shqyrtojnë nëse ato i përkasin një faze më të hershme të ndërtimit.
Në kopshtin perëndimor janë identifikuar gjashtë hapësira të lidhura përmes nëntë tuneleve. Shtatë prej tyre janë pastruar, ndërsa dy të tjerët ndodhen në fazën e dokumentimit. Tuneli më i gjatë arrin 180 metra, por funksioni i tij fillestar ende nuk është përcaktuar.
Mund të kenë qenë pjesë e sistemit të vjetër të ujësjellësit
Shkencëtarët vlerësojnë se tunelet mund të kenë qenë pjesë e një sistemi më të gjerë të menaxhimit të ujërave në Kostandinopojën e dikurshme. Disa prej tyre dyshohet se janë përdorur për shpërndarjen e ujit dhe largimin e ujërave të shiut.
Përveç gërmimeve, punimet përfshijnë edhe riparimin e strukturave, përforcimin e mureve dhe stabilizimin e pjesëve të dëmtuara të tuneleve.
Autoritetet turke po shqyrtojnë mundësinë që disa prej hapësirave nëntokësore të hapen për vizitorët. Megjithatë, ende nuk është përcaktuar se cilat pjesë do të jenë të qasshme për publikun dhe kur mund të ndodhë kjo.
Një tjetër mundësi që po shqyrtohet është shfrytëzimi i rrjetit nëntokësor për përmirësimin e ventilimit të monumentit.
Hagia Sofia u ndërtua gjatë sundimit të perandorit Justinian, në periudhën 532–537, mbi themelet e kishave më të vjetra të krishtera. Monumenti vazhdon të jetë objekt i hulumtimeve arkeologjike dhe arkitekturore.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
Burimi: Sinjali





