Kolesteroli i lartë është një nga faktorët e rëndësishëm të rrezikut për atakun në zemër dhe goditjen në tru, dhe ajo që është veçanërisht e rrezikshme është se shpesh nuk shkakton asnjë simptomë. Megjithatë, ndryshime të caktuara në sy, duar dhe këmbë mund të paralajmërojnë për nivele jashtëzakonisht të larta të kolesterolit në gjak. Mjekët theksojnë se është e rëndësishme t’i njihni këto shenja dhe të kontrolloni shëndetin tuaj në kohë.
Fondacioni Britanik i Zemrës (BHF) paralajmëron për disa shenja të dukshme që mund të shfaqen veçanërisht tek njerëzit me kolesterol të lartë të trashëguar, shkruan Mirror .
Ënjtje dhe gunga në nyje dhe tendona
Një nga shenjat e mundshme të kolesterolit të lartë janë ksantomat, ose depozitat yndyrore që mund të shfaqen në pjesë të ndryshme të trupit.
Sipas Fondacionit Britanik të Zemrës, ksantomat e tendinave mund të shfaqen si ënjtje në kyçe të duarve, gjunjë ose në tendinin e Akilit, në pjesën e prapme të kyçit të këmbës.
Një rast interesant u përshkrua në një punim mjekësor të botuar në vitin 2013. Në atë kohë, një burrë 42-vjeçar kërkoi ndihmë mjekësore për shkak të vështirësisë në lëvizjen e gishtit unazor dhe gishtit të vogël të dorës së majtë. Testet treguan se ai kishte kolesterol të lartë dhe një biopsi zbuloi praninë e qelizave ksantoma, të shoqëruara me akumulimin e yndyrës përgjatë tendinave.
Depozita të verdha rreth syve
Gungat e vogla, të verdha që shfaqen në qepalla, veçanërisht pranë qosheve të brendshme të syve, quhen ksantelazma.
Këto janë depozita yndyrore nën lëkurë që mund të shoqërohen me nivele të larta të kolesterolit. Megjithatë, ksantelazmat mund të ndodhin edhe tek njerëzit me nivele normale të lipideve në gjak, kështu që prania e tyre vetëm nuk është e mjaftueshme për një diagnozë.
Një unazë e ndritshme rreth irisit të syrit
Një tjetër shenjë e mundshme është një unazë e zbehtë e bardhë ose gri që shfaqet përgjatë skajit të kornesë, rreth irisit të syrit. Ky fenomen quhet hark korneal.
Është relativisht e zakonshme tek të moshuarit dhe zakonisht nuk është shkak për shqetësim. Megjithatë, nëse shfaqet në një moshë më të re, mund të tregojë një çrregullim të metabolizmit të yndyrnave dhe të jetë një arsye për të kontrolluar kolesterolin.
Kolesteroli i trashëguar mund të rritet që nga lindja.
Ndryshimet e lartpërmendura mund të ndodhin tek njerëzit me hiperkolesterolemi familjare, një çrregullim i trashëguar që shkakton nivele jashtëzakonisht të larta të kolesterolit LDL në gjak.
Njerëzit me këtë gjendje mund të kenë kolesterol të lartë që nga lindja, gjë që rrit rrezikun e zhvillimit të parakohshëm të sëmundjeve të zemrës dhe të enëve të gjakut. Rreziku është veçanërisht i rëndësishëm për njerëzit me një histori familjare të kolesterolit shumë të lartë ose sulmeve në zemër në moshë të re.
Megjithatë, kolesteroli i lartë nuk është domosdoshmërisht i trashëgueshëm; nivelet e tij mund të ndikohen edhe nga një dietë e pasur me yndyrna të ngopura, aktiviteti fizik i pamjaftueshëm, pesha e tepërt trupore, pirja e duhanit dhe konsumimi i tepërt i alkoolit.
Rreziku rritet gjithashtu me moshën, dhe disa sëmundje, siç është diabeti, gjithashtu mund të ndikojnë në nivelet e kolesterolit.
Pse kolesteroli i lartë është kaq i rrezikshëm?
Kolesteroli është një substancë yndyrore që trupi ka nevojë për të funksionuar normalisht. Ai ndihmon në ndërtimin e membranave qelizore, krijimin e hormoneve dhe prodhimin e vitaminës D dhe acideve biliare të nevojshme për tretjen e yndyrnave.
Edhe pse e marrim edhe nga ushqimi, pjesa më e madhe e kolesterolit që i nevojitet trupit tonë prodhohet nga mëlçia. Problemi lind kur nivelet e kolesterolit në gjak bëhen shumë të larta, veçanërisht kolesteroli LDL.
LDL, i njohur si kolesterol i keq, mund të grumbullohet në muret e enëve të gjakut dhe të kontribuojë në formimin e pllakave aterosklerotike. Me kalimin e kohës, arteriet mund të ngushtohen, duke e bërë më të vështirë rrjedhjen e gjakut dhe duke rritur rrezikun e atakut në zemër dhe goditjes në tru.
Nga ana tjetër, HDL, ose kolesteroli i mirë, ndihmon në largimin e kolesterolit të tepërt nga indet dhe transportimin e tij në mëlçi. Nivelet më të larta të HDL shpesh shoqërohen me një rrezik më të ulët të sëmundjeve të zemrës, megjithëse ato në vetvete nuk garantojnë mbrojtje.
Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme të monitorohen nivelet e kolesterolit dhe të mos mbështetemi vetëm në shfaqjen e mundshme të simptomave.
Si të ulni kolesterolin e keq?
Kolesteroli i lartë LDL mund të ulet duke ndryshuar dietën dhe stilin e jetës, megjithëse disa njerëz mund të kenë nevojë edhe për ilaçe. Ekspertët e Harvardit rekomandojnë bollgurin sepse përmban fibra të tretshme, të cilat ndihmojnë në uljen e niveleve të kolesterolit në gjak.
Organizata britanike Heart UK këshillon uljen e konsumit të yndyrnave të ngopura, siç janë gjalpi, mishrat e yndyrshëm dhe djathrat me yndyrë të plotë, dhe zëvendësimin e tyre me vaj ulliri, arra dhe fara. Është e dobishme të hani më shumë fruta, perime, bishtajore dhe drithëra të plota, si dhe të ushtroheni rregullisht.
Kur duhet të vizitoni një mjek?
Kolesteroli i lartë shpesh nuk ka simptoma, kështu që analizat e rregullta të gjakut janë mënyra më e mirë për ta zbuluar atë. Sipas Shërbimit Shëndetësor Kombëtar (NHS) të Mbretërisë së Bashkuar, analizat janë veçanërisht të rëndësishme për njerëzit me faktorë shtesë rreziku, siç janë presioni i lartë i gjakut, diabeti ose mbipesha.
Nëse vini re depozita të verdha rreth syve, gunga në tendona ose një unazë të lehtë rreth irisit, konsultohuni me mjekun tuaj. Zbulimi dhe trajtimi i hershëm i kolesterolit të lartë mund të zvogëlojë ndjeshëm rrezikun e atakut në zemër dhe goditjes në tru.
