Sheqeri në gjak mund të jetë normal edhe kur organizmi ka filluar të shfaqë çrregullime metabolike. Zbulimi i hershëm, analizat e duhura dhe disa ndryshime në stilin e jetesës mund të ulin ndjeshëm rrezikun e diabetit të tipit 2

Diabeti i tipit 2 nuk zhvillohet brenda natës. Shpesh, ndryshimet në mënyrën se si organizmi e përdor insulinën fillojnë shumë kohë përpara se glukoza të kalojë kufijtë normalë. Pikërisht kjo periudhë është veçanërisht e rëndësishme, sepse ndërhyrja në kohë mund të përmirësojë shëndetin metabolik dhe të parandalojë ose vonojë shfaqjen e sëmundjes.

Megjithatë, jo çdo çrregullim i ndjeshmërisë ndaj insulinës përparon drejt diabetit. Ecuria varet nga shumë faktorë, përfshirë trashëgiminë, peshën trupore, aktivitetin fizik dhe funksionimin e pankreasit.

“Rezistenca ndaj insulinës mund të çojë në prediabet dhe shumica e njerëzve me prediabet kanë edhe rezistencë ndaj insulinës”, shpjegon dr. Sydney Blount, endokrinologe në Nebraska Medicine.

Çfarë ndodh në organizëm dhe ku qëndron dallimi?

Insulina është hormon që prodhohet nga pankreasi dhe ndihmon glukozën të kalojë nga gjaku në qeliza, ku përdoret për energji.

Kur zhvillohet rezistenca ndaj insulinës, qelizat nuk reagojnë më aq mirë ndaj këtij hormoni. Për ta kompensuar këtë gjendje, pankreasi prodhon sasi më të mëdha insuline dhe për një periudhë mund ta mbajë sheqerin në gjak brenda vlerave normale.

Problemi shfaqet kur ky mekanizëm kompensues nuk është më i mjaftueshëm. Glukoza fillon të rritet dhe mund të zhvillohet prediabeti.

Megjithatë, jo çdo person me rezistencë ndaj insulinës zhvillon domosdoshmërisht prediabet apo diabet. Ecuria varet nga faktorët gjenetikë, pesha trupore, aktiviteti fizik dhe gjendja e përgjithshme metabolike.

Cilat analiza e zbulojnë prediabetin?

Prediabeti zakonisht nuk shkakton simptoma të dukshme, prandaj shumë njerëz e zbulojnë rastësisht gjatë analizave rutinë.

Sipas kritereve të Shoqatës Amerikane të Diabetit (ADA), prediabeti mund të identifikohet përmes tri analizave kryesore:

Glukoza esëll: 5,6–6,9 mmol/L (100–125 mg/dL).
Hemoglobina e glikuar (HbA1c): 5,7–6,4%, që pasqyron mesataren e sheqerit në gjak gjatë dy deri tre muajve të fundit.
Testi oral i tolerancës ndaj glukozës (OGTT): 7,8–11,0 mmol/L (140–199 mg/dL), dy orë pas marrjes së 75 gramëve glukozë.

Këto vlera vlejnë për të rriturit jo shtatzënë. Mjeku vendos nëse nevojitet përsëritja e analizave ose vlerësim shtesë, në varësi të rezultateve dhe faktorëve të rrezikut.

A mund të dallohet rezistenca ndaj insulinës pa analiza?

Rezistenca ndaj insulinës shpesh zhvillohet pa simptoma të qarta. Për më tepër, nuk ekziston një analizë e vetme rutinore që e konfirmon me besueshmëri në çdo rast.

Mjeku vlerëson glukozën, yndyrnat në gjak, perimetrin e belit, tensionin arterial dhe tregues të tjerë metabolikë.

Një shenjë që mund të lidhet me rezistencën ndaj insulinës është errësimi dhe trashja e lëkurës, veçanërisht në qafë, sqetulla ose palosjet e trupit. Kjo gjendje quhet acanthosis nigricans, por prania e saj nuk e konfirmon vetvetiu diagnozën.

Kush rrezikon më shumë?

Rreziku i rezistencës ndaj insulinës dhe prediabetit rritet te personat me mbipeshë, sidomos kur yndyra grumbullohet në zonën e barkut, si dhe te ata që kanë prindër, vëllezër ose motra me diabet të tipit 2.

Faktorë të tjerë janë mungesa e aktivitetit fizik, ushqyerja jo e shëndetshme, diabeti gjatë shtatzënisë, sindroma e vezoreve policistike dhe apnea obstruktive e gjumit.

Rezistenca ndaj insulinës lidhet gjithashtu me tensionin e lartë, çrregullimet e kolesterolit dhe triglicerideve, si dhe sëmundjen metabolike të mëlçisë së yndyrshme.

Prania e këtyre faktorëve nuk nënkupton se personi ka patjetër prediabet, por është arsye për të diskutuar me mjekun rreth kontrollit të glukozës.

Ndryshimet që mund ta ulin rrezikun e diabetit deri në 58 për qind

Lajmi i mirë është se rezistenca ndaj insulinës mund të përmirësohet dhe përparimi nga prediabeti drejt diabetit të tipit 2 shpesh mund të parandalohet ose të vonohet.

Studimi i njohur amerikan Diabetes Prevention Program tregoi se një program i strukturuar, që kombinonte humbjen e rreth 7 për qind të peshës trupore me të paktën 150 minuta aktivitet fizik në javë, uli shfaqjen e diabetit të tipit 2 me 58 për qind gjatë rreth tre viteve.

Përfitimi ishte edhe më i madh te pjesëmarrësit mbi 60 vjeç.

Rekomandimet kryesore përfshijnë ecjen e shpejtë, ushtrimet për forcimin e muskujve, zvogëlimin e peshës së tepërt, konsumimin e perimeve, bishtajoreve, drithërave integrale dhe proteinave cilësore, si dhe kufizimin e pijeve të ëmbëlsuara dhe ushqimeve shumë të përpunuara.

Gjumi i rregullt, ndërprerja e duhanit dhe trajtimi i apnesë së gjumit janë gjithashtu të rëndësishëm për shëndetin metabolik.

Kur duhet dyshuar se është zhvilluar diabeti?

Ndryshe nga prediabeti, diabeti mund të shoqërohet me etje të shtuar, urinim të shpeshtë, lodhje, uri të pazakontë, turbullim të shikimit dhe ndonjëherë rënie të pashpjegueshme në peshë.

Nëse shfaqen këto simptoma, nevojitet kontroll mjekësor dhe matje e glukozës. Megjithatë, diabeti i tipit 2 mund të zhvillohet edhe pa shenja të dukshme.

Pse zbulimi i hershëm ka kaq shumë rëndësi?

Glukoza e lartë për një kohë të gjatë mund të dëmtojë enët e gjakut, nervat, veshkat dhe sytë, duke rritur gjithashtu rrezikun për sëmundje kardiovaskulare.

Por prediabeti nuk është një diagnozë që nënkupton zhvillim të pashmangshëm të diabetit. Për shumë njerëz, ai është një mundësi për të vepruar përpara se të shfaqen komplikimet.

Mesazhi kryesor është i thjeshtë: sheqeri normal nuk e përjashton rezistencën ndaj insulinës, ndërsa prediabeti nuk do të thotë se diabeti është i pashmangshëm. Kontrollet e rregullta dhe ndryshimet e qëndrueshme të stilit të jetesës mund të bëjnë një ndryshim të madh. /Telegrafi/