57% e qytetarëve e konsiderojnë dezinformimin problem serioz, ndërsa interesi për aktualitetin dhe gazetarinë cilësore po bie. Në të njëjtën kohë, platformat ndërkombëtare dixhitale po marrin më shumë të ardhura nga reklamat sesa të gjitha mediat zvicerane së bashku.

Dezinformimi po bëhet një shqetësim gjithnjë e më i madh për popullsinë zvicerane, por, pavarësisht kësaj, interesi për lajmet dhe gazetarinë cilësore është në rënie. Këto janë disa nga përfundimet kryesore të botimit të fundit të librit vjetor “Cilësia e Medias”, të publikuar nga Qendra Kërkimore për Sferën Publike dhe Shoqërinë (fög) në Universitetin e Cyrihut, shkruan 24 heures.

Sipas një ankete përfaqësuese me më shumë se 1.200 persona, 57% e të anketuarve e konsiderojnë dezinformimin një problem mjaft të rëndësishëm ose shumë të rëndësishëm. Pesë vjet më parë, kjo përqindje ishte 49%.

Ndërgjegjësimi në rritje duket se lidhet edhe me përvojën e drejtpërdrejtë të qytetarëve. Pak më shumë se gjysma e të anketuarve thonë se përballen çdo ditë me dezinformim të hapur ose të dyshuar. Pesë vjet më parë, këtë e pohonte më pak se një e treta e tyre.

Rrjetet sociale, burimi kryesor i përmbajtjeve mashtruese

Më së shumti, qytetarët zviceranë hasin përmbajtje mashtruese në mediat sociale. Sipas anketës, 76% e të anketuarve thonë se përballen me to mjaft shpesh ose shumë shpesh.

Pas rrjeteve sociale renditen platformat e videove, si YouTube, aplikacionet e mesazheve dhe chatbot-et që përdorin inteligjencën artificiale.

Në të kundërt, radioja, gazetat, televizioni dhe faqet e internetit të lajmeve lidhen dukshëm më pak me fenomenin e lajmeve të rreme. Autorët e librit vjetor vërejnë se shtypi po perceptohet gjithnjë e më shumë si pjesë e zgjidhjes dhe jo si pjesë e problemit. Sipas tyre, gazetaria cilësore ka më shumë mundësi t’i rezistojë dezinformimit.

Të dhënat e mbledhura nga fög mbështesin gjithashtu pikëpamjen se konsumimi i rregullt i lajmeve cilësore lidhet me një ndjeshmëri më të ulët ndaj teorive të konspiracionit.

Teoritë e konspiracionit gjejnë mbështetje te një pjesë e qytetarëve

Në kuadër të studimit, studiuesit vlerësuan edhe shkallën në të cilën të anketuarit janë të prirur të besojnë teori konspirative.

Rezultatet tregojnë se 41% e të anketuarve besojnë se elitat politike po nxisin qëllimisht imigracionin drejt Evropës, me synimin për të ndryshuar përbërjen afatgjatë të popullsisë.

Ndërkohë, 36% e konsiderojnë të besueshme pretendimin se rrjetet hebraike kontrollojnë prapaskenat e politikës perëndimore. Një tjetër 34% besojnë se antenat e telefonisë celulare 5G paraqesin rrezik për probleme serioze shëndetësore.

Sipas studiuesve, njerëzit që informohen rregullisht përmes mediave cilësore janë më pak të prirur të besojnë këto pretendime. Në anën tjetër, ata që ndjekin më rrallë lajmet janë dukshëm më të ndjeshëm ndaj teorive të tilla.

Kjo prirje vërehet si te personat që konsumojnë pak lajme, ashtu edhe te ata që konsultojnë rrallë mediat, por përdorin shpesh platforma si Instagram dhe TikTok, transmeton Telegrafi.

Interesi për lajmet po bie, veçanërisht te të rinjtë

Pavarësisht shqetësimit në rritje për dezinformimin, interesi i qytetarëve për ngjarjet aktuale dhe gazetarinë cilësore po dobësohet ndjeshëm.

Sipas librit vjetor, vetëm 49% e të anketuarve shprehin ende interes të madh për aktualitetin. Kjo përbën një rënie prej dhjetë pikësh përqindjeje krahasuar me vitin 2016.

Rënia është veçanërisht e dukshme te të rinjtë e moshës 18 deri në 24 vjeç. Vetëm 34% e tyre shprehin aktualisht interes të madh për lajmet, ndërsa mediat sociale janë bërë burimi i tyre kryesor i informacionit.

Në përgjithësi, gjithnjë e më pak njerëz po i marrin lajmet përmes një mediaje të caktuar. Sipas studiuesve, ky zhvillim dobëson mediat cilësore dhe shton varësinë e publikut nga platformat teknologjike.

Përballë këtyre zhvillimeve, autorët rekomandojnë masa për të zvogëluar numrin e njerëzve që janë të informuar dobët dhe për të siguruar qëndrueshmërinë e gazetarisë cilësore.

Të ardhurat nga reklamat po largohen nga mediat zvicerane

Ndërsa interesi për lajmet tradicionale bie, gazetaria zvicerane po përballet edhe me një dobësim të burimeve financiare.

Të ardhurat e mediave zvicerane nga reklamat ranë me 4% në vitin 2025, duke zbritur në 1,9 miliardë franga. Në të kundërt, të ardhurat e platformave ndërkombëtare dixhitale po rriten.

Sipas librit vjetor, këto platforma tashmë sigurojnë më shumë të ardhura nga reklamat në Zvicër sesa të gjitha mediat e vendit së bashku.

Për këtë arsye, fög e konsideron veçanërisht të rëndësishme ruajtjen e një shërbimi mediatik publik, të aksesueshëm gjerësisht edhe në internet.

Studiuesit kërkojnë gjithashtu vendosjen e një të drejte fqinjësore, e cila do t’i detyronte platformat kryesore dixhitale dhe ofruesit e inteligjencës artificiale të kompensonin në mënyrë të drejtë punën gazetareske.

Një tjetër propozim është krijimi i kuponëve të abonimit, të bashkëfinancuar nga autoritetet publike dhe të destinuar për studentët dhe praktikantët. Këta kuponë do t’u mundësonin të rinjve të abonoheshin në versionet dixhitale të mediave të tyre të preferuara me çmime dukshëm më të ulëta.

Cilësia është përmirësuar, por diversiteti i medias vazhdon të bjerë

Një nga të paktat zhvillime pozitive të evidentuara në raport është përmirësimi i lehtë i cilësisë së medias zvicerane gjatë vitit të kaluar, veçanërisht sa i përket rëndësisë së përmbajtjes dhe kontekstualizimit të saj.

Megjithatë, diversiteti mediatik vazhdon të bjerë. E njëjta përmbajtje gazetareske po publikohet gjithnjë e më shpesh në media të ndryshme.

Në Zvicrën gjermanishtfolëse, pjesa e kombinuar e tregut e tri grupeve më të mëdha mediatike parashikohet të rritet nga 66% në vitin 2017 në 73% në vitin 2024.

Bëhet fjalë për Korporatën Zvicerane të Transmetimeve (SRG SSR), CH Media dhe TX Group, ku bën pjesë edhe ekipi editorial i medias që ka publikuar materialin.

Gjetjet e librit vjetor nxjerrin në pah një kontrast: ndërsa qytetarët janë gjithnjë e më të shqetësuar për dezinformimin, ata po i kushtojnë gjithnjë e më pak vëmendje lajmeve dhe gazetarisë cilësore, pikërisht në një kohë kur mediat zvicerane po përballen me presion në rritje financiar dhe me përqendrim më të madh të tregut./Telegrafi/