Me ardhjen e vjeshtës, ditët shkurtohen, temperaturat fillojnë të bien dhe ekspozimi ndaj dritës së diellit zvogëlohet.

Përveç ndryshimeve në natyrë, shumë njerëz vërejnë edhe ndryshime në disponimin e tyre, duke u ndier më të lodhur, më pak energjikë ose më të prirur për të qëndruar në shtëpi.

Por, a ka një shpjegim shkencor për këtë fenomen?

Sipas Institutit Kombëtar të Shëndetit Mendor në SHBA (NIMH), ndryshimet sezonale dhe sidomos reduktimi i orëve të dritës gjatë vjeshtës dhe dimrit mund të ndikojnë në humorin, gjumin dhe sjelljen e njeriut.

Më pak dritë dielli, ndryshime në organizëm

Një nga faktorët kryesorë lidhet me orën biologjike të trupit, e njohur si ritmi cirkadian. Ky mekanizëm ndihmon në rregullimin e ciklit të gjumit dhe zgjimit.

Kur ditët shkurtohen, ekspozimi ndaj dritës natyrale zvogëlohet dhe kjo mund të ndikojë në ritmin biologjik, duke shkaktuar ndryshime në energji dhe disponim.

Roli i serotoninës dhe melatoninës

Serotonina është një substancë kimike në tru që luan rol të rëndësishëm në rregullimin e humorit. Hulumtimet sugjerojnë se ekspozimi më i ulët ndaj dritës së diellit mund të ndikojë në funksionimin e mekanizmave që rregullojnë nivelet e serotoninës.

Ndërkohë, melatonina është hormoni që ndihmon organizmin të përgatitet për gjumë. Ndryshimet sezonale të dritës mund të ndikojnë në prodhimin e saj, duke sjellë përgjumje dhe ndryshime në orarin e gjumit.

Çfarë është depresioni sezonal?

Për disa njerëz, ndryshimet e humorit gjatë stinëve janë më të theksuara. Në raste të caktuara, ato mund të lidhen me çrregullimin afektiv sezonal (SAD), një formë depresioni që shfaqet në periudha të caktuara të vitit.

Sipas NIMH, simptomat më të zakonshme të formës që shfaqet gjatë vjeshtës dhe dimrit përfshijnë:

-Mungesë energjie dhe lodhje të vazhdueshme.

-Nevojë më të madhe për gjumë.

-Humbje të interesimit për aktivitete të zakonshme.

-Ndryshime në oreks dhe dëshirë më të madhe për ushqime me karbohidrate.

-Tërheqje nga aktivitetet shoqërore.

Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se jo çdo ndryshim i disponimit gjatë vjeshtës nënkupton depresion sezonal.

Si mund ta përmirësojmë disponimin gjatë kësaj periudhe?

Ekspertët e shëndetit rekomandojnë disa zakone të thjeshta që mund të ndihmojnë në mirëqenien e përditshme:

-Kaloni më shumë kohë jashtë gjatë orëve me dritë natyrale.

-Mbani një orar të rregullt të gjumit.

-Bëni aktivitet fizik në mënyrë të vazhdueshme.

-Qëndroni në kontakt me familjen dhe miqtë.

-Mos i neglizhoni aktivitetet që ju sjellin kënaqësi.

Nëse ndryshimet e humorit zgjasin, përkeqësohen ose ndikojnë në jetën e përditshme, rekomandohet konsultimi me një profesionist shëndetësor.

Në fund, vjeshta nuk sjell vetëm ndryshime në mot dhe në natyrë. Ajo mund të ndikojë edhe në mënyrën se si ndihemi, ndërsa kuptimi i këtyre ndryshimeve na ndihmon të kujdesemi më mirë për shëndetin tonë mendor.