Zemërimi, të qarat dhe kërkesat e vazhdueshme nuk janë gjithmonë shenja llastimi. Psikologjia shpjegon çfarë fshihet pas këtyre sjelljeve dhe si të vendosni kufij pa e lënduar fëmijën

Kur një fëmijë qan me ngulm sepse nuk i blihet një lodër, zemërohet kur i ndalohet diçka ose kërkon vëmendjen e prindërve në çdo moment, reagimi i të rriturve shpesh është i menjëhershëm: “Është shumë i llastuar!”.

Megjithatë, pas këtyre sjelljeve mund të fshihen arsye krejt të tjera: mosha, lodhja, nevoja për afërsi emocionale ose vështirësia për të përballuar zhgënjimin.

Psikologët theksojnë se vendosja e kufijve nuk nënkupton mungesë dashurie. Përkundrazi, fëmijët kanë nevojë si për ngrohtësi emocionale, ashtu edhe për rregulla të qarta që i ndihmojnë të zhvillojnë vetëkontrollin.

Çfarë do të thotë në të vërtetë kur e quajmë një fëmijë të llastuar?

Shprehja “fëmijë i llastuar” përdoret shpesh në jetën e përditshme, por nuk përbën diagnozë psikologjike.

Zakonisht u referohet fëmijëve që kërkojnë vazhdimisht diçka, reagojnë ashpër ndaj refuzimit ose presin që dëshirat t’u plotësohen menjëherë.

Megjithatë, ky etiketim nuk shpjegon arsyen e sjelljes.

Një fëmijë i vogël ende po mëson të presë, të ndajë gjërat me të tjerët dhe të përballojë zhgënjimin. Prandaj, reagimet e tij nuk mund të vlerësohen njësoj si ato të një fëmije më të madh.

Para se ta qortojnë, prindërit duhet të pyesin veten: A është i lodhur? I uritur? I shqetësuar? A e ka kuptuar çfarë kërkohet prej tij?

Si mëson fëmija ta pranojë fjalën “jo”?

Kufijtë i ndihmojnë fëmijët të kuptojnë çfarë lejohet dhe çfarë jo. Kur rregullat janë të qarta dhe zbatohen vazhdimisht, fëmija ndihet më i sigurt.

Por edhe kur kufijtë vendosen drejt, zemërimi dhe zhgënjimi janë reagime të natyrshme.

Prindi mund ta pranojë emocionin pa ndryshuar vendimin. Për shembull: “E kuptoj që je i mërzitur sepse sot nuk mund ta blejmë këtë lodër”.

Kjo fjali i tregon fëmijës se ndjenjat e tij kuptohen, por nuk nënkupton se kërkesa do t’i plotësohet.

Qetësia, qëndrueshmëria dhe shpjegimet e shkurtra janë më të dobishme sesa debatet e gjata gjatë një shpërthimi emocional.

Foto: Zinkevych_D

Pse fëmija kërkon vazhdimisht vëmendje?

Fëmijët mësojnë edhe nga reagimet e të rriturve.

Nëse prindërit reagojnë vetëm kur fëmija bërtet, ndërsa kërkesat e qeta kalojnë pa u vënë re, ai mund të fillojë ta përdorë gjithnjë e më shpesh këtë mënyrë komunikimi.

Prandaj, është e rëndësishme të vlerësohen sjelljet pozitive.

Në vend të një lavdërimi të përgjithshëm, si “Bravo!”, prindi mund të thotë: “Faleminderit që prite derisa e përfundova bisedën”.

Gjithashtu, koha e përbashkët nuk duhet të jetë shpërblim vetëm pas sjelljeve problematike.

Edhe pak minuta lojë, bisedë apo vëmendje e pandërprerë çdo ditë mund ta forcojnë lidhjen emocionale.

Si të vendosni rregulla pa e poshtëruar fëmijën?

Ndryshimi fillon me disa rregulla të thjeshta, të përshtatshme për moshën, që zbatohen nga të gjithë të rriturit në familje.

Fëmija duhet ta dijë paraprakisht çfarë pritet prej tij dhe cilat janë pasojat e arsyeshme nëse nuk respekton një rregull.

Ndëshkimi fizik, kërcënimet dhe poshtërimi nuk janë mënyra të përshtatshme për t’i mësuar disiplinën.

Studimet mbi programet e edukimit prindëror tregojnë se mënyrat e reagimit ndaj sjelljeve problematike mund të mësohen dhe përmirësohen.

Qëllimi nuk është që fëmija të mos kundërshtojë kurrë, por të mësojë gradualisht t’i menaxhojë emocionet dhe të respektojë kufijtë.

Pse krahasimi me fëmijët e tjerë mund të bëjë më shumë dëm?

Jo të gjithë fëmijët zhvillojnë durimin dhe vetëkontrollin me të njëjtin ritëm.

Fjalitë si “Shiko sa mirë sillet vëllai yt!” ose “Fëmijët e tjerë nuk bëjnë kështu!” mund të shkaktojnë turp dhe ndjenjë pamjaftueshmërie.

Më e dobishme është t’i tregoni fëmijës konkretisht çfarë prisni prej tij.

Përparimi duhet vlerësuar duke krahasuar sjelljen e tanishme me atë të mëparshme.

Ndoshta ende zemërohet kur dëgjon “jo”, por tani qetësohet më shpejt ose arrin ta shprehë pakënaqësinë me fjalë.

Edhe këto ndryshime të vogla janë hapa të rëndësishëm.

Kur duhet kërkuar ndihma e psikologut?

Nëse shpërthimet emocionale janë shumë të shpeshta, zgjasin shumë ose pengojnë seriozisht jetën familjare, kopshtin apo shkollën, këshillimi profesional mund të jetë i nevojshëm.

E njëjta gjë vlen kur fëmija lëndon veten, të tjerët ose shfaq ndryshime të papritura në sjellje.

Ndonjëherë, pas asaj që quhet “llastim” mund të qëndrojnë vështirësi në komunikim, gjumë, vëmendje ose rregullim emocional.

Fëmija mund të jetë shumë i dashur dhe njëkohësisht të dëgjojë fjalën “jo”. Dashuria i jep siguri, ndërsa kufijtë e ndihmojnë të zhvillojë durimin, përgjegjësinë dhe pavarësinë.

Prandaj, në vend që ta etiketojmë si të llastuar, është më e rëndësishme të kuptojmë çfarë po përpiqet të na tregojë përmes sjelljes së tij. /Telegrafi/