Marrja e tepërt e kripës është një faktor rreziku i njohur për presionin e lartë të gjakut, por studime të reja po zbulojnë se një dietë e pasur me natrium mund të dëmtojë drejtpërdrejt edhe mëlçinë. Shkencëtarët paralajmërojnë se kripa mund të ndryshojë mënyrën se si mëlçia përpunon yndyrën, të shkaktojë procese inflamatore dhe të rrisë rrezikun e sëmundjeve serioze të këtij organi. Edhe pse nevojiten më shumë kërkime, shkencëtarët këshillojnë kujdes me marrjen e kripës për të ruajtur shëndetin dhe funksionin e mëlçisë, shkruan Verywell Health.
Si ndikon kripa në mëlçi
Edhe pse veshkat janë kryesisht përgjegjëse për përpunimin dhe rregullimin e natriumit, sasia e kripës së konsumuar ndikon edhe në organe të tjera, duke përfshirë mëlçinë, zemrën dhe trurin.
“Veshkat kontrollojnë se sa natrium mban trupi, por kjo nuk do të thotë që mëlçia është e mbrojtur”, shpjegon Dr. Brian P. Lee, një hepatolog dhe mjek transplantimi të mëlçisë në Keck Medicine në Los Angeles. “Natriumi ndikon në presionin e gjakut, ekuilibrin e lëngjeve, rezistencën ndaj insulinës dhe mikrobiotën e zorrëve, të cilat të gjitha ushtrojnë presione të ndryshme në mëlçi.”
Një studim i kohëve të fundit zbuloi se një dietë e pasur me yndyrë dhe natrium mund të rrisë inflamacionin dhe shenjat në mëlçi. Inflamacioni dhe shenjat janë faktorë kryesorë rreziku për zhvillimin e gjendjeve më serioze si cirroza, dështimi i mëlçisë dhe kanceri. “Kjo është e rëndësishme sepse dhjami në vetë mëlçinë është kryesisht i padëmshëm. Inflamacioni që shoqëron dhjamin në fakt shkakton shenja, të cilat çojnë në cirrozë, dështim dhe kancer”, thotë Lee.
Megjithatë, Lee paralajmëron se këto gjetje nuk duhet të merren si të vërteta, pasi kërkimet njerëzore janë ende në vazhdim. “Ky ishte një studim mbi minjtë, kështu që do të isha i kujdesshëm në ekstrapolimin e drejtpërdrejtë të gjetjeve te njerëzit. Shumë nga gjetjet te minjtë nuk qëndrojnë kur testohen te njerëzit”, shton ai.
Hulumtimi sugjeron që shumë kripë mund të kontribuojë në inflamacion dhe shenja edhe nëse nuk shkakton akumulim shtesë të yndyrës. “Ky zbulim më tërhoqi vëmendjen sepse i ngjan shumë asaj që shohim te disa pacientë të dobët që nuk janë mbipeshë, por kanë rezultate më të këqija me sëmundjen metabolike steatotike të mëlçisë (MASLD)”, thotë Lee.
Efekti i kripës në sëmundjen ekzistuese të mëlçisë
Hulumtimet e reja sugjerojnë që ushqimet e kripura mund të nxisin inflamacionin dhe shenjat, gjë që rrit rrezikun e sëmundjes. Por çfarë ndodh nëse dikush që tashmë ka sëmundje të mëlçisë ha shumë natrium?
Përgjigja varet nga lloji dhe faza e sëmundjes. MASLD është një gjendje në të cilën yndyra e tepërt grumbullohet në mëlçi tek njerëzit që pinë pak ose aspak alkool. “Në fazat e hershme të MASLD, problemi kryesor është se kripa mund të shkaktojë presion të lartë të gjakut dhe inflamacion. Kjo teorikisht përshpejton përparimin e sëmundjes”, thotë Lee.
Ndërsa sëmundja përparon ose një person ka një gjendje më serioze si cirroza, efektet e një diete me përmbajtje të lartë natriumi bëhen edhe më të theksuara. “Me cirrozën, mund të ketë presion të shtuar në enët e gjakut që çojnë në mëlçi, gjë që quhet hipertension portal”, shpjegon Lee. “Në këtë fazë, kripa bëhet veçanërisht e dëmshme sepse shkakton grumbullimin e lëngjeve në bark dhe në të gjithë trupin.”, transmeton Klankosova.tv
Mbajtja e lëngjeve mund të shkaktojë simptoma të tilla si fryrje të rëndë ose ënjtje në këmbë. Lee thotë se në situata të tilla, mjekët i paralajmërojnë pacientët të ndjekin një dietë të rreptë. “Kjo është arsyeja pse ne i këshillojmë pacientët me cirrozë dhe mbajtje të lëngjeve të konsumojnë më pak se 2,000 miligramë (mg) natriumi në ditë”, shton ai.
Në krahasim, të rriturit konsumojnë mesatarisht rreth 3,400 mg natrium në ditë. “Rekomandimi i zakonshëm është nën 2,300 mg në ditë, ndërsa idealja është të jeni më afër 1,500 mg,” shpjegon Lee, shkruan Index.hr.
Si ta zvogëloni konsumin e kripës dhe ta mbroni mëlçinë tuaj
Nëse jeni të shqetësuar për konsumin e natriumit, disa ndryshime të thjeshta në stilin e jetës mund të bëjnë një ndryshim të madh. Një vend i mirë për të filluar është duke ndjekur ushqimet që hani aktualisht.
“Është e habitshme që buka është burimi më i madh i natriumit në dietë,” thotë Lee. “Të tjerat janë mishrat e gatshme, djathërat, supat e paketuara, salcat e makaronave, salcat e sallatave, salca e sojës, turshitë dhe shumica e vakteve në restorant.” Lee shpjegon gjithashtu se edhe ushqimet që i konsiderojmë “të shëndetshme” mund të jenë të pasura me natrium, si gjiza, lëngjet e perimeve dhe fasulet e konservuara.
Trupi juaj ka nevojë për një sasi të caktuar natriumi për të funksionuar siç duhet, dhe është më mirë ta merrni atë nga ushqimet e plota. “Perimet e freskëta, frutat, arrat e pakripura, vezët, mishi i freskët, peshku dhe produktet e zakonshme të qumështit përmbajnë të gjitha natyrshëm sasi të vogla natriumi, që është më se e mjaftueshme”, thotë Lee.
“Duke pasur parasysh sa kripë ka në restorante dhe ushqime të përpunuara, gatimi në shtëpi me përbërës të freskët mund të jetë një ndryshim shumë efektiv.”
Zakone të tjera, si kontrollimi i konsumit të alkoolit, ushtrimet dhe kryerja e kontrolleve të rregullta, janë gjithashtu të rëndësishme. “Sa më pak alkool, aq më mirë, sepse nuk ka sasi të sigurt për mëlçinë tuaj”, thotë Lee. “Nëse keni faktorë rreziku si diabeti, obeziteti ose konsumi i tepërt i alkoolit, pyesni mjekun tuaj për kontrollin e fibrozës së mëlçisë. Sëmundja e mëlçisë mund të shërohet nëse zbulohet herët.”
